Luận án Tiến sĩ: Chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè và sự tham gia của Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TÔ LINH HƢƠNG CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU NGÀNH HÀNG CHÈ VÀ SỰ THAM GIA CỦA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ Hà Nội - 2018 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TÔ LINH HƢƠNG CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU NGÀNH HÀNG CHÈ VÀ SỰ THAM GIA CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 62 31 01 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 2 GS. Phùng Xuân Nhạ PGS. Nguyễn Việt Khôi Hà Nội - 2018 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định.

Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam. Các kết quả này chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Tác giả luận án Tô Linh Hƣơng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Kinh tế quố c tế , Ban Giám hiệu trƣờng Đa ̣i học Kinh tế , Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i đã tạo mọi điều kiện thủ tục cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn GS.

Phùng Xuân Nhạ, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn và định hƣớng cho tôi thực hiện công trình nghiên cứu này. Thầy là ngƣời đã dạy cho tôi sự nghiêm túc trong khoa học và luôn ủng hộ tôi hoàn thành bản luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Viê ̣t Khôi, ngƣời đã luôn nhiê ̣t tin ̀ h chỉ bảo, hƣớng dẫn tôi trong quá trình viế t luâ ̣n án.

Sƣ̣ quan tâm giú p đỡ của thầ y là nguồ n đô ̣ng viên rấ t lớn giúp tôi hoàn thành bản luâ ̣n án này. Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô trong hội động chấm luận án tiến sĩ cấp cơ sở, đã nhận xét và đóng góp những ý kiến quý báu để luận án này hoàn chỉnh hơn. Cuố i cùng, tôi muố n dành lời cảm ơn sâu sắc nhấ t đến bố me ̣ và gia đin ̀ h, những ngƣời đã luôn bên cạnh ủng hộ, đô ̣ng viên và hỗ trơ ̣ tôi trong suố t thời gian qua. Tác giả luận án Tô Linh Hƣơng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

1 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. 5 DANH MỤC BẢNG. 7 DANH MỤC HÌNH. 9 DANH MỤC HỘP.

10 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI .Nội dung các tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Các nghiên cứu về chuỗi giá trị toàn cầu của ngành hàng chè và đặc điểm của chuỗi. Các nghiên cứu liên quan tới những nhân tố ảnh hƣởng đến chuỗi giá trị toàn cầu của một mặt hàng/ngành hàng chè và những nhân tố ảnh hƣởng tới sự tham gia của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu của ngành hàng chè. Các nghiên cứu liên quan tới giải pháp giúp nâng cao vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè .Các phƣơng pháp nghiên cứu liên quan đến đề tài .Khoảng trống nghiên cứu .Khung nghiên cứu.

29 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU CỦA NGÀNH HÀNG CHÈ .Chuỗi giá trị. Khái niệm chuỗi giá trị. Một số luồng nghiên cứu chính về chuỗi giá trị. Phân tích chuỗi giá trị .Chuỗi giá trị toàn cầu.

36 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khái niệm chuỗi giá trị toàn cầu. Phân loại chuỗi giá trị toàn cầu. Các điều kiện hình thành và phát triển chuỗi giá trị toàn cầu .Chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè.

Đặc điểm chung của ngành hàng chè .Đặc điểm chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Sơ đồ cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè .Các yếu tố ảnh hƣởng đến chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Những yếu tố bên trong tác động đến chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Những yếu tố bên ngoài tác động đến chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè .Kinh nghiệm một số quốc gia trong phát triển và quản lý chuỗi giá trị ngành hàng chè.

Kinh nghiệm phát triển và quản lý chuỗi giá trị ngành hàng chè tại Kenya. Kinh nghiệm phát triển và quản lý chuỗi giá trị ngành hàng chè tại Nhật Bản. Kinh nghiệm phát triển và quản lý chuối giá trị ngành hàng chè tại Sri Lanka .Bài học về sự tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè của một số quốc gia. Bài học từ Kenya.

Bài học từ Nhật Bản. Bài học từ Sri Lanka. 78 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, THU THẬP VÀ XỬ LÝ SỐ LIỆU .Phƣơng pháp nghiên cứu. Cách tiếp cận của luận án.

Phƣơng pháp nghiên cứu .Thu thập và xử lý số liệu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Thu thập dữ liệu khảo sát sự tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. 89 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Phƣơng pháp xử lý số liệu. 94 CHƢƠNG 4: SỰ THAM GIA CỦA VIỆT NAM TRONG CHU ỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU NGÀNH HÀNG CHÈ .Khái quát sản xuất và chế biến chè xuất khẩu của Việt Nam. Khái quát chung về các loại chè xuất khẩu của Việt Nam. Khái quát chung về sản xuất chế biến các loại chè xuất khẩu.

Tình hình xuất khẩu chè của Việt Nam .Sự tham gia và các nhân tố tác động tới sự tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Sự tham gia của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Sự tham gia của từng tác nhân trong chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Những nhân tố tác động tới sự tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè .Đánh giá chung về sự tham gia của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè.

