Luận án tiến sĩ đặc điểm sinh thái tái sinh tự nhiên của dầu con rái dipteropcar

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HCM ---------------------------oOo--------------------------- ĐÀO THỊ THÙY DƢƠNG ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI TÁI SINH TỰ NHIÊN CỦA DẦU CON RÁI (Dipterocarpus alatus Roxb.) DƢỚI TÁN RỪNG KÍN THƢỜNG XANH ẨM NHIỆT ĐỚI Ở KHU VỰC TÂN PHÚ, TỈNH ĐỒNG NAI Chuyên ngành: Lâm sinh Mã số: 9 62 02 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5/2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH _____________________ ĐÀO THỊ THÙY DƢƠNG ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI TÁI SINH TỰ NHIÊN CỦA DẦU CON RÁI (Dipterocarpus alatus Roxb.) DƢỚI TÁN RỪNG KÍN THƢỜNG XANH ẨM NHIỆT ĐỚI Ở KHU VỰC TÂN PHÚ, TỈNH ĐỒNG NAI Chuyên ngành: Lâm sinh Mã số: 9 62 02 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP Hƣớng dẫn khoa học: TS. LÊ BÁ TOÀN TS.

PHẠM XUÂN QUÝ Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5/2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI TÁI SINH TỰ NHIÊN CỦA DẦU CON RÁI (Dipterocarpus alatus Roxb.) DƢỚI TÁN RỪNG KÍN THƢỜNG XANH ẨM NHIỆT ĐỚI Ở KHU VỰC TÂN PHÚ, TỈNH ĐỒNG NAI ĐÀO THỊ THÙY DƢƠNG Hội đồng chấm luận án: 1. Ủy viên: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LÝ LỊCH CÁ NHÂN Tôi tên là ĐÀO THỊ THÙY DƢƠNG. Sinh ngày 19 tháng 10 năm 1980 tại xã Xuân Dục, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hƣng Yên. Tốt nghiệp Đại học ngành Nông nghiệp, hệ chính quy, tại Trƣờng Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội, năm 2003.

Tốt nghiệp Cao học Lâm nghiệp tại Trƣờng Đại học Lâm nghiệp Việt Nam, năm 2012. Quá trình công tác. Từ tháng 10 năm 2004 đến nay (năm 2019) công tác tại Trƣờng Trung học Lâm Nghiệp số 2, nay là Phân hiệu Trƣờng Đại học Lâm nghiệp. Từ tháng 12 năm 2014, làm nghiên cứu sinh chuyên ngành Lâm sinh tại Trƣờng Đại học Nông Lâm TP.

Hồ Chí Minh. Địa chỉ liện lạc: Đào Thị Thùy Dƣơng. Phân hiệu Trƣờng Đại học Lâm nghiệp, thị trấn Trảng Bom, huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai. Điện thoại: Cơ quan: 0251.847872 Email: daothuyduongvfu2@gmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Đào Thị Thùy Dƣơng xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. ` Nghiên cứu sinh Đào Thị Thùy Dƣơng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv LỜI CẢM ƠN Luận án này đƣợc hoàn thành theo chƣơng trình đào tạo tiến sĩ chuyên ngành lâm sinh, khóa 2014 - 2018 của Trƣờng Đại học Nông Lâm Tp. Hồ Chí Minh. Trong quá trình học tập và làm luận án, tác giả đã nhận đƣợc sự quan tâm, giúp đỡ và tạo những điều kiện thuận lợi của Ban Giám Hiệu, Phòng sau đại học và tập thể Thầy, Cô của Khoa Lâm nghiệp thuộc Trƣờng Đại học Nông Lâm Tp.

Hồ Chí Minh. Nhân dịp này, tác giả bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trƣớc những sự quan tâm và giúp đỡ qúy báu đó. Luận án này đƣợc thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Lê Bá Toàn, Hội khoa học Lâm nghiệp Tp.

Hồ Chí Minh và TS. Phạm Xuân Quý, Trƣờng Cán bộ quản lý khu vực 2. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với sự chỉ dẫn của hai thầy hƣớng dẫn. Trong quá trình học tập và làm luận án, tác giả còn nhận đƣợc sự giúp đỡ của các thày trong Hội đồng chuyên môn của Trƣờng Đại học Nông Lâm Tp.

Hồ Chí Minh, Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Nông Lâm Tp.HCM, Ban giám hiệu Trƣờng Đại học Lâm nghiệp, lãnh đạo và các đồng nghiệp tại Phân hiệu Trƣờng Đại học Lâm nghiệp; lãnh đạo và nhân viên phòng KH&HTQT, lãnh đạo và nhân viên Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú, Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ; ngoài ra là sự quan tâm, giúp đỡ từ những ngƣời thân trong gia đình. Tác giả xin chân thành cảm ơn và ghi nhớ sự quan tâm, giúp đỡ trên. Hồ Chí Minh, ngày 8 tháng 5 năm 2019 Nghiên cứu sinh Đào thị Thùy Dƣơng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v TÓM TẮT Đề tài “Đặc điểm sinh thái tái sinh tự nhiên của Dầu rái (Dipterocarpus alatus Roxb.) dƣới tán rừng kín thƣờng xanh ẩm nhiệt đới ở khu vực Tân Phú thuộc tỉnh Đồng Nai”. Thời gian nghiên cứu đƣợc thực hiện từ 2015 – 2017.

Mục tiêu của đề tài là xác định đặc tính của các giai đoạn tái sinh và những yếu tố sinh thái chủ yếu ảnh hƣởng đến tái sinh tự nhiên của Dầu rái để làm cơ sở khoa học cho quản lý và bảo vệ rừng. Kết cấu loài cây gỗ, cấu trúc quần thụ và tái sinh tự nhiên của ƣu hợp Dầu rái đƣợc phân tích từ 9 ô tiêu chuẩn điển hình với kích thƣớc 0,25 ha. Tái sinh tự nhiên của những ƣu hợp Dầu rái và ảnh hƣởng của độ tàn che, cây bụi, thảm tƣơi, lỗ trống, độ ƣu thế cây mẹ, chỉ số phức tạp về cấu trúc và chỉ số cạnh tranh đến tái sinh của Dầu rái đƣợc phân tích tƣơng ứng từ 45, 80, 36, 20, 48 và 135 ô dạng bản với kích thƣớc 16 m2. Điều kiện khí hậu đƣợc thu thập từ Trạm khí tƣợng thủy văn La Ngà.

Địa hình đƣợc thu thập từ bản đồ địa hình 1/50. Những đặc tính của đất đƣợc phân tích dựa trên 1 phẫu diện. Mối quan hệ giữa độ bắt gặp cây tái sinh của Dầu rái với những đặc tính của đất đƣợc phân tích từ 120 phẫu diện tầng đất mặt. Các số liệu đƣợc phân tích bằng phƣơng pháp thống kê trong sinh thái quần xã.

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng những ƣu hợp Dầu rái ở khu vực Tân Phú đƣợc hình thành trên nền khí hậu ẩm nhiệt đới thuộc cấp chế độ khô ẩm II theo phân loại khí hậu của Thái văn Trừng (1999). Chúng phân bố trên những đồi thấp với độ cao từ 80 m đến 120 m so với mặt biển; độ dốc nhỏ hơn 100; đất xám trên đá hoa cƣơng. Tổng số loài cây gỗ bắt gặp trong những ƣu hợp Dầu rái là 54 loài; trong đó có 7 – 8 loài cây gỗ ƣu thế và đồng ƣu thế. Thành phần loài cây gỗ của các ƣu hợp Dầu rái có hệ số tƣơng đồng trên 64%.

Những ƣu hợp Dầu rái ở khu vực nghiên cứu đã phát triển đến giai đoạn ổn định và có khả năng tái sinh tự nhiên rất tốt dƣới tán rừng. Thành phần cây tái sinh và cây trƣởng thành có sự tƣơng đồng rất cao. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi Mùa sinh sản của Dầu rái bắt đầu từ cuối tháng 12 và kết thúc vào cuối tháng 5. Thời điểm thích hợp để thu hái quả Dầu rái là đầu tháng 5 đến giữa tháng 5.

Sản lƣợng quả phát tán trên sàn rừng gia tăng theo sự ƣu thế của Dầu rái trong quần thụ. Dầu rái có khả năng tái sinh tự nhiên bằng hạt và bằng chồi gốc. Đời sống của cây tái sinh Dầu rái trải qua 2 giai đoạn. Giai đoạn chịu bóng cao tƣơng ứng với cấp H < 100 cm.

