Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu tổng thể xuất khẩu dịch vụ ngân hàng thương mại Việt Nam

i LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và trích dẫn trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu của