Luận án tiến sĩ ba tiểu loại động từ tiếng hàn qua một phương diện phân loại có

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN -------------------------------------- TRẦN THỊ HƢỜNG BA TIỂU LOẠI ĐỘNG TỪ TIẾNG HÀ N QUA MỘT PHƢƠNG DIỆN PHÂ N LOẠI (có đối chiếu với tiếng Việt) LUẬN Á N TIẾN SĨ NGÔ N NGỮ HỌC Hà Nội – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN -------------------------------------- TRẦN THỊ HƢỜNG BA TIỂU LOẠI ĐỘNG TỪ TIẾNG HÀ N QUA MỘT PHƢƠNG DIỆN PHÂ N LOẠI (có đối chiếu với tiếng Việt) Chuyên ngành: Ngôn ngữ học so sánh - đối chiếu Mã số : 62 22 01 10 LUẬN Á N TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS ĐINH VĂN ĐỨC Hà Nội – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lời cam đoan Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và dẫn chứng nêu trong luận án là hoàn toàn trung thực và không trùng với bất cứ công trình nào. Tác giả luận án Trần Thị Hường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt Danh mục các bảng MỞ ĐẦU. Lí do chọn đề tài _____________________________________________________ 1 2.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án ____________________________ 2 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ______________________________________ 4 4. Phƣơng pháp nghiên cứu _____________________________________________ 5 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài _________________________________ 5 6.

Bố cục luận án ______________________________________________________ 6 Chương 1. Vấn đề phân loại động từ trong tiếng Hàn _____________________________ 7 1. Cơ sở lý thuyết và tổng quan về nghiên cứu ngữ pháp và từ loại tiếng Hàn _ 15 1. Tổng quan về nghiên cứu từ loại tiếng Việt____________________________ 22 1.

Đặc trƣng cơ bản của từ loại động từ tiếng Hàn ________________________ 27 1. Quan điểm tiếp cận của luận án _____________________________________ 35 1. Tiểu kết _________________________________________________________ 36 Chương 2. TIỂU LOẠI ĐỘNG TỪ NÓI NĂNG TIẾNG HÀ N.

Khái niệm và cƣơng vị ngữ pháp của động từ nói năng tiếng Hàn _________ 37 2. Phạm vi nghiên cứu _______________________________________________ 38 2. Những điểm quan yếu của động từ nói năng tiếng Hàn _________________ 39 2. Các tiểu lớp, nhóm động từ nói năng tiếng Hàn thƣờng gặp ______________ 56 2.

Miêu tả một số động từ nói năng điển hình ____________________________ 69 2. Đối chiếu với tiếng Việt ____________________________________________ 72 2. Tiểu kết _________________________________________________________ 76 Chương 3. TIỂU LOẠI ĐỘNG TỪ TÌNH THÁ I TIẾNG HÀ N .79 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Khái niệm và cƣơng vị ngữ pháp của tiểu loại động từ tình thái tiếng Hàn _ 79 3. Phạm vi nghiên cứu _______________________________________________ 85 3. Những điểm quan yếu của động từ tình thái tiếng Hàn __________________ 86 3. Các tiểu lớp, nhóm động từ tình thái tiếng Hàn thƣờng gặp ______________ 97 3.

Miêu tả một số động từ tình thái điển hình __________________________ 103 3. Đối chiếu với tiếng Việt __________________________________________ 106 3. Tiểu kết _______________________________________________________________ 110 Chương 4. TIỂU LOẠI ĐỘNG TỪ CHUYỂN ĐỘNG TIẾNG HÀ N.

Khái niệm và cƣơng vị ngữ pháp của động từ chuyển động tiếng Hàn _____ 113 4. Phạm vi nghiên cứu ______________________________________________ 114 4. Những điểm quan yếu của động từ chuyển động tiếng Hàn _____________ 114 4. Các tiểu lớp, nhóm động từ chuyển động thƣờng gặp __________________ 125 4.

