Luận án Tiến sĩ: Phương pháp Thống kê Tính toán Chỉ tiêu GDP Xanh tại Việt Nam

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, các số liệu và trích dẫn đã sử dụng trong Luận án là hoàn toàn trung thực, chính xác và có cơ sở khoa học. Các kết quả nghiên cứu của luận án được tác giả công bố trên các tạp chí khoa học, không trùng lắp với bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả Đinh Thị Thúy Phương ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.iv DANH MỤC BẢNG.v DANH MỤC ĐỒ THỊ.vi DANH MỤC SƠ ĐỒ.vi PHẦN MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ 10CHỈ TIÊU GDP XANH10 1.

Khái niệm và phương pháp tính chỉ tiêu GDP xanh. Khái niệm chỉ tiêu GDP xanh. Phương pháp tính chỉ tiêu GDP xanh. Tài khoản tài nguyên và môi trường và mối quan hệ với phương pháp tính chỉ tiêu GDP xanh.

Kinh nghiệm tính chỉ tiêu GDP xanh một số nước. Tính chỉ tiêu GDP xanh của Nhật Bản. Tính chỉ tiêu GDP xanh của Trung Quốc. Tính chỉ tiêu GDP xanh của Indonesia.

Bài học kinh nghiệm tính chỉ tiêu GDP xanh của một số nước và khuyến nghị khả năng áp dụng ở Việt Nam.40 Kết luận Chương 1. 44 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP TÍNH TOÁN VÀ TỔ CHỨC THU THẬP THÔNG TIN CHỈ TIÊU GDP XANH Ở VIỆT NAM. Khả năng tính toán chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Thực trạng phương pháp tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam.

Thực trạng thông tin thống kê liên quan tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Thực trạng nội dung thông tin tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Phương hướng hoàn thiện phương pháp tính và thu thập thông tin chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Hoàn thiện phương pháp tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam.

Phương hướng hoàn thiện phương pháp thu thập thông tin. Xác định thông tin lập tài khoản ô nhiễm và tài khoản chi tiêu cho môi trường ở Việt Nam. Tài khoản ô nhiễm. Tài khoản chi tiêu cho môi trường.

Xác định thông tin lập tài khoản tài nguyên thiên nhiên /năng lượng không có khả năng tái tạo ở Việt Nam.90 Kết luận Chương 2.92 CHƯƠNG 3: TÍNH TOÁN THỬ NGHIỆM VÀ PHÂN TÍCH CHỈ TIÊU GDP XANH Ở VIỆT NAM. Đặc điểm và điều kiện số liệu tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Đặc điểm số liệu tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Điều kiện số liệu tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam.

Tính toán thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Tính chỉ tiêu chi phí hoạt động bảo vệ môi trường. Tính toán các chỉ tiêu giá trị khai thác tài nguyên thiên nhiên. Tính toán chi phí quy đổi do phá hủy môi trường sinh thái.

Tính toán chỉ tiêu GDP thuần ở Việt Nam. Tính toán thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Lựa chọn một số phương pháp thử nghiệm phân tích thống kê chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Lựa chọn phương pháp phân tích thống kê.

Áp dụng một số phương pháp thống kê, phân tích chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015. Đánh giá kết quả tính thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh và một số kiến nghị. Đánh giá kết quả tính thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam. Một số kiến nghị và giải pháp thực hiện tính toán chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam.

116 Kết luận Chương 3.121 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 123 TÀI LIỆU THAM KHẢO.127 4 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CPMTQĐ Chi phí môi trường quy đổi CTTKQG Chỉ tiêu thống kê quốc gia GDP (Gross Domestic Product) Tổng sản phẩm trong nước HĐBVMT Hoạt động bảo vệ môi trường NGTK Niên giám thống kê NSNN Ngân sách nhà nước SEEA (System of intergrated Hệ thống tài khoản kinh tế và môi trường Environmental and Economic Accounting) SNA (System National accouting) Hệ thống tài khoản quốc gia TCTK Tổng cục Thống kê VA (Value add) Giá trị tăng thêm 5 DANH MỤC BẢNG Bảng số 1. Chi phí môi trường (IEC) năm 1992. Tính thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh ở Trung Quốc năm 1992.

Chi phí bảo vệ môi trường ở Trung Quốc năm 1992. Chi phí môi trường quy đổi năm 1990. Tổng hợp phương pháp tính chỉ tiêu GDP xanh của một số nước và đề xuất áp dụng ở Việt Nam. Hiện trạng thông tin các chỉ tiêu thuộc Hệ thống CTTKQG liên quan tính chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam.

Chỉ tiêu thống kê trong một số cuộc điều tra thống kê liên quan môi trường và tính chỉ tiêu GDP xanh. Danh mục chỉ tiêu thống kê tính yếu tố “Chi phí khử chất thải từ các hoạt động sản xuất và tiêu dùng cần được khử”. Danh mục chỉ tiêu thống kê tính yếu tố Giá trị suy giảm/suy thoái tài nguyên thiên nhiên. Một số chỉ tiêu thống kê phản ánh môi trường sinh thái.

Tổng hợp danh sách chỉ tiêu thống kê cần thu thập thông tin tính chỉ tiêu GDP xanh theo phương tính đề xuất. Kinh phí chi sự nghiệp bảo vệ môi trường giai đoạn 2011-2015. Chi phí cần thiết xử lý chất thải gây ô nhiễm môi trường giai đoạn 2011-2015 98 Bảng số 3. Giá trị sản xuất ngành Công nghiệp khai thác giai đoạn 2011 - 2015 99 Bảng số 3.

