Luận án quản lý quy hoạch thoát nước giảm thiểu ngập úng cho các đô thị vùng duy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI -------------------------- NGÔ HUY THANH QUẢN LÝ QUY HOẠCH THOÁT NƯỚC GIẢM THIỂU NGẬP ÚNG CHO CÁC ĐÔ THỊ VÙNG DUYÊN HẢI BẮC BỘ THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH Hà Nội – 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI -------------------------- NGÔ HUY THANH QUẢN LÝ QUY HOẠCH THOÁT NƯỚC GIẢM THIỂU NGẬP ÚNG CHO CÁC ĐÔ THỊ VÙNG DUYÊN HẢI BẮC BỘ THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH MÃ SỐ: 62.06 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. MAI THỊ LIÊN HƯƠNG Hà Nội – 2019 i LỜI CẢM ƠN  Lời đầu tiên tác giả xin tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến PGS. Mai Thị Liên Hương đã truyền thụ những kinh nghiệm, tận tình hướng dẫn, động viên và khuyến khích tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các chuyên gia đầu ngành đã tận tình góp ý, chỉ bảo trong thời gian nghiên cứu.

Xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô trong Khoa sau Đại Học cũng như các khoa, phòng, ban khác của Trường Đại Học Kiến trúc Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ trong suốt thời gian học tập tại trường. Cuối cùng, xin gửi lời chân thành cảm ơn sâu sắc đến gia đình và người thân, đồng nghiệp và cơ quan đã luôn ở bên và tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, tháng năm 2019 Ngô Huy Thanh ii LỜI CAM ĐOAN  Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ với đề tài :”Quản lý quy hoạch thoát nước giảm thiểu ngập úng cho các đô thị vùng Duyên hải Bắc Bộ thích ứng với biến đổi khí hậu” là công trình khoa học do tôi nghiên cứu và đề xuất. Các kết quả nghiên cứu nêu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác.

Tác giả luận án Ngô Huy Thanh iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN .i LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ. viii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU .x TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT.

xii MỞ ĐẦU. 1  Tính cấp thiết của đề tài. 1  Mục đích nghiên cứu .3  Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4  Phương pháp nghiên cứu. 4  Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .6  Các khái niệm hoặc thuật ngữ .7  Cấu trúc của luận án .10 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH THOÁT NƯỚC GIẢM THIỂU NGẬP ÚNG VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU.

Tổng quan quản lý quy hoạch thoát nước, giảm thiểu ngập úng và biến đổi khí hậu tại một số nước trên thế giới. Tổng quan về quản lý quy hoạch thoát nước, giảm thiểu ngập úng tại một số nước trên thế giới. Tổng quan về tác động của biến đổi khí hậu tới một số khu vực trên thế giới12 1. Nhận xét chung.

Giới thiệu về Vùng duyên hải Bắc Bộ. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế và xã hội Vùng duyên hải Bắc Bộ. Nhận xét chung.

Thực trạng hệ thống thoát nước và tình hình ngập úng. Thực trạng hệ thống thoát nước. Tình hình ngập úng tại các đô thị Vùng duyên hải Bắc Bộ và nguyên nhân. Thực trạng quản lý quy hoạch thoát nước.

Thực trạng các quy hoạch thoát nước đang triển khai. Thực trạng quản lý lập quy hoạch thoát nước. Thực trạng quản lý xây dựng theo quy hoạch thoát nước. Thực trạng về tổ chức bộ máy quản lý quy hoạch thoát nước.

Thực trạng về thoát nước bền vững giảm thiểu ngập úng thích ứng với biến đổi khí hậu. Một số công cụ mô phỏng được ứng dụng trong quản lý quy hoạch thoát nước38 1. Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý quy hoạch thoát nước giảm thiểu ngập úng. Nhận xét chung.

Thực trạng những tác động của biến đổi khí hậu. Tác động của biến đổi khí hậu đến một số vùng ở Việt Nam. Tác động của biến đổi khí hậu tới các đô thị Vùng duyên hải Bắc Bộ. Nhận xét chung.

Tình hình nghiên cứu liên quan. Các nghiên cứu khoa học, luận án. Các dự án về quy hoạch thoát nước giảm thiểu ngập úng đô thị. Nhận xét chung.

Các vấn đề luận án tập trung nghiên cứu giải quyết .61 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH THOÁT NƯỚC NHẰM GIẢM THIỂU NGẬP ÚNG CHO CÁC ĐÔ THỊ VÙNG DUYÊN HẢI BẮC BỘ THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU. Cơ sở lý luận về quản lý quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng cho các đô thị Vùng duyên hải Bắc Bộ thích ứng với biến đổi khí hậu. Quy hoạch, quản lý quy hoạch thoát nước và lồng ghép các yếu tố biến đổi khí hậu giảm thiểu ngập úng. Tác động của biến đổi khí hậu đến ngập úng, ngập lụt và hệ thống thoát nước đô thị.

GIS và ứng dụng trong quản lý quy hoạch. Mô hình thoát nước bền vững giảm thiểu ngập úng. Cơ cấu tổ chức quản lý quy hoạch thoát nước. Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý quy hoạch thoát nước giảm thiểu ngập úng.

