Luan an thac si cam hung nghe thuat trong tho tan da

Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo Trƣờng Đại Học sƣ Phạm TP.Hồ Chí Minh CẢM HỨNG NGHỆ THUẬT TRONG THƠ TẢN ĐÀ Luận án thạc sĩ khoa học ngữ văn Chuyên ngành: Văn học Việt Nam Mã số: 5.33 Ngƣời hƣớng dẫn: PGS. TS Trần Hữu Tá Ngƣời thực hiện: Vũ Hào Hiệp THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2000 Chân thành cảm tạ GS. Hoàng Nhƣ Mai PGS. TS Trần Hữu Tá PGS.

TS Phùng Quý Nhâm TS Huỳnh Nhƣ Phƣơng TS Lê Tiến Dũng MỤC LỤC A. PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài:. Mục đích nghiên cứu:.

Lịch sử vấn đề:. Phạm vi đề tài:. Phƣơng pháp tiếp cận:. Đóng góp của luận án :.

Cấu trúc của luận án:. 15 CHƢƠNG I: CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP VĂN CHƢƠNG. NHỮNG SỰ KIỆN ẢNH HƢỞNG ĐẾN CẢM HỨNG SÁNG TÁC. Cuộc đời và sự nghiệp văn chƣơng.

Những sự kiện ảnh hƣởng đến cảm hứng sáng tác. Hoàn cảnh lịch sử - xã hội:. Những sự kiện văn chƣơng:. 34 CHƢƠNG II: CẢM HỨNG DÂN TỘC TRONG THƠ TẢN ĐÀ.

Những xúc động trƣớc cảnh trí quê hƣơng. Hƣớng về dân tộc để tự hào, nhắc nhở truyền thống anh hùng. Kêu gọi tình đoàn kết dân tộc, biểu lộ lòng thƣơng dân của nhà nho “Ái quốc bằng đạo đức”. Tình cảm thủy chung, hoài bão và lòng tin với dân tộc và đất nƣớc.

Nỗi “sầu non nƣớc”, niềm tiếc nuối và sự cô đơn vô hạn. Một thái độ phê phán xã hội của nhà nho yêu nƣớc. Hƣơng vị đất nƣớc đậm đà trong thơ ca. 79 CHƢƠNG III: CẢM HỨNG LÃNG MẠN TRONG THƠ TẢN ĐÀ.

Tản Đà - nhà nho tài tử cuối cùng và là "đêm trƣớc của chủ nghĩa lãng mạn" đối với thơ Việt Nam hiện đại. Những biểu hiện của cảm hứng lãng mạn trong thơ Tản Đà. Cái "tôi" xê dịch. Cái "tôi" đa tình của ngƣời tài tử.

137 THƢ MỤC THAM KHẢO. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Việc nhận chân và đánh giá một tác gia văn học không dễ một sớm một chiều có thể khẳng định chính xác. Đối với một tác gia phức tạp về tƣ tƣởng và sáng tác, điều đó càng cần có thời gian.

Thi sĩ Tản Đà thuộc loại đó. Chính nhà thơ Xuân Diệu, ngƣời nối gót Tản Đà trong làng thơ, đã từng phát biểu: ".Sau khi đã viết về Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hƣơng, Cao Bá Quát Nguyễn Khuyến, Tú Xƣơng, Nguyễn Đình Chiểu, Đào Tấn, nghiền ngẫm tất cả là trong khoảng 25 năm (từ 1958), hôm nay tôi xin viết về tác giả quá cố khó nhất so với tám tác giả trƣớc kia, là Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu. Vấn đề Tản Đà vẫn còn đó, còn bỏ ngỏ, và “hiện tƣợng Tản Đà” của giai đoạn văn học giao thời (1900 - 1930) còn là nỗi bức xúc tìm kiếm và cố gắng để giải thích rốt ráo của nhiều ngƣời. Trong đó, những vấn đề về tƣ tƣởng nghệ thuật, cảm hứng nghệ thuật.

là những vấn đề còn cần đƣợc tiếp tục lý giải. Thế nhƣng, những câu hỏi cần đƣợc giải quyết cho thấu đáo đối với một "đối tƣợng khó" nhƣ Tản Đà lại khiến chúng tôi bị kích thích, muốn nhập cuộc, và ƣớc gì góp phần thỏa đáng vào công việc đi tìm chân dung đích thực của nhà thơ. Điều mong ƣớc có những công trình thỏa đáng, những chuyên luận trọn vẹn nghiên cứu về Tản Đà cũng nhƣ một số tác gia thuộc tạng nhƣ ông là tâm trạng chung của nhiều thế hệ ngƣời nghiên cứu, lý luận, phê bình văn học. Đặc biệt do có sự yêu quí nhà thơ, sự hấp dẫn bởi đề tài "cảm hứng nghệ thuật trong thơ Tản Đà" đã khiến chúng tôi chọn đề tài với lòng khấp khởi.

