Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo k jaspers và t

Luận án: Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo k jaspers và tác động của nó tới tư tưởng triết học phương tây thế kỷ xx. Xem tóm tắt

Trường ĐH
Học viện Khoa học Xã hội
Chuyên ngành
Triết học
Tác giả

Luan An

Thể loại

Luận án tiến sĩ

Năm xuất bản

Số trang

158

Thời gian đọc

24 phút

Lượt xem

0

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tổng quan nhanh

Chủ đề:
1. Giới thiệu quan niệm con người triết học hiện sinh
Số trang:
158 trang
Trường:
Học viện Khoa học Xã hội
Chuyên ngành:
Triết học
Tác giả:
Năm:

Tóm tắt nội dung luận án

I. Giới thiệu quan niệm con người triết học hiện sinh

Triết học hiện sinh đánh dấu một bước ngoặt trong tư tưởng thế kỷ XX. Nó tập trung vào con người cá nhân. Vấn đề con người trở thành chủ đề trung tâm của mọi luận bàn triết học. Triết học tìm cách giải phóng con người, mang lại tự do đích thực cho con người cá nhân. Con người được soi chiếu trong bối cảnh lịch sử, văn hóa, tôn giáo. Con người là đối tượng nhận thức về chính mình. Sự tha hóa tinh thần là nguy cơ lớn đối với con người. Triết học hiện sinh xuất hiện khi xã hội phương Tây đối mặt khủng hoảng. Nó đề cao bản chất con người, khả năng tự định đoạt. Các nhà tư tưởng lớn như M. Heidegger, K. Jaspers, J.-P. Sartre, A. Camus, S. de Beauvoir đã góp phần định hình xu hướng này. Họ khám phá sâu sắc thân phận con người trong thế giới hiện đại.

1.1. Luận giải vị trí con người trong triết học

Con người luôn là tâm điểm của triết học. Mỗi thời đại nhìn nhận con người trong bối cảnh riêng. Triết học hiện sinh khẳng định con người là hữu thể duy nhất biểu lộ bản chất của mình. Nó tập trung vào trải nghiệm cá nhân, sự tồn tại cụ thể. Con người không bị định nghĩa trước. Con người kiến tạo ý nghĩa cuộc sống qua hành động, lựa chọn. Đây là sự tái khẳng định giá trị con người tối cao.

1.2. Nguồn gốc triết học hiện sinh và bối cảnh

Triết học hiện sinh ra đời trong bối cảnh khủng hoảng châu Âu thế kỷ XX. Các cuộc chiến tranh, biến động xã hội tạo ra cảm giác vô nghĩa, lo âu. Nó là phản ứng trước sự tha hóa tinh thần. Xu hướng này nhấn mạnh sự tự quyết, dấn thân của con người. Nó cung cấp một cái nhìn mới về tự do và trách nhiệm. Nó tìm cách phục hồi giá trị con người trong một thế giới phức tạp. Các triết gia tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống trong sự tồn tại hữu hạn.

II. Triết học hiện sinh K

Karl Jaspers là trụ cột của triết học hiện sinh tôn giáo. Ông phát triển quan niệm con người độc đáo. Luận án này tập trung vào tư tưởng của Jaspers. Ông phân biệt rõ ràng giữa khoa học và triết học. Khoa học nghiên cứu đối tượng khách quan. Triết học hướng đến hiện sinh không thể khách quan hóa. Thân phận con người gắn liền với "tình huống giới hạn". Đây là những hoàn cảnh buộc con người đối diện với cái chết, tội lỗi, đau khổ. Trong những giới hạn này, hiện sinh bộc lộ bản chất đích thực. Giao tiếp là yếu tố thiết yếu đối với con người. Con người tìm thấy mình qua giao tiếp với người khác. Nó mở ra khả năng hướng tới "Siêu Việt". "Siêu Việt" không phải Thượng đế hữu hình. Nó là một định hướng vượt lên chính mình. Đây là bản chất con người theo Jaspers. Tự do được thể hiện qua hành động, lựa chọn.

2.1. Nền tảng tư tưởng triết học hiện sinh K. Jaspers

Jaspers xây dựng quan niệm con người trên cơ sở y học và triết học. Ông nhấn mạnh sự tồn tại cá nhân, độc đáo của mỗi con người. Hiện sinh không phải là một khái niệm trừu tượng. Hiện sinh là trải nghiệm sống động. Nó vượt lên mọi sự vật hóa. Tư tưởng này đặt nền móng cho việc hiểu bản chất con người qua lăng kính của sự hiện diện và tương tác. Nó đề cao tự do lựa chọn của con người.

