Luận án quản lí thực tập sư phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông the

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI MỲ GIANG SƠN QUẢN LÍ THỰC TẬP SƢ PHẠM TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN TRUNG HỌC LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI MỲ GIANG SƠN QUẢN LÍ THỰC TẬP SƢ PHẠM TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN TRUNG HỌC Chuyên ngành: Quản lí Giáo dục Mã số: 62 14 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN THANH BÌNH TS. NGUYỄN VŨ BÍCH HIỀN HÀ NỘI ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng bản thân. Các số liệu trong luận án là trung thực.

Kết quả của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào. Tác giả luận án Mỳ Giang Sơn iii LỜI CẢM ƠN Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và lời cảm ơn chân thành đến: PGS. Nguyễn Xuân Thức, Trưởng Khoa Quản lí Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; PGS. Nguyễn Thanh Bình, Viện Nghiên cứu Sư phạm, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; TS.

Nguyễn Vũ Bích Hiền, Phó Trưởng Khoa Quản lí Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; PGS. Nguyễn Viết Ngoạn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sài Gòn, đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô, các đồng nghiệp, bạn bè thân hữu đã hỗ trợ, tạo điều kiện, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tác giả luận án Mỳ Giang Sơn iv MỤC LỤC Trang phụ bìa.

i Lời cam đoan .ii Lời cảm ơn. iii Mục lục. iv Danh mục các chữ viết tắt. viii Danh mục các bảng.

ix Danh mục các sơ đồ. xi Mở đầu .1 Chƣơng 1 Cơ sở lí luận về quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài.

Các nghiên cứu trong nƣớc. Thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.

Thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Khái niệm quản lí thực tập sƣ phạm. Lập kế hoạch thực tập sƣ phạm.

Tổ chức thực tập sƣ phạm. Lãnh đạo thực tập sƣ phạm. Kiểm tra, đánh giá trong thực tập sƣ phạm. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.

Các yếu tố chủ quan. Các yếu tố khách quan .52 Kết luận chƣơng 1 .54 v Chƣơng 2 Cơ sở thực tiễn của quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Tổ chức nghiên cứu thực trạng quản lí thực tập sƣ phạm. Nội dung khảo sát thực trạng quản lí thực tập sƣ phạm.

Xây dựng công cụ điều tra, khảo sát thực trạng. Kiểm tra độ tin cậy của thang đo trong công cụ điều tra, khảo sát. Mẫu điều tra, khảo sát. Thực trạng thực tập sƣ phạm.

Nhận thức về vai trò thực tập sƣ phạm. Mục tiêu thực tập sƣ phạm. Thực hiện các nội dung thực tập sƣ phạm. Phƣơng thức tổ chức thực tập sƣ phạm.

Kiểm tra, đánh giá trong thực tập sƣ phạm. Mức độ thực hiện các khâu thực tập sƣ phạm cuối khóa. Thực tập sƣ phạm đáp ứng yêu cầu đào tạo giáo viên theo Chuẩn. Thuận lợi, khó khăn trong thực tập sƣ phạm.

Thực trạng quản lí thực tập sƣ phạm. Lập kế hoạch thực tập sƣ phạm. Tổ chức thực tập sƣ phạm. Lãnh đạo thực tập sƣ phạm.

Kiểm tra, đánh giá thực tập sƣ phạm. Thành công, hạn chế trong quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Các yếu tố chủ quan.

Các yếu tố khách quan .98 Kết luận chƣơng 2 .100 Chƣơng 3 Các giải pháp quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Các nguyên tắc đề xuất giải pháp. Bảo đảm tính mục tiêu. Bảo đảm tính thực tiễn.

Bảo đảm tính hệ thống. Bảo đảm tính khả thi. Các giải pháp quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Nâng cao nhận thức cho CBQL, giảng viên, GV các trƣờng SP, các sở GD - ĐT và các trƣờng PT về vai trò, trách nhiệm, nghĩa vụ đối với TTSP nói chung, TTSP theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp GVTrH nói riêng.

Chỉ đạo thiết lập mục tiêu thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Chỉ đạo xây dựng nội dung thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Chỉ đạo đổi mới phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá trong thực tập sƣ phạm. Chỉ đạo đổi mới phƣơng thức tổ chức thực tập sƣ phạm từ phƣơng thức tập trung sang phƣơng thức không tập trung.

Chỉ đạo thực hiện đồng bộ một số biện pháp khác, tạo thuận lợi cho quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Quan hệ giữa các giải pháp quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. Sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất. Mục đích, nội dung, đối tƣợng, phƣơng pháp khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp.

Sự cần thiết của các giải pháp đề xuất. Tính khả thi của các giải pháp đề xuất. Thực nghiệm sƣ phạm. Mục đích thực nghiệm.

Vấn đề thực nghiệm. Giả thuyết thực nghiệm. Mẫu thực nghiệm. Cách thức thực nghiệm.

Tài liệu thực nghiệm và các điều kiện đảm bảo quá trình thực nghiệm 138 3. Tiêu chí và thang đánh giá thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm .139 Kết luận chƣơng 3 .149 Kết luận và kiến nghị. Đối với Bộ Giáo dục - Đào tạo.

Đối với sở giáo dục - đào tạo các tỉnh, thành. Đối với các trƣờng sƣ phạm. Đối với các trƣờng trung học phổ thông .152 Các công trình đã công bố của tác giả .153 Danh mục tài liệu tham khảo. Kế hoạch, phƣơng pháp thực hiện các nội dung thực tập sƣ phạm.

Nội dung và kết quả khảo sát thực trạng thực tập sƣ phạm cuối khóa. Nội dung và kết quả khảo sát thực trạng quản lí thực tập sƣ phạm cuối khóa. Sử dụng mô hình phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xem xét mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố chủ quan, khách quan đến quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp. Hƣớng dẫn đánh giá xếp loại giờ dạy bậc trung học.

Bảng đánh giá năng lực soạn giáo án. Bảng đánh giá năng lực lên lớp. Bảng đánh giá năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh. Bảng đánh giá các năng lực dạy học khác.

Bảng đánh giá năng lực: xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm lớp, điều khiển tiết sinh hoạt lớp và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Bảng đánh giá các năng lực giáo dục khác. Phiếu kết quả thực tập sƣ phạm 2 (thực nghiệm). Phiếu đánh giá tiết dạy của sinh viên.

Phiếu đánh giá thực tập chủ nhiệm lớp và công tác giáo dục khác. Phiếu kết quả thực tập sƣ phạm 2. Phiếu khảo sát sinh viên sau thực tập sƣ phạm. Bảng câu hỏi phỏng vấn sâu .221 viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Các chữ viết tắt Các chữ viết đầy đủ 1.

BCĐ Ban chỉ đạo 2. BDGV Bồi dƣỡng giáo viên 3. CBQL Cán bộ quản lí 4. ĐTGV Đào tạo giáo viên 5.

ĐHSP Đại học sƣ phạm 6. ĐVHT Đơn vị học trình 7. GDNGLL Giáo dục ngoài giờ lên lớp 8. GD - ĐT Giáo dục - Đào tạo 9.

GVHD Giáo viên hƣớng dẫn 10. GVTrH Giáo viên trung học 11. HS Học sinh 12. NVSP Nghiệp vụ sƣ phạm 14.

PPDH Phƣơng pháp dạy học 15. PT Phổ thông 16. SH Sinh hoạt 17. SV Sinh viên 19.

THPT Trung học phổ thông 20. TC Tiêu chí 21. TTSP Thực tập sƣ phạm 22. TTDH Thực tập dạy học 23.

TTGD Thực tập giáo dục ix DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tên bảng Trang 1 Bảng 1. Thời lƣợng thực tập sƣ phạm và số tiết thực tập giảng dạy của sinh viên 14 2 Bảng 1. Các phƣơng thức tổ chức thực tập sƣ phạm 23 3 Bảng 1. Bảng tổng hợp kết quả thực tập sƣ phạm của sinh viên 48 4 Bảng 2.

Hệ số Cronbach’Alpha các thang đo 61 5 Bảng 2. Số lƣợng phiếu khảo sát tại các trƣờng sƣ phạm và trƣờng trung học phổ thông 62 6 Bảng 2. Nhận thức về vai trò thực tập sƣ phạm 63 7 Bảng 2. Mức độ đạt đƣợc mục tiêu thực tập sƣ phạm cuối khóa theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học 65 8 Bảng 2.

Mức độ thực hiện các nội dung thực tập sƣ phạm cuối khóa theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học 67 9 Bảng 2. Hiệu quả của các phƣơng thức tổ chức thực tập sƣ phạm 69 10 Bảng 2. Mức độ thực hiện kiểm tra, đánh giá thực tập sƣ phạm cuối khóa 72 11 Bảng 2. Mức độ thực hiện các khâu thực tập sƣ phạm cuối khóa 75 12 Bảng 2.

Tƣơng quan giữa các đối tƣợng khảo sát trong nội dung “Đánh giá kết quả thực tập sƣ phạm” 77 13 Bảng 2. Mức độ đáp ứng của các yếu tố thực tập sƣ phạm với yêu cầu đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học 78 14 Bảng 2.