Luận án tiến sĩ cơ sở địa lý cho phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại các di

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Chu Thành Huy CƠ SỞ ĐỊA LÝ CHO PHÁT TRIỂN DU LỊCH DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI CÁC DI SẢN THẾ GIỚI Ở VIỆT NAM (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP VỊNH HẠ LONG VÀ ĐÔ THỊ CỔ HỘI AN) LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Chu Thành Huy CƠ SỞ ĐỊA LÝ CHO PHÁT TRIỂN DU LỊCH DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI CÁC DI SẢN THẾ GIỚI Ở VIỆT NAM (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP VỊNH HẠ LONG VÀ ĐÔ THỊ CỔ HỘI AN) Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trƣờng Mã số: 62 85 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Trần Đức Thanh 2. Phạm Quang Tuấn Hµ néi - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Chu Thành Huy i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Luận án đƣợc hoàn thành tại Khoa Địa lý, Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG Hà Nội, dƣới sự hƣớng dẫn khoa học nghiêm túc và chu đáo của PGS.TS Trần Đức Thanh và PGS.TS Phạm Quang Tuấn.

NCS xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến các thầy - những ngƣời đã thƣờng xuyên dạy bảo, khuyến khích hiện thức hóa những cố gắng của bản thân NCS trong suốt thời gian thực hiện luận án. Trong quá trình nghiên cứu, NCS đã nhận đƣợc những chỉ bảo và góp ý quý báu của các thầy, cô trong và ngoài trƣờng: GS. Trƣơng Quang Hải, PGS. Đặng Văn Bào, GS.

Nguyễn Cao Huần, GS. Phạm Hoàng Hải, PGS. Phạm Trung Lƣơng, TS. Nguyễn Thị Hải, TS.

Phạm Quang Anh, GS. Nguyễn Khanh Vân, PGS.TS Nguyễn Kim Chƣơng, PGS.TS Nguyễn Hiệu, PGS.TS Trần Anh Tuấn, PGS.TS Uông Đình Khanh. Bằng cả tấm lòng của mình, NCS xin chân thành cảm ơn những giúp đỡ quý báu đó. NCS cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới các cán bộ thuộc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, Ban quản lý vịnh Hạ Long, Phòng Thƣơng mại và Du lịch Hội An, Trung tâm Văn hóa - Thể thao Hội An, Hiệp hội du lịch Quảng Ninh, Hiệp hội du lịch Quảng Nam.

và cộng đồng địa phƣơng trên địa bàn TP Hạ Long, TP Hội An đã tạo điều kiện và tận tình giúp đỡ trong suốt thời kỳ NCS tiến hành nghiên cứu tại địa phƣơng. NCS cũng xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ và tạo điều kiện của các thầy, cô giáo trong Phòng Sau Đại học, Khoa địa lý, trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc Gia Hà Nội. Cuối cùng, NCS xin gửi lời cảm ơn đến tất cả cán bộ đồng nghiệp trong trƣờng Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên, Khoa KHMT & TĐ, cũng nhƣ bạn bè và gia đình đã động viên NCS rất nhiều trong suốt quá trình thực hiện luận án. , Hà Nội, ngày 05 tháng 6 năm 2017 NCS Chu Thành Huy ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục các chữ viết tắt vi Danh mục bảng vii Danh mục hình viii PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài ……………………………………………………. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu ……………………………………………. Giới hạn nghiên cứu ………………………………………………………. Luận điểm bảo vệ ………………………………………………………….

Điểm mới của luận án ……………………………………………………… 4 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn ……………………………………………. Cơ sở tài liệu của luận án …………………………………………………. Cấu trúc của luận án………………………………………………………… 5 PHẦN NỘI DUNG ……………………………………………………………… 6 Chƣơng 1.

TỔNG QUAN, CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN DU LỊCH DỰA 6 VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI CÁC DI SẢN THẾ GIỚI Ở VIỆT NAM ……………. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan …………………. Các công trình nghiên cứu về du lịch dựa vào cộng đồng………… 6 1. Các nghiên cứu địa lý phục vụ phát triển du lịch dựa vào cộng đồng.

Các công trình nghiên cứu về vịnh Hạ Long và Đô thị cổ Hội An…… 16 1. Những vấn đề lý luận về cơ sở địa lý cho phát triển triển du lịch dựa vào cộng đồng tại các di sản thế giới ………………………………………. Những nội dung cơ bản của tiếp cận địa lý trong nghiên cứu phát triển du lịch dựa vào cộng đồng………………………………………………. Phân khu chức năng du lịch dựa vào cộng đồng……………………….

Đánh giá điều kiện phát triển du lịch dựa vào cộng đồng…………. Quan điểm, phƣơng pháp và quy trình nghiên cứu …………………. Các quan điểm tiếp cận …………………………………………………. Các phương pháp nghiên cứu …………………………………………….3 Quy trình nghiên cứu ………………………………………………….

47 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tiểu kết chương 1………………………………………………………………. TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI KHU VỰC DI SẢN THIÊN NHIÊN THẾ GIỚI VỊNH HẠ LONG VÀ DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI ĐÔ THỊ CỔ HỘI AN ………………………………………………………………………. Tiềm năng và hiện trạng phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại di 49 sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long……………………………………… 2. Khái quát về khu vực di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long….

Tiềm năng du lịch …………………………………………………………. Hiện trạng phát triển du lịch và du lịch dựa vào cộng đồng…………. Tiềm năng và hiện trạng phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An……………………………………. Khái quát về khu vực di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An ……… 67 2.