2.2. Hiện sinh giao tiếp và Siêu Việt của Jaspers

Con người của Jaspers tồn tại trong sự tự do nhưng cũng trong lo âu. Hiện sinh được bộc lộ trong giao tiếp. Giao tiếp đích thực là sự gặp gỡ giữa các hiện sinh. Nó giúp con người vượt qua sự cô đơn. Qua giao tiếp, con người có thể chạm đến Siêu Việt. Siêu Việt là bí ẩn tối thượng. Nó là điểm tựa cho ý nghĩa cuộc sống của con người. Siêu Việt là đích đến của mọi nỗ lực vượt lên của con người.

III. Tự do trách nhiệm ý nghĩa cuộc sống hiện sinh

Triết học hiện sinh nhấn mạnh tự do tuyệt đối của con người. Con người không có bản chất cố định từ trước. Con người tự tạo ra bản chất của mình qua lựa chọn, hành động. Điều này đặt lên vai con người một trách nhiệm lớn. Mỗi quyết định cá nhân định hình ý nghĩa cuộc sống. Karl Jaspers đề cao tự do trong "tình huống giới hạn". Khi đối mặt với sự hữu hạn, con người phải lựa chọn. Sự lựa chọn này không có chuẩn mực khách quan. Nó là hành động của hiện sinh đích thực. Trách nhiệm không chỉ với bản thân. Nó còn với thân phận con người chung. Con người sống trong lo âu và cô đơn. Nhưng con người cũng tìm thấy sức mạnh. Sức mạnh này đến từ tự do lựa chọn. Ý nghĩa cuộc sống không được ban tặng sẵn. Con người tự kiến tạo nó. Đây là thách thức và vinh quang của quan niệm con người hiện sinh.

3.1. Khám phá tự do và sự lựa chọn cá nhân

Triết học hiện sinh đặt tự do làm nền tảng. Con người bị kết án phải tự do. Mọi hành động đều là lựa chọn cá nhân. Không có quyền lực bên ngoài nào quyết định bản chất con người. Sự lựa chọn này mang theo gánh nặng. Nó tạo ra ý nghĩa cuộc sống cho con người. Tự do không phải là thiếu vắng giới hạn. Tự do là khả năng lựa chọn trong các giới hạn.

3.2. Trách nhiệm cá nhân và thân phận con người

Đi kèm với tự do là trách nhiệm nặng nề. Con người phải chịu trách nhiệm hoàn toàn cho mọi lựa chọn của mình. Trách nhiệm này không chỉ với bản thân. Nó còn ảnh hưởng đến thân phận con người chung. Lo âu phát sinh từ gánh nặng trách nhiệm. Con người phải đối mặt với sự vô nghĩa. Nhưng con người có thể vượt qua. Việc chấp nhận trách nhiệm làm nên ý nghĩa cuộc sống.

IV. Tác động quan niệm con người K

Quan niệm con người của K. Jaspers có tác động sâu rộng. Nó ảnh hưởng đến triết học hiện sinh châu Âu. Martin Heidegger và Jaspers có mối quan hệ tương tác phức tạp. Dù khác biệt, họ đều khám phá hiện sinh và thân phận con người. Tư tưởng của Jaspers góp phần định hình xu hướng này. Các nhà tư tưởng khác cũng tiếp nhận ảnh hưởng. Jean-Paul Sartre, Albert Camus, Simone de Beauvoir đều phát triển các khía cạnh khác nhau của tự do và trách nhiệm. Dấu ấn Jaspers còn thấy ở các trào lưu khoa học xã hội. Nhiều nhà triết học phương Tây thế kỷ XX tiêu biểu chịu ảnh hưởng. Họ tìm thấy nguồn cảm hứng từ quan điểm Jaspers. Ông khám phá bản chất con người và ý nghĩa cuộc sống trong bối cảnh hiện đại.

