Luận án thái thị hồng minh

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH THÁI THỊ HỒNG MINH QU¶N Lý H¶I QUAN TRONG §IÒU KIÖN §ÈY M¹NH HéI NHËP QUèC TÕ T¹I CöA KHÈU QUèC TÕ LAO B¶O LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH THÁI THỊ HỒNG MINH QU¶N Lý H¶I QUAN TRONG §IÒU KIÖN §ÈY M¹NH HéI NHËP QUèC TÕ T¹I CöA KHÈU QUèC TÕ LAO B¶O LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 62 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: GS,TS NGUYỄN XUÂN THẮNG HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả luận án Thái Thị Hồng Minh MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ HẢI QUAN TRONG ĐIỀU KIỆN ĐẨY MẠNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ TẠI CỬA KHẨU QUỐC TẾ LAO BẢO.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến quản lý hải quan trong điều kiện đẩy mạnh hội nhập quốc tế tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUẢN LÝ HẢI QUAN TẠI CỬA KHẨU QUỐC TẾ ĐƢỜNG BỘ. Khái quát về quản lý hải quan tại cửa khẩu quốc tế đường bộ.

Nội dung quản lý hải quan tại cửa khẩu quốc tế đường bộ. Các nhân tố ảnh hưởng quản lý hải quan tại cửa khẩu quốc tế đường bộ. Kinh nghiệm quản lý hải quan tại cửa khẩu quốc tế đường bộ của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm quản lý hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HẢI QUAN TẠI CỬA KHẨU QUỐC TẾ LAO BẢO TRONG ĐIỀU KIỆN ĐẨY MẠNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ.

Điều kiện, tiềm năng và thực trạng hoạt động hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Thực trạng quản lý hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Đánh giá thực trạng quản lý hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP CẢI CÁCH HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HẢI QUAN TRONG ĐIỀU KIỆN ĐẨY MẠNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ TẠI CỬA KHẨU QUỐC TẾ LAO BẢO.

Dự báo và phương hướng quản lý hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Giải pháp cải cách hoạt động quản lý hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ.150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 166 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ADB The Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực thương mại tự do ASEAN ASEAN Association of Southeast Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nations Nam Á CBCC Cán bộ công chức CCA Common Control Area Địa điểm kiểm tra chung CKQT Cửa khẩu quốc tế CNTT Công nghệ thông tin EWEC East-West Economic Corridor Hành lang kinh tế Đông - Tây GMS The Greater Mekong Subregion Tiểu vùng sông Mê Kông GMS-CBTA The Greater Mekong Subregion Hiệp định tạo thuận lợi cho vận Cross-Border Transport tải người và hàng hóa qua lại Facilitation Agreement biên giới giữa các nước Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng GTGT Giá trị gia tăng HQCK Hải quan cửa khẩu IDC Thời điểm đăng ký tờ khai trên Hệ thống VNACCS/VCIS IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ quốc tế KPI Key Performance Indicator Chỉ số đo lường hiệu quả công việc MOU Memorandum of Understanding Biên bản ghi nhớ NK Nhập khẩu NSNN Ngân sách nhà nước QC Quá cảnh QLRR Quản lý rủi ro SWI/SSI Single Windows Kiểm tra “một cửa, một điểm Inspection/Single Stop dừng” Inspection TF Trade Facility Hiệp định tạo thuận lợi thương mại trong WTO UN The United Nations Liên hiệp quốc WB World Bank Ngân hàng thế giới WCO World Customs Organization Tổ chức Hải quan thế giới WEF World Economic Forum Diễn đàn kinh tế thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới XNK Xuất nhập khẩu XNC Xuất nhập cảnh XK Xuất khẩu DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1: Thống kê đặc điểm của doanh nghiệp.13 Bảng 2: Phân bố đối tượng khảo sát theo quy mô và theo tần xuất giao dịch.13 Bảng 3: Phân bố đối tượng khảo sát theo mức độ gắn bó và theo tần xuất giao dịch 14 Bảng 2.1: Các bước trong quy trình giải phóng hàng từ thời điểm hàng đến.1: Số liệu làm thủ tục hàng hóa xuất nhập khẩu hải quan qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo từ 2006 - 2017.2: Số liệu thu thuế tại Chi cục HQCK Lao Bảo từ 2006 - 2017.3: Số liệu làm thủ tục hải quan thực hiện Hệ thống VNACCS/VCIS từ khi bắt đầu áp dụng 28/5/2014 cho đến 31/12/2017.4: Thang đo nhân tố hải quan điện tử.5: Thống kê ý kiến doanh nghiệp đối với hải quan điện tử tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.6: Kết quả đo thời gian giải phóng hàng tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Lao Bảo năm 2016 và 2017.7: Thống kê ý kiến doanh nghiệp về thời gian thông quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.8: Thống kê ý kiến đánh giá thời gian thực hiện cho từng khâu trong quy trình thông quan hàng hóa XNK.9: Thang đo nhân tố chi phí tài chính.10: Thống kê ý kiến đánh giá về chi phí tài chính.11: Số liệu làm thủ tục hải quan kiểm tra chung từ 2006-2017.12: Thang đo nhân tố SWI/SSI.13: Thống kê ý kiến đánh giá doanh nghiệp về mô hình SWI/SSI.14: Số liệu kiểm tra hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo năm 2017.15: Thang đo nhân tố quan hệ hải quan - doanh nghiệp.16: Thống kê ý kiến đánh giá của doanh nghiệp về quan hệ hải quan – doanh nghiệp.17: Thống kê doanh nghiệp cảm nhận mình là đối tượng hợp tác hải quan 106 Bảng 3.18: Thang đo nhân tố đội ngũ CBCC Hải quan Lao Bảo.19: Thống kê ý kiến đánh giá của doanh nghiệp về kỹ năng tác nghiệp của đội ngũ CBCC hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.20: Thống kê ý kiến đánh giá của doanh nghiệp về thái độ tác nghiệp của đội ngũ CBCC Hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.21: Đánh giá kết luận về đội ngũ CBCC Hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.22: Thống kê về sự hài lòng của doanh nghiệp đối với dịch vụ công của hải quan tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.23: Thống kê về sự gắn bó của doanh nghiệp đối với Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.

