Luận án tiến sĩ chích sách tiêu thụ nông sản việt nam trong quá trình thực hiện

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---------- VŨ VĂN HÙNG CHÍNH SÁCH TIÊU THỤ NÔNG SẢN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT VỚI TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ Hà Nội - 2013 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---------- VŨ VĂN HÙNG CHÍNH SÁCH TIÊU THỤ NÔNG SẢN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT VỚI TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mã số: 62 31 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Phạm Văn Dũng 2. Vũ Thị Dậu Hà Nội - 2013 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Nội dung Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình vẽ MỞ ĐẦU 1 Chương 1: CHÍNH SÁCH TIÊU THỤ NÔNG SẢN TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT VỚI TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI – CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ 15 Một số vấn đề lý luận về chính sách tiêu thụ nông sản trong quá trình thực hiện 1. các cam kết với WTO 15 1.

Nông sản và chuỗi giá trị nông sản toàn cầu 15 1. Chính sách tiêu thụ nông sản trong quá trình thực hiện các cam kết với WTO 27 Chính sách tiêu thụ nông sản trong quá trình thực hiện các cam kết với WTO của 1.2 một số nước và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 58 Chính sách tiêu thụ nông sản của một số nước trong quá trình thực hiện các cam 1. kết với WTO 58 1. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 69 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 78 Chương 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TIÊU THỤ NÔNG SẢN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT VỚI TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI 79 Cam kết của Việt Nam về thị trường nông sản và những cơ hội, thách thức đối với 2.

tiêu thụ nông sản trong quá trình thực hiện các cam kết với WTO 79 2. Quy định của WTO và cam kết của Việt Nam về thị trường nông sản 79 Cơ hội đối với tiêu thụ nông sản Việt Nam trong quá trình thực hiện các cam kết 2. Thực trạng tiêu thụ một số nông sản chủ yếu của Việt Nam trước và sau gia nhập 89 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tổ chức thương mại thế giới Tổng quan tiêu thụ một số nông sản chủ yếu của Việt Nam trước và sau gia nhập 2. Tổ chức thương mại thế giới 89 Đánh giá chung về tình hình tiêu thụ một số nông sản chủ yếu của Việt Nam trước 2.

và sau gia nhập Tổ chức thương mại thế giới 95 Thực trạng chính sách tiêu thụ nông sản Việt Nam trong quá trình thực hiện các 2. cam kết với Tổ chức thương mại thế giới 103 2. Chính sách giá cả, sản lượng nông sản 103 2. Chính sách bảo quản, chế biến nông sản 108 2.

Chính sách xúc tiến thương mại nông sản 117 2. Chính sách liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản 122 Đánh giá chính sách tiêu thụ nông sản Việt Nam trong quá trình thực hiện các cam 2. kết với Tổ chức thương mại thế giới 129 2. Đánh giá thông qua các tiêu chí của chính sách tiêu thụ nông sản 129 Đánh giá năng lực tham gia của nông sản Việt Nam vào chuỗi giá trị nông sản 2.

toàn cầu 138 Đánh giá chung về thành tựu và hạn chế của chính sách tiêu thụ nông sản trong 2. quá trình thực hiện các cam kết với WTO 145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 147 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TIÊU THỤ NÔNG SẢN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT VỚI TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI 148 3. Bối cảnh mới ảnh hưởng đến chính sách tiêu thụ nông sản Việt Nam 148 3. Triển vọng kinh tế thế giới và trong nước giai đoạn 2012 – 2020 148 3.

Những xu hướng mới của thị trường nông sản 150 3. Xu hướng vận động của chuỗi giá trị nông sản toàn cầu 154 Quan điểm hoàn thiện chính sách tiêu thụ nông sản Việt Nam trong quá trình thực 3. hiện các cam kết với WTO 162 Chính sách tiêu thụ nông sản phải vừa tuân thủ các cam kết với WTO, vừa bảo vệ 3. được lợi ích của đất nước 162 Xây dựng chính sách tiêu thụ nông sản phải tôn trọng các quy luật của kinh tế thị 3.

trường, xuất phát từ nhu cầu của thị trường 164 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đảm bảo hài hòa quan hệ lợi ích giữa các chủ thể kinh tế trong hoạt động tiêu thụ 3. nông sản 165 Tăng cường năng lực tham gia của nông sản Việt Nam vào chuỗi giá trị nông sản 3. toàn cầu trong điều kiện hội nhập WTO 166 Xây dựng, thực hiện và điều chỉnh chính sách phải đồng bộ, hài hòa với các chính 3. sách và các mục tiêu kinh tế xã hội khác 167 Giải pháp cơ bản hoàn thiện chính sách tiêu thụ nông sản Việt Nam trong quá 3.

trình thực hiện các cam kết với WTO 168 3. Nhóm giải pháp hoàn thiện mục tiêu của chính sách tiêu thụ nông sản 168 Nhóm giải pháp hoàn thiện các chính sách bộ phận của chính sách tiêu thụ nông 3. sản trong quá trình thực hiện các cam kết với WTO 172 Nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách tiêu thụ 3. nông sản 188 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 200 KẾT LUẬN 201 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Anh Viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do Asean AoA Agreement on Agriculture Hiệp định Nông nghiệp ASEAN Association of South-East Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asian Nations EU European Union Liên minh châu Âu FAO Food and Agriculture Tổ chức nông lương Liên hợp quốc Organization of the United Nations FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GAP Good Agricultural Practices Quy thông lệ sản xuất nông nghiệp tốt GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GVC Global Value Chain Chuỗi giá trị toàn cầu IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế IPC World Pepper Community Hiệp hội hồ tiêu quốc tế IPSARD Institute of Policy and Strategy Viện chính sách và chiến lược phát for Agriculture and Rural triển nông nghiệp, nông thôn Development MARD Ministry of Agriculture and Bộ Nông nghiệp và phát triển nông Rural Development thôn MFN Most Favoured Nation Thuế suất tối huệ quốc MNC Multinational companies Công ty đa quốc gia Organisation for Economic Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD Cooperation and Development R&D Research and development Nghiên cứu và triển khai SPS Sanitary and Phyto-Sanitary Kiểm dịch động thực vật TNC Transnational companies Công ty xuyên quốc gia TRQ Tariff quotas Hạn ngạch thuế quan TBT Technical Barriers to Trade Rào cản kỹ thuật trong thương mại VAT Value Added Tax Thuế giá trị gia tăng VFA Vietnam Food Association Hiệp hội lương thực Việt Nam VICOFA Vietnam Coffee and Cocoa Hiệp hội cà phê, ca cao Việt Nam 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Association VINACAS Vietnam Cashew Association Hiệp hội điều Việt Nam WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Việt Viết tắt Nghĩa tiếng Việt AGROINFO Trung tâm thông tin phát triển nông nghiệp nông thôn ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH Đồng bằng sông Hồng NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNHH Trách nhiệm hữu hạn VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1 : Tiêu chí đánh giá chính sách tiêu thụ nông sản 57 Bảng 2.1 : Tổng sản lượng và lượng tiêu thụ nội địa một số mặt hàng nông sản của Việt Nam trước gia nhậpWTO (2002 - 2006) 90 Bảng 2.2 : Tổng sản lượng và lượng tiêu thụ nội địa một số mặt hàng nông sản của Việt Nam sau gia nhậpWTO (2007 – 2012) 91 Bảng 2.3 : Lượng và kim ngạch xuất khẩu một số mặt hàng nông sản của Việt Nam trước gia nhậpWTO (2002 - 2006) 92 Bảng 2.4 Lượng và kim ngạch xuất khẩu một số mặt hàng nông sản của Việt Nam sau gia nhậpWTO (2007 - 2012) 93 Bảng 2.5 : Cơ cấu các loại gạo xuất khẩu của Việt Nam năm 2011 98 Bảng 2.6 : Cơ cấu thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2011 99 Bảng 2.7 : Thị trường xuất khẩu cà phê chính của Việt Nam năm 2010 100 Bảng 2.8 : Thị trường xuất khẩu cao su chính của Việt Nam năm 2011 101 Bảng 2.9 : Thị trường xuất khẩu hạt tiêu chính của Việt Nam năm 2010 102 Bảng 2.10 : Thị trường xuất khẩu điều chính của Việt Nam năm 2011 102 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Trang Hình 1.1 : Chuỗi giá trị gia tăng 19 Hình 1.2 : Chuỗi giá trị nông sản toàn cầu 24 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Tiêu thụ là khâu quan trọng trong toàn bộ quá trình tái sản xuất xã hội, nó là mắt xích không thể thiếu trong hệ thống phân phối hàng hóa từ sản xuất đến tiêu dùng, từ đó thúc đẩy sản xuất, phát triển kinh tế và gia tăng lợi ích cho người sản xuất và người tiêu dùng. Ở các nước đang phát triển, do trình độ phát triển của kinh tế thị trường còn thấp, quan hệ hàng hóa – tiền tệ chưa thật sự phát triển nên việc tiêu thụ hàng hóa trong đó có nông sản còn nhiều bất cập, ảnh hưởng không tốt đến lợi ích của người sản xuất, của người tiêu dùng và cả nền kinh tế. Nông nghiệp là ngành sản xuất cơ bản, sự phát triển của ngành này có vai trò quyết định trong việc ổn định một khu vực rộng lớn của nền kinh tế, đảm bảo hài hòa mối quan hệ nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Vì vậy, hoàn thiện chính sách tiêu thụ nông sản nhằm đáp ứng tốt nhất lợi ích của các chủ thể là vấn đề mang tính cấp thiết.

Việt Nam là một nước nông nghiệp, khoảng 70% dân số sống ở nông thôn với hơn 10 triệu hộ nông dân, 30 triệu người trong trong độ tuổi lao động đang sống ở nông thôn. Khoảng 1/4 tổng GDP và khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu từ nông nghiệp.