4.1. Ảnh hưởng triết học hiện sinh châu Âu tiêu biểu

Jaspers góp phần làm phong phú triết học hiện sinh. Tư tưởng về tình huống giới hạn của ông đặc biệt có sức lan tỏa. Nó khuyến khích con người đối diện sự hữu hạn. Nó thúc đẩy tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống trong nghịch cảnh. Ảnh hưởng này thấy rõ trong các tác phẩm của các nhà hiện sinh khác. Họ cùng nhau định hình một thế kỷ tư tưởng sâu sắc về con người.

4.2. Dấu ấn Jaspers trong triết gia phương Tây

Hannah Arendt đã phát triển tư tưởng về hoạt động chính trị và không gian công cộng từ những suy nghĩ về hiện sinh. Paul Ricoeur nghiên cứu về hermeneutics, phân tích tự ngã và kể chuyện. Hans-Georg Gadamer phát triển triết học giải thích, đề cao sự hiểu biết liên chủ thể. Những triết gia này, mặc dù theo đuổi các hướng khác nhau, đều chịu ảnh hưởng từ cách Jaspers đặt con người vào trung tâm của mọi vấn đề triết học, đặc biệt là tự do và trách nhiệm.

Xem trước tài liệu
Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo k jaspers và tác động của nó tới tư tưởng triết học phương tây thế kỷ xx

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (158 trang)

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ______________________ NGUYỄN LÊ THẠCH QUAN NIỆM VỀ CON NGƢỜI TRONG TRIẾT HỌC HIỆN SINH TÔN GIÁO K. JASPERS VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ ĐẾN TƢ TƢỞNG TRIẾT HỌC PHƢƠNG TÂY THẾ KỶ XX LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Hà Nội, 2016 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ______________________ NGUYỄN LÊ THẠCH QUAN NIỆM VỀ CON NGƢỜI TRONG TRIẾT HỌC HIỆN SINH TÔN GIÁO K. JASPERS VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ ĐẾN TƢ TƢỞNG TRIẾT HỌC PHƢƠNG TÂY THẾ KỶ XX Chuyên ngành: Triết học Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Vũ Hảo PGS.

Nguyễn Gia Thơ Hà Nội, 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả sử dụng trong luận án là trung thực. Những kết luận của luận án, chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Lê Thạch 1 MỤC LỤC A.

PHẦN MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Những tài liệu có liên quan đến triết học hiện sinh và những điều kiện tiền đề ra đời quan niệm của K. Jaspers về con ngƣời.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến quan niệm về con ngƣời trong triết học hiện sinh tôn giáo của K. Những công trình nghiên cứu về tác động của quan niệm của K. Jaspers về con ngƣời đến tƣ tƣởng triết học phƣơng Tây thế kỷ XX. Những vấn đề đƣợc đặt ra và hƣớng nghiên cứu của luận án.

32 Kết luận chƣơng. NHỮNG ĐIỀU KIỆN VÀ TIỀN ĐỀ RA ĐỜI QUAN NIỆM VỀ CON NGƢỜI TRONG TRIẾT HỌC HIỆN SINH CỦA K. Những điều kiện kinh tế - xã hội cho sự ra đời quan niệm về con ngƣời trong triết học hiện sinh của K. Những tiền đề tƣ tƣởng ra đời quan niệm về con ngƣời trong triết học hiện sinh của K.

Jaspers: cuộc đời và sự nghiệp. 52 Kết luận chƣơng. QUAN NIỆM VỀ CON NGƢỜI TRONG TRIẾT HỌC HIỆN SINH TÔN GIÁO CỦA K. Khái quát tƣ tƣởng triết học hiện sinh tôn giáo của K.

Tư tưởng về triết học và khoa học. Hiện sinh hướng lên Siêu việt. Tư tưởng về tính không khách quan hóa của hiện sinh. Tư tưởng về hiện sinh và sự giao tiếp.

Tư tưởng về sự sụp đổ hiện sinh và giải mã Siêu việt. Tình huống giới hạn - nền tảng của quan niệm của K.Jaspers về con ngƣời. Cái tôi kinh nghiệm, cái tôi ý thức và cái tôi hiện sinh. Hiện sinh và tự do.

Con ngƣời và Thƣợng đế. Siêu Việt – định hướng cơ bản của con người. Luận giải về yêu sách tuyệt đối. Những giá trị và hạn chế của quan niệm K.