Thêm nữa, sự cảm thông sâu xa của kẻ hậu sinh trƣớc những trăn trở, những nỗi niềm kín đáo không có ngƣời tri kỷ của thi sĩ đã khiến chúng tôi quyết tâm nhập cuộc và (1) Tìm hiểu về Tản Đà, trích tuyển tập Tản Đà. NXB Văn học - Hà Nội. 1956 1 muốn tìm kiếm thêm về tản Đà. Hƣớng đi tìm về những cảm hứng nghệ thuật của nhà thơ trong một cõi đi, về rất cô đơn ấy là việc rất muốn làm của ngƣời viết luận án vậy.

Dò theo bƣớc chân xê dịch vừa nhƣ bắt buộc, lại vừa nhƣ dạt dào cảm hứng cứa Tản Đà; lắng nghe những tâm tƣ tình cảm của ông, cố gắng đồng cảm đƣợc những nỗi đau và cả những niềm vui nhỏ trong tâm hồn thi nhân. có thể chăng chúng ta sẽ phát hiện đƣợc những cảm hứng có thể gọi là tập trung nhất của thi sĩ? Đề cập đến phạm trù "cảm hứng" của Tản Đà ngƣời nghiên cứu sẽ phải làm một thao tác lội ngƣợc dòng để "đồng cảm" đƣợc với ngƣời xƣa. Trên con đƣờng tìm kiếm đó, chắc hẳn chúng tôi sẽ phải nói ngay lời khiêm tốn: những điều sẽ trình bày dƣới đây chỉ là những "lời quê góp nhặt", những công việc mò mẫm tìm tòi khó tránh khỏi va vấp. Mục đích nghiên cứu: - Xác định những vấn đề chủ yếu đã làm nên cảm hứng sáng tác của Tản Đà.

Tìm ra những quan hệ giữa thân thế, sự kiện lịch sử - xã hội và văn chƣơng với tƣ tƣởng và sáng tác của ông. - Bƣớc đầu xác định những cảm hứng chính yếu trong thơ Tản Đà: Cảm hứng dân tộc, cảm hứng lãng mạn; những biểu hiện của hai nguồn cảm hứng đó. Lịch sử vấn đề: Phải nói "hiện tƣợng Tản Đà " trong văn học là một vấn đề nghiên cứu hấp dẫn nhƣng khó lý giải, do toàn bộ những gì biểu lộ nơi sáng tác của ông là thật sự phức tạp. Nhiều ngƣời, nhiều thế hệ nghiên cứu - phê bình đã từng có những ý kiến tƣơng phán nhau.

Trƣớc năm 1945, các công trình nghiên cứu đã thể hiện sự khá khác nhau về việc nhân định tứ tƣởng, tình cảm và sự đóng góp của Tản Đà cho văn học. 2 Trong 30 năm đầu thế kỷ XX, nhắc đến những tay cự phách trong làng báo, ngƣời ta nói đến bộ ba Vĩnh - Quỳnh - Hiếu (Nguyễn Văn Vĩnh - Phạm Quỳnh - Nguyễn Khắc Hiếu). Hai ngƣời đầu đƣợc sự bảo trợ đắc lực của thực dân Pháp, riêng Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu "nôm na phá nghiệp kiếm ăn xoàng" đã tự lực để trở thành nhà báo chuyên nghiệp. Là ngƣời cùng thời, Nguyễn Văn Vĩnh (chủ bút tờ Đông Dƣơng tạp chí từ năm 1913) sớm để ý và trân trọng tài năng thiên phú của Tản Đà, dành cho ông mục "Một lối văn xuôi mới" trên báo - cảm hứng văn chƣơng đối với Tản Đà ngay thời kỳ đầu xuất hiện đã phát lộ cái mới mẻ, độc đáo.

Trong khoảng hơn mƣời năm, cái mới mẻ và độc đáo ấy đã biểu lộ thành tinh hoa một sự nghiệp thi ca, qua hai tập thơ Khối Tình Con I (1916) và Khối Tình Con II (1918). Phạm Quỳnh, do "ghen ăn ghét ở" với tài năng đƣợc bộc lộ một cách khác thƣờng của Tản Đà, và chính do việc Tản Đà không giống mình (một tay bỉnh bút khét tiếng mị dân, chễm chệ ngồi chủ bút Tạp chí Nam Phong - một tờ báo làm tay sai cho thực dân Pháp). Phạm Quỳnh đã phê phán, mỉa mai cay độc cái "ngông nghênh, lồ lộ " từ cảm hứng phơi bày cái Tôi" thẳng tuột của thi sĩ. Trên tờ Nam Phong (số 11/1918) không những Phạm Quỳnh phê phán cuộc đời Tản Đà chìm đắm vào những giấc mộng lớn, mộng con nên thơ chỉ toàn "mộng" đến "mị"; mà còn châm biếm "thân không bằng mộng, nên mộng cho cam thân" trong Giấc mộng con, trong thi hứng thoát ly của Tản Đà.

Dù trọng tài Tản Đà (có lúc khen) nhƣng Phạm Quỳnh không hiểu và cố tình không hiểu một tâm hồn phóng khoáng, một cảm hứng bay bổng của thi nhân mở đầu cho một chủ nghĩa lảng mạn kiểu mới. Cảm hứng nghệ thuật của Tản Đà là cảm hứng phát xuất từ nột thi sĩ có cốt cách nhà Nho, từ toàn bộ di sản văn hóa quá khứ, và ràng buộc với di sản đó. Từ đó, thơ Tản Đà đã ít nhiều chịu tác đông từ một môi trƣờng sống đang chuyển mình xa rời những gì từng gắn bó với cái cũ. Cho nên khi nói với Lƣu Trọng Lƣ, Tản Đà đã từng phê phán Phan Khôi (ngƣời đƣợc coi là mở đầu cho Thơ Mới) rằng: "Cái việc của anh nhà Nho chạy theo Tây học ấy (chỉ Phan Khôi) chỉ đáng coi nhƣ là một việc lập dị mà thôi".

Và đến năm 1936, sự đối kháng 3 quan điểm về thơ cũ và thơ mới giữa Tản Đà và Lƣu Trọng Lƣ đã không thể tránh khỏi. Nhƣng đó là về hình thức của thơ. Tản Đà phát biểu trong cuộc nói chuyện với họ Lƣu. Không phải đợi đến ông Phan Khôi, ngƣời làm thơ mới nhận thấy cái sự quan hệ của thi -thể.

Xƣa kia, ngƣời ta đã từng phóng túng, và để ý đặc biệt đến cái hình thức của nó. Điều đem ra chế giễu nhau của làng thơ mới và làng thơ cũ dƣờng nhƣ chủ yếu là hình thức của thơ, và Tản Đà từng đại diện cho thơ cũ để lên tiếng coi trọng "thi - thể", những ràng buộc về hình thức bài thơ. Lƣu Trọng Lƣ kể tiếp về ý kiến của thi sĩ Tản Đà trong bài viết trên ". Thơ là nhƣ gạo và nhân.

Cái thể thơ là nhƣ lá bọc ở ngoài. Bánh muốn ra hình gì cũng tùy ở khuôn lá bên ngoài. Tản Đà đã không hiểu hết Thơ Mới, bởi Thơ Mới là "mới cả nội dung". Thế nhƣng chính sự đổi mới cảm hứng, thi hứng trong tác phẩm của ông đã là sự chuẩn bị cho Thơ Mới; cũng là cái mà trƣớc đó Phạm Quỳnh đã từng mỉa mai: đƣa cái "Tôi" lừng lững, lột trần cho mọi ngƣời xem, xê dịch cùng khắp, đi ở cõi trần và đi cả lên trời, vào những mộng rồi mị.

Ngƣời ta đã nhìn ra và công nhận cái mới trong cảm hứng của thi nhân Tản Đà. Đó là sự "cá tính hóa cảm hứng" mà phong trào Thơ Mới từng thừa nhận ảnh hƣởng, nhất là với cái "Tôi" vừa thật thà, sống động; vừa bay bổng trong nguồn cảm hứng lãng mạn thoát ly khỏi ông. Trƣớc năm 1945, đánh giá về cảm hứng hay những vấn đề có liên quan đến cảm hứng sáng tác của Tản Đà, dƣờng nhƣ ngƣời ta chỉ mới dừng lại ở sự phát hiện. ca ngợi nhƣng chƣa đào sâu vào những cảm hứng đó.

Năm 1939, nhà phê bình văn học Lê Thanh có nhận định về sự biểu hiện cảm xúc của Tản Đà ". Với những câu chuyện sống quá, ông là một thi sĩ thƣờng.