Tính đơn giá sản phẩm quy đổi theo chỉ số giá giai đoạn 2011-2015. Tính toán chi phí môi trường quy đổi do phá hủy môi trường sinh thái giai đoạn 2011 - 2015. Tính GDP thuần theo giá hiện hành ở Việt Nam giai đoạn 2011-2015. Tính thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam giai đoạn 2011-2015 104 Bảng số 3.

Chỉ số giá liên hoàn chỉ tiêu GDP thuần ở Việt Nam giai đoạn 2011-2015 108 Bảng số 3. Tính thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh ở Việt Nam theo giá so sánh giai đoạn 2011-2015. Chỉ tiêu GDP xanh và GDP thuần ở Việt Nam giai đoạn 2011-2015 (Theo giá so sánh). Chỉ tiêu GDP, GDP thuần và GDP xanh (tính thử nghiệm) theo giá so sánh năm 2010 bình quân đầu người.

Tính toán một số nhân tố ảnh hưởng đến tốc độ tăng GDP xanh 114 6 DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị số 3. So sánh chỉ tiêu GDP thuần và GDP xanh tính thử nghiệm giai đoạn 2011-2015.110 DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ số 1. Mối quan hệ giữa tài khoản tài nguyên và môi trường, yếu tố đầu vào và nguồn thông tin tính chỉ tiêu GDP xanh. Mô tả cấu trúc chỉ tiêu GDP xanh ở Nhật Bản.

Tính chi phí môi trường quy đổi của Indonesia. Tính thử nghiệm chỉ tiêu GDP xanh của Indonesia năm 1990. Mối quan hệ giữa yếu tố đầu vào tính chỉ tiêu GDP xanh, tài khoản xanh và hệ thống chỉ tiêu thống kê ở Việt Nam. Chi phí khử chất thải, tiêu dùng tài nguyên của các hoạt động kinh tế.

80 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Tăng trưởng kinh tế bền vững là sự kết hợp giữa Tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội với bảo vệ môi trường và trở thành xu thế phổ biến ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Những nghiên cứu gần đây cho thấy tăng trưởng kinh tế bền vững có liên quan đến bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên. Yếu tố sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường chính là một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng tăng trưởng kinh tế bền vững.

Hiện nay các quốc gia đang tìm mọi cách phát triển nhanh nền kinh tế để tạo ra đời sống xã hội không ngừng nâng lên, thì bên cạnh sự phát triển nhanh chóng, một số nước đã phải gánh hậu quả xấu về môi trường thiên nhiên, sức khỏe và bệnh tật do phát triển sản xuất bằng mọi giá gây ra. Bởi vậy các nhà kinh tế học đã không dừng lại ở việc đánh giá tăng trưởng kinh tế bằng chỉ tiêu Tổng sản phẩm trong nước (GDP), mà còn đánh giá bằng chỉ tiêu chất lượng phản ánh tính bền vững của sự phát triển kinh tế, đó là sự gắn kết giữa yếu tố: Kinh tế, xã hội và môi trường, đây là ba trụ cột chính của mỗi quốc gia. Theo các nhà kinh tế môi trường và nhiều tổ chức quốc tế, như: Salah Serafy và Ernst Lutz, 1989; Cooray N., 1994; IUCN, 1989; UNEP, 2000, Hệ thống Tài khoản quốc gia (SNA), với hệ thống các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp như GDP, GNI; v. và các tài khoản, các bảng cân đối đang được sử dụng rộng rãi ở các nước trên thế giới chưa phản ánh đầy đủ, những chi phí xã hội của các hoạt động kinh tế.

Cụ thể SNA chưa thể hiện đầy đủ những chi phí liên quan tới bảo vệ môi trường cũng như chưa phản ánh hết được sự xuống cấp, suy thoái nguồn tài nguyên thiên nhiên do các hoạt động kinh tế, sinh hoạt của con người gây ra. Môi trường cung cấp cho con người nhiều loại sản phẩm, trong đó có nhiều loại sản phẩm tuy có giá trị nhưng không được trao đổi, mua bán trên thị trường nên giá trị của chúng không được biểu thị trong giá cả sản phẩm được đem bán trên thị trường, như một số cơ sở sản xuất, kinh doanh ở Việt Nam sử dụng nguồn nước ngầm trong quá trình sản xuất không phải trả chi phí về sử dụng nước như các nguồn nguyên liệu đầu vào khác, nên giá của sản phẩm không bao gồm chi phí để sử dụng nguồn nước ngầm hoặc nếu có thì chi phí rất ít. Môi trường cũng cung cấp nhiều loại dịch vụ cho đời sống của con người, nhưng loại dịch vụ này không được tính vào SNA; SNA truyền thống thường tính phần khấu hao tài sản cố định vào tài khoản khấu hao, trong đó phần dự trữ tài 2 nguyên bị mất đi do khai thác và sử dụng trong quá trình sản xuất lại được tính vào tài khoản thu nhập. Do những nhược điểm của SNA truyền thống, nhiều nước trên thế giới thống nhất quan điểm cần nghiên cứu để hoàn thiện thêm hệ thống hạch toán quốc gia hiện hành theo hướng đưa thêm tài khoản môi trường vào SNA truyền thống.

Theo đó phương pháp hạch toán kinh tế gắn với môi trường đã xuất hiện, bổ sung việc tính toán các chỉ tiêu kinh tế thuần tuý, đặc biệt là chỉ tiêu GDP hiện nay đang được sử dụng. Do đó, chỉ tiêu GDP xanh được nhiều nước trên thế giới quan tâm nghiên cứu tính toán. Theo đó ý tưởng “tăng trưởng bền vững” đã xuất hiện. Mục tiêu của tăng trưởng bền vững là “đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến các nhu cầu và sự phát triển của thế hệ tương lai.