Jaspers về con ngƣời. 99 Kết luận chƣơng. TÁC ĐỘNG CỦA QUAN NIỆM VỀ CON NGƢỜI TRONG TRIẾT HỌC HIỆN SINH K. JASPERS ĐẾN TƢ TƢỞNG TRIẾT HỌC PHƢƠNG TÂY THẾ KỶ XX.

Tác động của quan niệm K. Jaspers về con ngƣời đến tƣ tƣởng triết học hiện sinh châu Âu thế kỷ XX. Mối quan hệ ảnh hưởng tương tác giữa K. Dấu ấn của quan niệm K.

Jaspers về con người trong một số trào lưu khoa học xã hội phương Tây thế kỷ XX. Tác động của quan niệm K. Jaspers về con ngƣời đối với một số nhà triết học phƣơng Tây tiêu biểu thế kỷ XX. Tác động tới tư tưởng triết học Hannah Arendt.

Tác động tới tư tưởng triết học Paul Ricoeur. Tác động tới tư tưởng triết học Hans-Georg Gadamer. 139 Kết luận chƣơng. 142 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ.

146 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong thế kỷ XX, tại châu Âu, triết học hiện sinh đã ghi dấu ấn đậm nét bằng việc thổi một luồng gió mới mát lạ vào không khí triết học lúc bấy giờ với những trang tiểu thuyết, kịch, những bài thơ và các loại hình văn chương sống động khác nhau của các nhà tư tưởng lớn như M.v… về chủ đề con người với các giá trị đặc trưng như tự do, tự quyết, quyết chọn, vươn lên, giải phóng, độc đáo, dấn thân, tồn tại người, v. Xu hướng tiếp cận này thêm lần nữa khẳng định, vấn đề con người luôn là chủ đề trung tâm của mọi cuộc luận bàn triết học, và chính triết học lấy đề tài con người là tôn chỉ, là mục đích nhân văn duy nhất, cao cả nhất nhằm giải phóng con người, đem lại tự do đích thực cho con người cá nhân.

Thứ nhất, trong mỗi một giai đoạn của lịch sử triết học, con người được soi chiếu, nhìn nhận trong bối cảnh của lịch sử, văn hóa, tôn giáo, v.v… dưới góc nhìn triết học của thời đại ấy. Nhà tư tưởng Hy Lạp cổ đại, Empedoc nói: Con người đã, đang và sẽ luôn luôn là một hiện tượng thú vị nhất đối với con người. Heidegger – nhà triết học hiện sinh người Đức cũng khẳng định: “Con người là hữu thể duy nhất có đặc tính là biểu lộ bản chất của mình và bản chất vạn vật” [Trích theo: 22; tr. Việc nghiên cứu con người như là đối tượng nhận thức về chính mình được các nhà triết học nhìn nhận với tính cách là sự tha hóa của chính con người do xã hội tạo nên.

Tuy nhiên, theo Husserl, nguy cơ lớn hơn chính là tha hóa tinh thần. Ông viết: “Hình thức tha hóa chiếm ưu thế trong trong xã hội phương Tây chính là sự tha hóa tinh thần” [Trích theo: 30; tr. Con người - với tư cách giá trị tối cao - trong chính xã hội ấy đã bị nô dịch và tha hóa về mặt tinh thần. Việc chỉ ra sự tha hóa, cũng như con đường hay cách thức khắc phục nó dường như đã trở thành một trong những đề tài chủ yếu dường như của triết học phương Tây hiện đại.

4 Thứ hai, trong dòng chảy triết học phương Tây hiện đại thế kỷ XX, nổi lên nhà triết học có tầm ảnh hưởng lớn tới tư tưởng đương thời, đó là K. Vấn đề con người là vấn đề trung tâm của triết học hiện sinh tôn giáo của K. Những nghiên cứu của ông không chỉ đề cập đến con người và thân phận con người, mà còn chỉ ra sự giải phóng con người ở bình diện tự do cao nhất, đó là Siêu việt (Chúa, Thượng đế). Trong Lời giới thiệu, cho cuốn Toàn cảnh triết học Âu Mỹ thế kỷ XX do Phạm Quang Định biên soạn, tác giả Bùi Văn Nam Sơn nhận định: “…Câu hỏi trực tiếp về đức tin tôn giáo hay cụ thể hơn, về Thượng đế, lại hầu như ít được đặt ra trong triết học thế kỷ XX… Chỉ ở K.