111 DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Trang Hình 2.1: Mô hình tiền đề và trung gian chất lượng dịch vụ của Dabholkar và cộng sự (2000).2: Mô hình tổng quát nội dung quản lý hải quan tại cửa khẩu quốc tế đường bộ do tác giả đề xuất, phát triển dựa trên Mô hình tiền đề và trung gian về chất lượng dịch vụ của Dabhobar và cộng sự (2000).3: Ma trận tạo thuận lợi/kiểm soát (Facilitation/control).4: Mô hình khuôn khổ cải cách của Mike H. Lane trong ICMP.1: Bộ máy tổ chức của Cục Hải quan tỉnh Quảng Trị.2: Trình độ chuyên môn CBCC và người lao động của Cục Hải quan tỉnh Quảng Trị.3: Bộ máy tổ chức của Chi cục Hải quan cửa khẩu Lao Bảo.4: Trình độ chuyên môn CBCC và người lao động của Chi cục Hải quan cửa khẩu Lao Bảo.1: Sự thay đổi chính sách phí hạ tầng cửa khẩu theo thời gian của Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và Cha Lo.2: Quy trình 4 bước đầy đủ thủ tục SWI/SSI theo Hiệp định GMS tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.1: So sánh Phí hạ tầng cửa khẩu áp dụng trên 11 loại phương tiện vận tải qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và Cha Lo.2: So sánh phí hạ tầng cửa khẩu áp dụng trên phương tiện vận tải gỗ hiện hành tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và Cha Lo.3: Kết quả khảo sát đánh giá của doanh nghiệp về Tổ tư vấn hải quan - doanh nghiệp làm việc có trách nhiệm.4: Kết quả khảo sát đánh giá của doanh nghiệp về Tổ tư vấn hải quan - doanh nghiệp giúp doanh nghiệp giải quyết công việc nhanh chóng, thuận lợi. Tính cấp thiết của đề tài Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại quốc tế là tiền đề để hệ thống pháp luật, những quy định và thể chế cho lĩnh vực hải quan ngày càng hoàn thiện. Là một lĩnh vực quản lý mang tính tuân thủ cao, quản lý hải quan nói chung, quản lý hải quan tại cửa khẩu quốc tế (CKQT) đường bộ dường như ít xuất hiện những vấn đề cần phải nghiên cứu, mà chủ yếu dừng lại ở việc quản lý tuân thủ, việc áp dụng những quy tắc và chuẩn mực hải quan hiện đại.

Tuy nhiên, mô hình “một cửa, một điểm dừng” (SWI/SSI) lại hoàn toàn khác, hoàn toàn mới, đầu tiên và duy nhất trên phạm vi toàn cầu tính đến thời điểm này, đã và đang được triển khai tại CKQT Lao Bảo. Về mặt lý thuyết, hoàn toàn có cơ sở để xây dựng các khu thương mại tự do biên giới, tuy nhiên, trên thực tế, việc hình thành một cơ chế hoạt động chung giữa hai quốc gia với hai thể chế kinh tế khác nhau đặt ra rất nhiều vấn đề từ góc độ quản lý và CKQT Lao Bảo không phải là ngoại lệ. Sự phát triển kinh tế - xã hội và tiến trình hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới của nước ta, nhất là khi trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) là cơ hội nhưng cũng là thách thức đòi hỏi phải tăng cường công tác quản lý nhà nước, trong đó có quản lý hải quan. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 24/CT-TTg, ngày 05/8/2014 về tăng cường quản lý và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, hải quan, trong đó, yêu cầu Bộ Tài chính “Tổ chức thực hiện tốt Cơ chế một cửa ASEAN và Cơ chế hải quan một cửa quốc gia theo đúng cam kết với ASEAN, đưa công nghệ thông tin vào hiện đại hóa và chuyên nghiệp hóa hải quan” [75, tr.

Quản lý hải quan đặt ra yêu cầu tiếp tục cải cách cơ chế, chính sách quản lý kinh tế, hiện đại hóa quản lý hải quan, vừa tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại quốc tế và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong tình hình mới, vừa đảm bảo việc chấp hành, tuân thủ các quy định của pháp luật, đảm bảo an ninh, lợi ích kinh tế quốc gia, giữ vững vai trò “người gác cửa nền kinh tế”.