Những kết quả đạt đƣợc. Những mặt hạn chế và nguyên nhân. 128 CHƢƠNG 5: HÀM Ý CHÍNH SÁCH NHẰM NÂNG CAO VỊ THẾ CỦA VIỆT NAM TRONG CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU NGÀNH HÀNG CHÈ .Xu hƣớng phát triển chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè trong thời gian tới và những cơ hội, thách thức đối với sự tham gia của Việt Nam. Xu hƣớng phát triển chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè.

Những cơ hội và thách thức khi Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè .Quan điểm và phƣơng hƣớng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Quan điểm tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. Phƣơng hƣớng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè.Những chính sách, giải pháp nhằm tăng cƣờng năng lực tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. 143 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Giải pháp từ phía nhà nƣớc. Giải pháp từ phía Hiệp hội Chè Việt Nam. Giải pháp của doanh nghiệp.Một số hàm ý để nâng cao vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu ngành hàng chè. 148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ.

152 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 152 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 153 DANH MỤC PHỤ LỤC 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT TẮT Ý NGHĨA CGT Chuỗi giá trị CTC Xay, băm nhỏ, đóng gói (Crushing - Tearing- Curling) EATTA Hiệp hội Thƣơng mại Chè Đông Phi (East African Tea Trade Association) EU Liên minh châu Âu (European Union) FAO Tổ chức Lƣơng thực và Nông nghiệp của (Food and Agriculture Liên hợp quốc Organization of the United Nations) GAP Quy trình sản xuất tốt (Good Agricultural Practices) GVC Chuỗi giá trị toàn cầu (Global Value Chain) GRDS Dịch vụ nghiên cứu và dữ liệu toàn cầu (Global Research and Data Services) GSO Tổng cục thống kê (General Statistical Office) GSP Hệ thống ƣu đãi phổ cập (Generalized Systems of Prefrences) HACCP Phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới (Hazard Analysis and Critical hạn Control Points) HTX Hợp tác xã IFPRI Viện nghiên cứu chính sách thực phẩm (International Food Policy quốc tế Research Institute) ISO Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (International Organization for Standardization) ICT Công nghệ thông tin và truyền thông (Information and Communication Technologies) 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com KTDA Cơ quan phát triển chè Kenya (Kenya Tea Development Agency) KTGA Hiệp hội ngƣời trồng chè Kenya (Kenya Tea Growers Association) MNCs Công ty đa quốc gia (Multinational Corporations) MOA Bộ Nông nghiệp (Ministry of Agriculture) NTZDC Tổng Công ty Cổ phần Phát triển chè khu (Nayayo Tea Zone Development Nayayo Corporation) R&D Nghiên cứu và phát triển (Research and Development) SPS Biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực (Sanitary and Phytosanitary Measure) vật SPSS Phần mềm thống kê cho các ngành khoa (Statistical Package for the học xã hội Social Sciences) SWOT Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) TNCs Công ty xuyên quốc gia (Transnational Corporations) TBT Rào cản kỹ thuật đối với thƣơng mại (Technical Barriers to Trade) TBK Ủy ban chè Kenya (Tea Board of Kenya) TRFK Quỹ nghiên cứu chè của Kenya (Tea Research Foundation of Kenya) VITAS Hiệp hội chè Việt Nam (Vietnam Tea Association) WTO Tổ chức thƣơng mại thế giới (World Trade Organization) 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2. 1: Ngành hàng chè Kenya so với ngành hàng chè Việt Nam.

2: Sản lƣợng các loại chè sản xuất ở Nhật Bản (Đơn vị: tấn). 3: Kỹ thuật quản lí nƣơng chè ở tỉnh Shizuoka, Nhật Bản. 4: Thực trạng xuất nhập khẩu chè của Nhật Bản năm 2006-2008. 5: Một số loại chè đƣợc sản xuất và giá bán trung bình Rs/kg.

6: Giá chè trung bình của Sri Lanka trong 5 năm qua. 1: Số cơ sở tham gia sản xuất chè tại những vùng chè trọng điểm. 2: Phƣơng pháp điều tra khảo sát đối với các tác nhân trongchuỗi giá trị ngành hàng chè. 3: Chỉ tiêu đánh giá của nghiên cứu.

4: Số lƣợng điều tra tác nhân trong chuỗi. 5: Phân bố địa điểm điều tra. 1: Kim ngạch xuất khẩu chè Việt Nam 2009 – 2T/2015. 2: Vị trí của Việt Nam trong sản xuất Chè thế giới.

3: Vị trí của Việt Nam trong xuất khẩu chè thế giới. 4: Xuất khẩu chè Việt Nam phân theo thị trƣờng giai đoạn 2011 – 2014. 5: Xuất khẩu chè Việt Nam theo sản phẩm.