Jaspers (và tất nhiên ở Scheler) là còn có một sự trao đổi cặn kẽ với tôn giáo truyền thống và một sự “tuyên tín” về “đức tin triết học”, còn ngoài ra, ta chỉ bắt gặp ý tưởng khá mơ hồ về một “Tồn tại (Sein)” siêu việt trì ngự tất cả nơi Heidegger, về một thế giới vật chất (Welmaterie) “khá linh thiêng” nơi E. Jasper xây dựng cho mình hệ thống triết học hiện sinh tôn giáo. Vấn đề con người trong triết học hiện sinh tôn giáo của Jaspers là con người hiện sinh, nhưng được đặt trong sự định hướng tới Siêu việt. Chỉ đến Siêu việt thì mới có hiện sinh trung thực và con người mới được giải phóng được theo đúng nghĩa của nó.

Thông qua phương pháp Soi vào hiện sinh, triết học hiện sinh tôn giáo của Jaspers cố gắng tìm ra bản chất đích thực của sự tha hóa con người và con đường giải phóng con người khỏi sự tha hóa đó. Thứ ba, Việt Nam là nước đang thực hiện sự chủ động hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới. Trong bối cảnh như vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu, đánh giá, lựa chọn, tiếp thu những giá trị văn hóa của các dân tộc, khu vực, nền văn minh trên thế giới là việc làm cần thiết, và đương nhiên việc tìm hiểu những giá trị văn hóa, con người phương Tây và các tư tưởng triết học phương Tây không nằm ngoài nhu cầu tất yếu đó. Tuy nhiên, hiện nay trong quá trình hội nhập cũng cần tránh các khuynh hướng cực đoan, sùng 5 bái, đề cao phương Tây, khuynh hướng tuyệt đối hóa những giá trị tư tưởng phương Tây và định hướng “Tây phương hóa” để từ bỏ những chuẩn mực tốt đẹp của truyền thống, bản sắc Việt Nam.

Chúng ta cần giữ gìn những giá trị truyền thống của dân tộc, mặt khác không ngừng mở rộng và tiếp biến những tinh hoa văn hóa thế giới, để làm phong phú cho những giá trị văn hóa dân tộc, làm cho đất nước ngày càng hội nhập sâu vào nền văn minh toàn cầu. Với ý nghĩa đó, tác giả chọn đề tài: Quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo K. Jaspers và tác động của nó tới tư tưởng triết học phương Tây thế kỷ XX, làm đề tài luận án tiến sĩ của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích của luận án là trình bày một cách có hệ thống những nội dung cơ bản của quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo của K.

Jaspers, từ đó đưa ra đánh giá về tác động của nó tới tư tưởng triết học phương Tây thế kỷ XX. Để đạt được mục đích như trên, luận án có những nhiệm vụ như sau: - Tổng quan tình hình nghiên cứu về quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo của K. Jaspers và tác động của nó đến tư tưởng triết học phương Tây thế kỷ XX. - Làm rõ bối cảnh, những điều kiện và tiền đề ra đời quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo của K.

- Phân tích làm rõ những nội dung cơ bản, những giá trị và hạn chế của quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo của Jaspers. - Đưa ra nhận định tác động của quan niệm Jaspers về con người đến một số tư tưởng triết học phương Tây thế kỷ XX. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: 6 Luận án có đối tượng nghiên cứu là quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo của Jaspers và tác động của nó đến tư tưởng triết học phương Tây thế kỷ XX.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Trích dẫn luận án này

Nguyễn Lê Thạch (2016). Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn [Luận án tiến sĩ, Học viện Khoa học xã hội]. LuanAn.net. https://luanan.net/tai-lieu-khac/luan-an-quan-niem-ve-con-nguoi-trong-triet-hoc-hien-sinh-ton-giao-k-jaspers-va

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn" nghiên cứu về vấn đề gì?

Luận án: Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn giáo k jaspers và tác động của nó tới tư tưởng triết học phương tây thế kỷ xx. Xem tóm tắt

Luận án "Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội. Năm bảo vệ: 2016.

Luận án "Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn" thuộc chuyên ngành Triết học. Danh mục: Tài liệu khác.

Luận án "Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn" có bao nhiêu trang?

Luận án "Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn" có 158 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Luận án quan niệm về con người trong triết học hiện sinh tôn" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter