Luận án thực hiện chính sách ứng phó biến đổi khí hậu từ thực tiễn thành phố hồ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGÔ HOÀI SƠN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG HÀ NỘI – 2021 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGÔ HOÀI SƠN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ngành: Chính sách công Mã số: 9.02 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN DANH SƠN HÀ NỘI – 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu và trích dẫn trong Luận án là trung thực. Kết quả nghiên cứu của Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả Luận án MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết, phương pháp và khung nghiên cứu. Đóng góp của Luận án. Ý nghĩa của Luận án. Cấu trúc Luận án.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. Tổng quan nghiên cứu về chính sách ứng phó biến đổi khí hậu. Tổng quan các nghiên cứu về thực hiện chính sách ứng phó biến đổi khí hậu. Một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

25 Tiểu kết Chƣơng 1. 27 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU. Một số vấn đề lý luận về biến đổi và ứng phó biến đổi khí hậu. Một số vấn đề lý luận về thực hiện chính sách và thực hiện chính sách ứng phó biến đổi khí hậu.

Chính sách ứng phó biến đổi khí hậu của quốc gia. Kinh nghiệm ứng phó biến đổi khí hậu của chính quyền địa phương ở một số quốc gia trên thế giới. 52 Tiểu kết Chƣơng 2. 65 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tình hình biến đổi khí hậu ở Thành phố Hồ Chí Minh. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách ứng phó biến đổi khí hậu tại Thành phố Hồ Chí Minh. Quá trình thực hiện chính sách ứng phó biến đổi khí hậu ở Thành phố Hồ Chí Minh. 89 Tiểu kết Chƣơng 3.

118 Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Dự báo diễn biến biến đổi khí hậu ở Thành phố Hồ Chí Minh. Tầm nhìn, quan điểm và mục tiêu ứng phó biến đổi khí hậu ở Thành phố Hồ Chí Minh. Các giải pháp nâng cao chất lượng thực hiện chính sách ứng phó biến đổi khí hậu từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh.

123 Tiểu kết Chƣơng 4. 145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BĐKH : Biến đổi khí hậu BCHTW : Ban Chấp hành Trung ương Bộ TN&MT : Bộ Tài Nguyên & Môi Trường BVMT : Bảo vệ môi trường CPRS : Carbon Polution Reduction Scheme COP : Conference of the Parties DN : Doanh nghiệp FCCC : Framework Convention on Climate Change HCM : Hồ Chí Minh IPCC : Uỷ ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu Hội nghị IPU : Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới JICA : Japan International Cooperation Agency NCCC : Báo cáo NCCC 2013 NSNN : Ngân sách nhà nước NN PTNT : Nông nghiệp – Phát triển nông thôn PCCC : The Pacific Climate Change Centre SOE : Doanh nghiệp nhà nước TCPCP : Tổ chức Phi chính phủ Tp.

: Thành phố ƯBĐKH : Ứng phó biến đổi khí hậu UNFCCC :United Nations Framework Convention on Climate Change UNHCR : The UN Refugee Agency UNDP : United Nations Development Programme UBND : Uỷ ban nhân dân DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Mức độ tăng chóng mặt của các khí hiệu ứng nhà kính do hoạt động sản xuất của con người. Tiêu chí đánh giá kế hoạch thực hiện. Trách nhiệm cụ thể của chính quyền địa phương Úc.

Nhiệt độ trung bình mỗi 10 năm của TP. Tổng hợp chính sách ƯPBĐKH ở Việt Nam. Sự phù hợp giữa mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể. Sự phù hợp giữa mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể trong Quyết định 2838/QĐ-UBND.

Error! Bookmark not defined. Nội dung và mức độ tham gia của người dân vào thực hiện chính sách ƯPBĐKH. Khảo sát về cách thức tham gia của người dân. Khảo sát cải tiến quy trình sản xuất thích ứng BĐKH của doanh nghiệp.

Khảo sát về giảm phát thải khí nhà kính trong nội bộ công ty. Khảo sát về phát triển sản phẩm theo hướng thân thiện môi trường. Khảo sát giải pháp liên quan đến chuỗi cung ứng. Khảo sát vấn đề mua bán định khí phát thải.

Nội dung tham gia của các NGOs. Nội dung tham gia của NGOs nước ngoài tại Tp. Trình độ của nhân lực văn phòng ƯPBĐKH Tp. Trình độ nhân lực phòng Khí tượng thuỷ văn và Biến đổi khí hậu, Tp.

Tổng hợp văn bản về ƯPBĐKH của Tp. Kết quả đánh giá kế hoạch thực hiện chính sách ƯPBĐKH ở Tp. Tài chính giành cho ƯPBĐKH ở TP. Tỷ lệ ngân sách giành cho môi trường của TP.

Cơ cấu ngân sách của Tp. Tư duy phù hợp về ƯPBĐKH cần hình tshành. Bảng checklist giành sử dụng trong quy trình đánh giá và giám sát .Khung quản lý và hành đồng ƯPBĐKH dành cho doanh nghiệp. Khung phân tích tổ chức sự tham gia của cộng đồng.

142 DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 1. Quy trình nghiên cứu. Bộ máy ứng phó biến đổi khí hậu của Trung Quốc. Khái quát chính sách ƯPBĐKH ở Việt Nam .Error! Bookmark not defined.

Khái quát bộ máy ƯPBĐKH ở Việt Nam. Quy trình thực hiện chính sách ƯPBĐKH ở Tp. Mối quan hệ giữa đặc điểm BĐKH và kỹ năng cần có của chủ thể thực hiện chính sách ƯPBĐKH. Quy trình làm việc giữa Tp.

HCM và các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực ƯPBĐKH. Quy trình hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó BĐKH. Quy trình hỗ trợ cho các nghiên cứu và ứng dụng khoa học và công nghệ trong ƯPBĐKH. Ngân sách giành cho môi trường của TP.

Lý do chọn đề tài Biến đổi khí hậu là vấn đề toàn cầu và có sức ảnh hưởng ngày càng rõ nét đến các ngành kinh tế, xã hội và các quốc gia trên thế giới. Tác động của BĐKH đang hiện hữu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi hoạt động sản xuất và đời sống của các lãnh thổ, đặc biệt là các lãnh thổ có đô thị như Tp. Trước bối cảnh đó Nhà nước Việt Nam và địa phương đã ban hành và thực hiện nhiều chính sách nhằm chủ động ứng phó, giảm thiểu tác động tiêu cực của BĐKH. Tuy nhiên cho đến nay kết quả thu được còn nhiều hạn chế, dân cư các thành phố vẫn đang “gồng mình” chống chịu với biểu hiện ngày càng cực đoan của BĐKH.

Là nơi sầm uất với tốc độ phát triển kinh tế và đô thị hoá nhanh nhất của cả nước, Tp. HCM đang đứng trước nguy cơ bị tác động sâu sắc bởi biến đổi khí hậu. Tính chất “dễ tổn thương” này của Tp. xuất phát từ hai nguyên nhân chính.

Thứ nhất là do Tp không những nằm ở vùng thấp của khu vực Đông Nam bộ mà còn nằm ở vùng hạ lưu của hệ thống sông Đồng Nai với lưu lượng nước lớn [1; 111, 148] làm cho Tp đối diện với thiên tai và nguy cơ mực nước biển dâng cao. Thứ hai và cũng là nguyên nhân chính là quá trình đô thị hóa không phù hợp và thiếu bền vững, chưa được nghiên cứu xem xét trong bối cảnh, không gian tự nhiên và xã hội. Dưới sự tác động của biến đổi khí hậu, Tp. HCM chịu nhiều thiệt hại.

Theo Nicholls và ctg [127] đến năm 2070, Tp được dự báo là một trong năm Tp cảng của thế giới có quy mô dân số lớn bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi BĐKH. HCM nằm ở vị trí thứ tư trong số các thành phố của khu vực dễ bị tổn thương do nước biển dâng cao [144]. Đó còn là tình trạng ngập lụt ngày càng nghiêm trọng với sự xuất hiện những điểm ngập lụt mới. Để khắc phục tình trạng trên, Tp.

HCM đã ban hành và triển khai nhiều chương trình hành động ƯPBĐKH với đa phần là các chương trình mang tính kỹ thuật về môi trường. Có ít dự án, chương trình hành động về ƯPBĐKH liên quan đến người dân và cộng đồng, mặc dù theo các lý thuyết về ƯPBĐKH, người dân và cộng đồng đóng vai trò quyết định. 1 Không những vậy quá trình triển khai chính sách ƯPBĐKH của Tp. HCM đang gặp phải một số khó khăn có thể gây ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách này.

Đó là sự thiếu hụt hành lang pháp lý về thực hiện chính sách ƯPBĐKH. Tư duy của lãnh đạo địa phương về thực hiện chính sách ƯPBĐKH còn nặng nề và mang tính “cục bộ” dẫn đến hành động rời rạc, thiếu đồng bộ và thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan và các địa phương với nhau. Năng lực và nguồn lực thực hiện chính sách ƯPBĐKH chưa đảm bảo. Về mặt nghiên cứu khoa học, hiện nay ở Việt Nam có một số nghiên cứu về thực hiện chính sách ƯPBĐKH đã và đang đóng góp tích cực cho việc ban hành cũng như thực hiện chính sách ƯPBĐKH trên cả nước nói chung và ở Tp.

Tuy nhiên, đa phần tiếp cận vấn đề ƯPBĐKH từ góc độ xã hội học, hoặc quản lý nhà nước; chỉ một số ít tiếp cận từ góc độ chính sách; càng ít hơn từ góc độ thực hiện chính sách công. Những nội dung thực hiện chính sách chưa được đề cập nhiều trong các nghiên cứu khoa học như: sự tham gia của các chủ thể là doanh nghiệp, người dân, tổ chức xã hội dân sự vào quá trình tổ chức, thực hiện chính sách; sự lồng ghép ƯPBĐKH vào kế hoạch sản xuất kinh doanh, cũng như đóng góp của họ vào quá trình tổ chức thực hiện chính sách. Vấn đề năng lực tổ chức thực hiện chính sách và quy trình thực hiện chính sách cũng ít được quan tâm nghiên cứu gắn với bối cảnh của Tp. Xuất phát từ những lý do trên, cần thiết có nghiên cứu toàn diện về thực hiện chính sách ƯPBĐKH của Tp.

HCM nhằm giúp phát huy hiệu quả, góp phần vào sự phát triển bền vững của Tp.