Cơ sở pháp lý về quản lý quy hoạch thoát nước giảm thiểu ngập úng đô thị. Các văn bản pháp luật về quản lý quy hoạch thoát nước. Văn bản dưới luật về quản lý quy hoạch thoát nước. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn về quản lý quy hoạch thoát nước.

Các đồ án quy hoạch đã được phê duyệt liên quan đến quy hoạch thoát nước các đô thị Vùng duyên hải Bắc Bộ. Kinh nghiệm về quản lý quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng thích ứng với biến đổi khí hậu ở Việt Nam và Quốc tế. Kinh nghiệm ở Việt Nam. Kinh nghiệm quốc tế.

90 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ QUY HOẠCH THOÁT NƯỚC NHẰM GIẢM THIỂU NGẬP ÚNG CHO CÁC ĐÔ THỊ VÙNG DUYÊN HẢI BẮC BỘ THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU. Quan điểm, mục tiêu, nguyên tắc trong quản lý quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng cho các đô thị Vùng duyên hải Bắc Bộ thích ứng với biến đổi khí hậu. Đề xuất các giải pháp quản lý quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng thích ứng với biến đổi khí hậu. Giải pháp quản lý mô hình thoát nước bền vững.

Giải pháp về quy trình từ lập nhiệm vụ đến công bố quy hoạch cho đồ án quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đề xuất các giải pháp liên quan tới quản lý quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng thích ứng với biến đổi khí hậu. Quản lý thoát nước theo vùng, lưu vực sông. Quản lý phát triển vùng đệm bảo vệ các đô thị ven biển, ven sông.

Quản lý và phát triển hệ thống hồ. Quản lý cao độ nền. Sử dụng các loại vật liệu xây dựng mới. Đề xuất bổ sung văn bản pháp lý, nâng cao năng lực quản lý và sự tham gia của cộng đồng.

Bổ sung Quy chuẩn xây dựng Việt Nam – Quy hoạch xây dựng (QCXDVN 01:2008). Giải pháp nâng cao năng lực quản lý quy hoạch thoát nước. Giải pháp ứng dụng hệ thống thông tin địa lý GIS trong lập bản đồ ngập úng118 3. Giải pháp về sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý quy hoạch thoát nước.

Ứng dụng một số kết quả vào quản lý quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng cho Thành phố Cẩm Phả. Giới thiệu về Thành phố Cẩm Phả. Đặc điểm của hệ thống thoát nước và tình hình ngập úng trên địa bàn Thành phố Cẩm Phả. Thực trạng quản lý quy hoạch thoát nước trên địa bàn Thành phố Cẩm Phả128 3.

Xác định lại cao độ nền xây dựng có tính đến yếu tố biến đổi khí hậu. Ứng dụng công nghệ GIS lập bản đồ ngập úng có tính đến yếu tố biến đổi khí hậu. Một số giải pháp quản lý thiết kế và xây dựng theo quy hoạch. Ứng dụng mô hình thoát nước bền vững cho Khu đô thị mới phường Cẩm Trung, Thành phố Cẩm Phả.

Bàn luận một số kết quả nghiên cứu. So sánh với kết quả của các nghiên cứu khác. Bàn luận về khả năng ứng dụng mô hình thoát nước bền vững cho các đô thị khác. Bàn luận về tầm quan trọng của sự tham gia cộng đồng trong quản lý quy hoạch thoát nước.

146 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .148 vii  KẾT LUẬN .150 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. CÓ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN. TÀI LIỆU THAM KHẢO. viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ Hình 1.1: Tốc độ tăng mực nước biển trung bình toàn cầu được quan sát đang gia tăng .2: Trận lụt lịch sử ở miền tây nam Nhật Bản vào đầu tháng 7, 2018 .3: Bản đồ khu vực nghiên cứu .4: Sơ đồ quản lý nhà nước về thoát nước đô thị Việt Nam .5: Thiệt hại về người do thiên tai năm 2018 [2] .6: Mô hình cân bằng lưu vực và mô hình thực nghiệm .1: Trình tự các bước của quá trình ứng phó với biến đổi khí hậu .2: Mô hình quản lý cơ sở dữ liệu GIS tích hợp cấp đô thị trong ArcGIS .3: Mô hình thoát nước bền vững .4: Hình thái dòng chảy tại các khu vực khác nhau .5: Quá trình kiểm soát dòng chảy mặt khi sử dụng mô hình thoát nước bền vững …………………………………………………………………………………….6: Tác động của dòng chảy từ các lưu vực nhỏ đổ xuống hạ lưu .7: Sơ đồ các cấp độ kiểm soát của mô hình thoát nước bền vững .8: Hệ thống thoát nước mưa tại Khu đô thị Ecopark .9: Các bước xây dựng kế hoạch quản lý ngập úng tại Bangkok.10: Biện pháp phòng chống ngập lụt tổng hợp kết hợp với hệ thống thoát nước tại Nhật Bản .11: Hệ thống dự báo lượng mưa theo thời gian của TP Osaka .12: Bản đồ Rủi ro ngập tại TP Osaka .13: Ứng dụng một số mô hình thoát nước bền vững trong khuôn viên trường đại học George Washington .1: Quy trình từ lập nhiệm vụ đến công bố quy hoạch cho đồ án quy hoạch thoát nước nhằm giảm thiểu ngập úng thích ứng với biến đổi khí hậu .2: Mặt cắt vùng đệm đô thị theo hướng sinh thái .