Giai đoạn ƣa sáng tƣơng ứng với cấp H > 100 cm. Ở giai đoạn chịu bóng cao, cây con Dầu rái đòi hỏi độ tàn che thích hợp lớn hơn 0,7. Ở giai đoạn ƣa sáng, cây con Dầu rái đòi hỏi độ tàn che thích hợp là 0,5 – 0,7 và diện tích lỗ trống thích hợp là 200 – 300 m2. Sự phát triển của cây bụi và thảm tƣơi dƣới tán rừng là yếu tố kiểm soát tái sinh tự nhiên của Dầu rái.

Độ tàn che của cây bụi nhỏ hơn 0,6 và độ che phủ của thảm tƣơi từ 25 – 50% là điều kiện tốt cho tái sinh tự nhiên của Dầu rái. Dầu rái tái sinh tốt trong những quần thụ có chỉ số IVI của cây mẹ từ 30 – 32%, chỉ số SCI từ 0,4 – 0,5 và chỉ số CCI từ 1,5 - 1,7. Độ ẩm, pHH2O, hàm lƣợng mùn, N dễ tiêu, P dễ tiêu và K dễ tiêu ở tầng đất mặt thay đổi tƣơng ứng từ 62 – 78%, 3,5 - 4,8, 2,3 – 3,5%, 15,2 - 23,7 2,7 - 4,4 và 14,3 - 22,2 (mg/100 g đất) là những điều kiện thích hợp đối với tái sinh tự nhiên của Dầu rái. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii ABSTRACT The research study “Ecological characteristics of natural regeneration of Dipterocarpus alatus Roxb.

in tropical moist evergreen close forest in Tan Phu area of Dong Nai province”. The period is from 2015 to 2017. The objective was to determine the characteristics of each regeneration stage and ecological factors primarily affecting on the natural regeneration of the Dipterocarpus alatus Roxb. to provide the scientific basic for forest management and protection.

Structure of tree species, structure of stand and natural regeneration of Dipterocarpus alatus Roxb. dominations was analyzed respectively from 9 sample plots with size of 0. Natural regeneration of Dipterocarpus alatus Roxb. dominations and effect of forest canopy cover, shrubs, fresh carpet, gaps, mother tree dominant, structure complixity index (SCI) and crown competition index (CCI) in forest canopy to the regeneration of the Dipterocarpus alatus Roxb.

was analyzed respectively from 45, 80, 36, 20, 48 and 135 subplots with size 16 m2. Climate conditions are collected from La Nga Hydrometeorological Station. Terrain is derived from the topographic map of 1/50,000. Soil characteristics were analyzed based on a soil profiles.

The relationship between generation tree of Dipterocarpus alatus Roxb. and soil characteristics was analyzed due to 120 topsoil profiles. Data were analyzed by statistical methods in ecological communities. Research’s results have shown that the dominations of Dipterocarpus alatus Roxb.

in research areas are formed on the moist climate in the level II according to dry humid classification model of Thai Van Trung (1999). They are distributed on low hills with a height from 80 m to 120 m above the sea level; the slope is under 100; the grey soil on the granite rock. The total number of wooden species that have seen in the dominations Dipterocarpus alatus Roxb. is 54 species; of which there are 7-8 dominant and co-dominant species.

Tree species composition of the dominations Dipterocarpus alatus Roxb. has similarity coefficient above 64%. The dominations Dipterocarpus alatus Roxb. in the research area has developed to the LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii stage of stability and were all good at natural regeneration under the forest.

The composition of regeneration and mature trees is very high similarity. The breeding season of Dipterocarpus alatus Roxb. populations started from the end of December to the end of May. The appropriate time to harvest the fruit of Dipterocarpus alatus Roxb.

was from early to mid-May. The fruit dispersion yield on the forest floor increases respectively with the predominance of the Dipterocarpus alatus Roxb. in the stands. The Dipterocarpus alatus Roxb.

capable regenerated naturally by seed and by root shoots. The life cycle of Dipterocarpus alatus Roxb. regeneration trees has got 2 stage.