Luận án tiến sĩ báo điện tử với vấn đề xây dựng và phát triển nền văn hoá việt n

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------- NGUYỄN SƠN MINH BÁO ĐIỆN TỬ VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC Hà Nội - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------- NGUYỄN SƠN MINH BÁO ĐIỆN TỬ VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Báo chí học Mã số: 62320101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Dƣơng Xuân Sơn XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiến sĩ PGS. Dương Xuân Sơn PGS. Đinh Văn Hường Hà Nội - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.

Các số liệu trong Luận án là trung thực, đảm bảo tính khách quan. Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả Luận án Nguyễn Sơn Minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành Luận án này, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo, bạn bè đồng nghiệp nhiều thế hệ trong Khoa Báo chí và Truyền thông đã không ngừng dìu dắt và chia sẻ tri thức, niềm say mê giảng dạy và nghiên cứu tới cho tôi Tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn, PGS. Dương Xuân Sơn, đã luôn ủng hộ tôi trong quá trình hình thành, triển khai và hoàn chỉnh Luận án Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, những người đã luôn động viên và sát cánh bên tôi, là nguồn cảm hứng cho tôi đạt tới mọi thành công Xin chân thành cảm ơn tất cả.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Nghiên cứu về mối quan hệ giữa các loại hình báo chí và văn hóa, văn hóa truyền thông đại chúng.

Nghiên cứu về quan hệ giữa các công cụ truyền thông Internet, trong đó có báo điện tử, với vấn đề văn hóa. Những nghiên cứu tiêu biểu trong nước. Nhóm các nghiên cứu tiêu biểu về văn hóa Việt Nam. Nhóm các nghiên cứu về quan hệ giữa báo chí, Internet, báo điện tử và văn hóa.

22 Tiểu kết Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BÁO CHÍ, BÁO ĐIỆN TỬ VÀ VĂN HÓA. Các khái niệm, thuật ngữ cơ bản. Báo chí và vai trò của báo chí.

Báo điện tử và một số vấn đề liên quan. Nền văn hóa Việt Nam hiện nay. Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam. Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu.

Một số vấn đề về lý luận báo chí và báo điện tử ở Việt Nam. Lý thuyết truyền thông áp dụng trong nghiên cứu đề tài. Các thuyết nghiên cứu văn hóa trong đề tài. Cơ sở thực tiễn của đề tài nghiên cứu.

Quan điểm của Đảng, Nhà nước về xây dựng và phát triển nên văn hóa Việt Nam hiện nay. Về báo điện tử Việt Nam. Mối quan hệ giữa báo chí, báo điện tử với vấn đề xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam hiện nay. 69 Tiểu kết Chương 2.

75 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 3. THỰC TRẠNG VỀ THÔNG TIN VĂN HÓA TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY (Khảo sát báo Nhân dân điện tử, Vietnamnet, Dân trí điện tử và Tuổi trẻ Online, từ năm 2008 đến đầu năm 2015). Thành công và hạn chế của báo điện tử về vấn đề xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam hiện nay. Những thành công của báo điện tử.

Những hạn chế của báo điện tử. Kết quả phân tích Ý kiến công chúng qua hoạt động điều tra tháng 4 - 5/2014. Một số yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của báo điện tử với vấn đề xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam hiện nay. Vấn đề quản lý nhà nước với thông tin trên báo điện tử Việt Nam.

Vấn đề quản trị nguồn thông tin văn hóa tại toà soạn báo điện tử. 123 Tiểu kết Chương 3. MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ KHUYẾN NGHỊ. Đối chiếu lý thuyết truyền thông áp dụng trong nghiên cứu đề tài.

Nền văn hóa Việt Nam hiện nay - một số vấn đề đặt ra. Mối quan hệ giữa văn hóa và pháp luật. Mối quan hệ giữa văn hóa và giáo dục - đào tạo. Mối quan hệ giữa văn hóa với nền kinh tế - xã hội.

Toàn cầu hóa về văn hóa. Mô hình hiệu quả cho tác nghiệp báo điện tử về đề tài. Đề xuất khuyến nghị và giải pháp. Thử đề xuất lý thuyết truyền thông liên quan đến đề tài.

Đề xuất giải pháp chung. Khuyến nghị đối với báo Nhân dân điện tử. Khuyến nghị đối với báo Vietnamnet. Khuyến nghị đối với báo Tuổi trẻ Online.

Khuyến nghị đối với báo Dân trí điện tử. 158 Tiểu kết Chương 4. 160 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 166 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

167 PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Trải qua hàng nghìn năm xây dựng, nền văn hóa Việt Nam hiện nay đang có những chuyển biến đa dạng và phức tạp. Có thể nói, đó là một tiến trình giao thoa giữa dân tộc và nhân loại, giữa bản sắc và hội nhập, giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển, giữa những yếu tố đặc thù của một xã hội phƣơng Đông với xã hội phƣơng Tây. Qua đó, nền văn hóa Việt Nam đƣợc thế giới biết đến nhiều hơn, đƣợc ghi nhận và trân trọng hơn.