Tiềm năng du lịch …………………………………………………………. Hiện trạng phát triển du lịch và du lịch dựa vào cộng đồng…………. So sánh điều kiện phát triển du lịch dựa vào cộng đồng giữa hai khu di sản thế giới ……………………………………………. So sánh tiềm năng phát triển du lịch dựa vào cộng đồng…….

So sánh về nguồn lực cơ sở vật chất ……………………………………. So sánh đặc điểm cộng đồng dân cư và bản sắc văn hóa ……………. So sánh vai trò của cộng đồng đối với vấn đề bảo tồn di sản………. So sánh cơ hội tham gia của cộng đồng trong phát triển du lịch …….

92 Tiểu kết chương 2………………………………………………………………. ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI DI SẢN THIÊN NHIÊN THẾ GIỚI VỊNH HẠ LONG VÀ DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI ĐÔ THỊ CỔ HỘI AN …………………………… 94 3. Các cơ sở, nguyên tắc và giải pháp chung cho phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại hai khu di sản thế giới …………………………………. Các nguyên tắc chung …………………………………………………….

Các giải pháp chung ………………………………………………………. Định hƣớng phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long ………………………………………………… 101 3. Phân khu chức năng du lịch dựa vào cộng đồng………………………. 101 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Đánh giá điều kiện phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại di sản thế giới vịnh Hạ Long ……………………………………………………………. Nhu cầu đối với các sản phẩm du lịch dựa vào cộng đồng …………… 111 3. Định phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại vịnh Hạ Long………… 113 3. Định hƣớng phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại di sản văn hóa thế 118 giới đô thị cổ Hội An …………………………………………………………….

Phân khu chức năng du lịch dựa vào cộng đồng…………………… 118 3. Đánh giá điều kiện phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại di sản thế giới đô thị cổ Hội An …………………………………………………………. Nhu cầu đối với các sản phẩm du lịch dựa vào cộng đồng ………. Định hướng phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại vịnh Hội An.

126 Tiểu kết chương 3………………………………………………………………. 133 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ……………………………………………. 134 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ……………………………. 135 TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………………… 137 PHỤ LỤC ……………………………………………………………………….

151 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DLDVCĐ Du lịch dựa vào cộng đồng CĐDC Cộng đồng dân cƣ CĐĐP Cộng đồng địa phƣơng DLCĐ Du lịch cộng đồng DSTG Di sản thế giới DLST Du lịch sinh thái IUCN International Union for Conservation of Nature (Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế) HĐDL Hoạt động du lịch HTX Hợp tác xã ICOMOS International Council on Monuments and Sites (Hội đồng quốc tế về Di tích và Di chỉ) KT-XH Kinh tế - xã hội TNDL Tài nguyên du lịch TP Thành phố UBND Ủy ban nhân dân UNESCO United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc) UNEP United Nations Environment Programme (Chƣơng trình Môi trƣờng Liên Hợp Quốc) UNF United Nations Foundation (Quỹ Liên Hợp Quốc) UNWTO World Tourism Organization (Tổ chức Du lịch thế giới của Liên Hợp Quốc) WHC World Heritage Committee (Ủy ban Di sản Thế giới) vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG TT Nội dung Trang 1 Bảng 1. Chỉ tiêu đánh giá tổng hợp điều kiện phát triển 39 DLDVCĐ cho các tiểu khu chức năng 2 Bảng 3. Kết quả phân khu chức năng DLDVCĐ tại khu vực 106 DSTG vịnh Hạ Long 3 Bảng 3. Đánh giá mức độ hấp dẫn của TNDL tại vịnh Hạ Long 108 4 Bảng 3.

Đánh giá mức độ đặc sắc của các không gian văn hóa 109 theo tiểu khu chức năng tại khu vực DSTG vịnh Hạ Long 5 Bảng 3. Đánh giá thái độ của cộng đồng đối với phát triển du lịch 109 tại khu vực DSTG vịnh Hạ Long 6 Bảng 3. Đánh giá CSVC, hạ tầng kỹ thuật du lịch tại khu vực 110 DSTG vịnh Hạ Long 7 Bảng 3. Đánh giá khả năng tiếp cận tại vịnh Hạ Long 110 8 Bảng 3.

Kết quả đánh giá điều kiện phát triển DLDVCĐ tại khu 112 vực DSTG vịnh Hạ Long 9 Bảng 3. Kết quả phân khu chức năng DLDVCĐ tại khu vực 121 DSTG Hội An 10 Bảng 3. Đánh giá mức độ hấp dẫn của TNDL tại khu vực DSTG 123 Hội An 11 Bảng 3. Đánh giá mức độ đặc sắc của các không gian văn hóa 123 theo tiểu khu chức năng tại khu vực DSTG Hội An 12 Bảng 3.

Đánh giá thái độ của cộng đồng đối với phát triển du 124 lịch tại khu vực DSTG Hội An 13 Bảng 3. Đánh giá yếu tố CSVC, hạ tầng kỹ thuật du lịch tại khu 124 vực DSTG đô thị cổ Hội An 14 Bảng 3. Đánh giá khả năng tiếp cận tại tại khu vực DSTG đô thị 125 cổ Hội An 15 Bảng 3.14: Kết quả đánh giá điều kiện phát triển DLDVCĐ tại khu 127 vực DSTG đô thị cổ Hội An vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC HÌNH TT Nội dung Trang 1 Hình 1. Quy trình nghiên cứu của luận án 47 2 Hình 2.

Vị trí làm việc của lao động địa phƣơng 62 3 Hình 2. Công việc của lao động địa phƣơng 63 4 Hình 3. Bản đồ phân khu chức năng DLDVCĐ tại khu vực DSTG vịnh 107 Hạ Long 5 Hình 3.