Miêu tả một số động từ chuyển động điển hình ________________________ 133 4. Đối chiếu với tiếng Việt ___________________________________________ 138 4. Tiểu kết ________________________________________________________ 141 KẾT LUẬN .143 DANH MỤC CÁ C CÔ NG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁ C GIẢ LIÊ N QUAN ĐẾN LUẬN Á N .146 TÀ I LIỆU THAM KHẢO .167 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt và một số qui ƣớc trong luận án 1. Ký hiệu và chữ viết tắt ĐT Động từ PT Phó từ ĐTNN Động từ nói năng PTTT Phó từ tình thái ĐTTT Động từ tình thái TNT Tiếp ngôn thể ĐTCĐ Động từ chuyển HĐNT Hành động ngôn động từ ĐNT Đích ngôn thể VT Vị từ NT Ngôn thể VTTT Vị từ tình thái NPCN Ngữ pháp chức năng 2.

Qui ƣớc trình bày: - Chú thích cho tài liệu trích dẫn được đặt trong dấu ngoặc kép [ ] theo thứ tự trong danh mục tài liệu tham khảo, trang tài liệu tham khảo; hoặc có thể dẫn Tên tác giả (năm công bố, trang tài liệu). Thông tin đầy đủ về tài liệu được ghi trong mục Tài liệu tham khảo. - Các ví dụ trong luận án được đánh số thứ tự bắt đầu từ 1 đến hết, các số thứ tự đó được đặt trong dấu ngoặc đơn ( ). Sau mỗi ví dụ là thông tin về xuất xứ của các ví dụ được đặt trong dấu ngoặc vuông [ ] theo thứ tự : tên tác phẩm, số tập (với phim ảnh), số cấp độ (với giáo trình), số trang (với tác phẩm văn học).

- Kí hiệu + được sử dụng có nghĩa là có khả năng xảy ra, kí hiệu ( - ) có nghĩa là không có khả năng xảy ra, kí hiệu ( ± ) nghĩa là có thể xảy ra, có thể không xảy ra. - Trong luận án này, chúng tôi sử dụng phần mềm phiên âm từ tiếng Hàn sang La-tinh do Đại học Ngoại ngữ Busan công bố (http://roman.kr) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh mục các bảng Bảng 2.4: Danh mục vai nghĩa của động từ nói năng tiếng Hàn .6a: Cấu trúc ngữ nghĩa của một động từ nói năng .3:6b: Cấu trúc mở rộng tham thể không bắt buộc của động từ nói năng .1: Phân loại động từ nói năng theo khả năng kết hợp……….2a: Tổng hợp các loại hành động ngôn ngữ của J.4: Các tiểu nhóm động từ nói năng tiếng Hàn…………….2: Các phương tiện biểu hiện tình thái của tiếng Hàn và tiếng Việt .1: Kết hợp của các phó từ với động từ nói năng tiếng Hàn …… ….2a: Tổng hợp về đặc trưng ngữ nghĩa của động từ bổ ngữ của các nhóm động từ nói năng .2b: Khả năng kết hợp hạn định của động từ tình thái và yếu tố khác trong ngữ đoạn .3: Phân loại và đặc trưng ý nghĩa của các động từ tình thái tiếng Hàn .2: Tổng hợp phân loại động từ tình thái tiếng Hàn dựa theo tiêu chíngữ nghĩa .6: Đối chiếu phạm trù ý nghĩa biểu hiện của động từ tình thái tiếng Hàn và tiếng Việt. Các vai nghĩa của động từ chuyển động tiếng Hàn……….124 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Có thể nói, động từ (ĐT) là một từ loại cơ bản, phức tạp, sử dụng rộng rãi nhất, chiếm vị trí quan trọng hàng đầu trong hệ thống các từ loại của các ngôn ngữ nói chung và của tiếng Hàn nói riêng.