Điển hình những năm qua, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc Việt Nam đƣợc thế giới vinh danh, đƣợc UNESCO xếp hạng, đƣa vào danh sách bảo tồn, thậm chí đƣợc chọn là di sản văn hoá đại diện của nhân loại. Tuy nhiên bên cạnh đó, không phải không có những vấn đề tiêu cực của văn hoá trong hệ giá trị xã hội, không ít giá trị đƣợc coi là chuẩn mực truyền thống của ngƣời Việt Nam bị va đập và trở nên mờ nhạt; lối sống của một nhóm ngƣời mới, nhất là một bộ phận giới trẻ trở nên nặng về thực tế, thực dụng, thiếu chiều sâu, thậm chí suy thoái, đáng lên án. Với vai trò vừa là một sản phẩm của văn hóa, vừa tự thân là một hiện tƣợng văn hóa, báo chí Việt Nam đã và đang tích cực tham gia vào đời sống văn hóa mới. Vì vậy, hoạt động thông tin về đề tài văn hóa trên báo chí cũng bao hàm cả yếu tố tích cực và hạn chế của nền văn hóa Việt Nam hiện nay.

Báo chí Việt Nam những năm qua ghi dấu ấn bởi sự phát triển mạnh mẽ của loại hình báo chí non trẻ nhất, đó là báo điện tử. Loại hình này có bƣớc phát triển nhanh về số lƣợng và chất lƣợng, góp phần quan trọng thông tin nhanh chóng về mọi mặt đời sống xã hội, những diễn biến của tình hình thế giới, làm giàu đời sống thông tin và tinh thần của nhân dân. Với đặc thù gắn bó với công nghệ hiện đại, báo điện tử có khả năng nhanh chóng đƣa chủ trƣơng, chính sách phát triển nền kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nƣớc đến 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mọi ngƣời dân, phản ánh tâm tƣ, nguyện vọng chính đáng của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần ổn định xã hội, củng cố và giữ vững an ninh quốc phòng, tham gia phát triển nền văn hóa. Tuy nhiên, một số đơn vị báo điện tử chƣa làm tốt vai trò là ngƣời chiến sỹ xung kích trên mặt trận tƣ tƣởng văn hóa, sa đà vào xu hƣớng thƣơng mại hóa, giật gân, câu “view”, câu khách gây ảnh hƣởng tiêu cực đến đời sống tinh thần và văn hóa ngƣời dân.

Mặc dù, chỉ có một bộ phận nội dung thông tin báo điện tử, trang tin điện tử trong tình trạng đó, nhƣng rõ ràng ở góc nhìn này, báo điện tử đã tuyên truyền, quảng bá, thậm chí góp phần cho sự suy thoái của văn hóa Việt Nam hiện đại. Qua tổng kết, kết luận của nhiều hội nghị báo chí và trong nhận thức thực tiễn của công chúng, báo điện tử Việt Nam bên cạnh mặt tích cực, những hạn chế của loại hình này cũng thƣờng đƣợc nêu tập trung vào các vấn đề “thiếu đạo đức nghề nghiệp”, “câu view”, “giật gân”, “thông tin thiếu thẩm định”, “sốc, sex, sến”… nghĩa là những biểu hiện cụ thể của sự sa sút đạo đức, sự phá vỡ các chuẩn mực, giá trị văn hóa tinh thần của một nền báo chí vì công chúng. Tất nhiên, cũng có một thực tế, theo báo cáo thƣờng niên của Bộ Thông tin và Truyền thông, kể từ năm 2005 trở lại đây, nhất là sau Nghị định 97/2008/NĐ-CP của Chính phủ định hình và tạo hành lang pháp lý cho hệ thống website thông tin trên mạng Internet, thì số lƣợng và tốc độ tăng trƣởng các trang tin điện tử tổng hợp luôn xấp xỉ gấp 10 lần so với các đơn vị báo điện tử chính thống đƣợc cấp phép. Ví dụ, năm 2013, số lƣợng trang tin điện tử tổng hợp là 1110 trang (bao gồm gần 300 trang của đơn vị báo chí), trong khi báo điện tử là 75 đơn vị; năm 2015, số lƣợng báo điện tử tăng lên 105 đơn vị, thì số lƣợng các trang tin điện tử tổng hợp là 1610 trang.

Các trang tin điện tử tổng hợp này lại có khả năng “đƣợc tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau”. Từ đó, có hiện trạng nội dung thông tin trên các trang tin điện tử 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tổng hợp chủ yếu đƣợc tổng hợp từ các nguồn báo chí. Vậy là, có một thứ “na ná” báo điện tử ra đời, từng giờ từng phút tác động đến công chúng trên mọi mặt thông tin.