Theo những quan điểm gần đây của Tesnière L. Go Yeonggeun (1993), U Hyeongsik (1998), Nguyễn Thị Quy (1995), Nguyễn Văn Lộc (1993), Đinh Văn Đức (2001), Lê Thị Thơm (2012)… về cấu trúc nghĩa của câu, ĐT đóng vai trò trung tâm, chi phối các thành tố nghĩa xung quanh, là linh hồn của phát ngôn, là tâm điểm cho một “sàn diễn” với các diễn tố đặc trưng. Hiện nay, khuynh hướng nghiên cứu bình diện nghĩa của câu theo quan điểm của ngữ pháp chức năng (NPCN) đang được quan tâm ở Hàn Quốc và Việt Nam. NPCN, theo cách hiểu của nhiều tác giả, trong đó có giáo sư Cao Xuân Hạo, Đỗ Hữu Châu…là khuynh hướng ngữ pháp mang những đặc điểm chính như “có tính chất tổng hợp (hay thống hợp) nghĩa học- kết học- dụng học; đặc biệt quan tâm đến bình diện ngữ nghĩa- ngữ dụng, gắn câu và các hiện tượng ngữ pháp với những kiểu điều kiện giao tiếp hiện thực (Dẫn theo [15,54]) Gần đây, một loạt các công trình nghiên cứu về ĐT (có học giả dùng thuật ngữ vị từ) tiếng Hàn, tiếng Việt cũng như các tiểu loại của chúng đã được công bố, đem lại những đóng góp đáng kể.

Mặc dù vậy có thể nói, ở Việt Nam cũng như trên thế giới, tuy nghiên cứu và đào tạo tiếng Hàn đang rất được quan tâm, nhưng đến nay vẫn chưa có nhiều công trình nghiên cứu đi sâu vào vấn đề phân định từ loại tiếng Hàn, đặc biệt là vấn đề ĐT tiếng Hàn và phân loại chúng trong sự đối chiếu với tiếng Việt. Đây là khoảng trống quan trọng mà luận án cần phải triển khai để dần lấp đầy. Trên thực tế giảng dạy và nghiên cứu tiếng Hàn coi trọng mục đích giao tiếp, chúng tôi nhận thấy có sự phức tạp, đa dạng về các ĐT đa trị, cấu trúc nghĩa của câu trong tiếng Hàn khiến cho không chỉ người học mà cả người dạy ngôn ngữ này gặp 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều lúng túng. Làm thế nào để có thể tìm ra những đặc trưng ngữ pháp, ngữ nghĩa quan trọng nhất để hệ thống hóa cũng như vận dụng thành tựu của NPCN vào công việc nhận diện và phân loại ĐT tiếng Hàn nhằm tìm ra cách sử dụng ĐT tiếng Hàn như một ngoại ngữ theo các tiểu loại một cách hiệu quả nhất? Đó là bài toán mà luận án đặt ra để đi tìm câu trả lời.

Từ những lý do trên chúng tôi đã cân nhắc và lựa chọn nghiên cứu đề tài này. Đây là một việc làm cần thiết đối với thực tiễn nghiên cứu và giảng dạy Hàn ngữ ở Việt Nam thời điểm hiện tại cũng như trong tương lai. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án Sau khi đề cập đến vấn đề phân loại ĐT trong tiếng Hàn, luận án tập trung vào nhận diện, miêu tả và phân loại ba tiểu loại ĐT được sử dụng nhiều nhất trong giao tiếp tiếng Hàn là ĐT nói năng (ĐTNN) (verbal verbs) ĐT tình thái (ĐTTT) (modal verbs) và ĐT chuyển động (ĐTCĐ) (motion verbs) tiếng Hàn. Sự lựa chọn này được thực hiện trên cơ sở công tác phân loại ĐT nói chung và ĐT tiếng Hàn nói riêng (có sự so sánh với ngữ pháp tiếng Việt).

Theo số liệu khảo sát “Điều tra tần số sử dụng tiếng Hàn hiện đại” do Viện ngôn ngữ học Hàn Quốc tiến hành năm 2005, tần số xuất hiện của ĐT malhada (nói) là 6738, xếp hạng 36, ĐT mudda(hỏi) là 1156, xếp hạng 327, ĐT gada (đi) là 7747, xếp hạng 32, ĐT oda (đến) là 6126, xếp hạng 39, yếu tố soo (ĐTTT có thể) là 58165, xếp hạng 33 (Chi tiết xin tham khảo Phụ lục 5, 13, 15) Vậy là, trong từ loại ĐT, có thể nói ba tiểu loại ĐT nói năng, tình thái, chuyển động nổi lên như những tiểu loại ĐT cơ bản, có tần số sử dụng cao nhất.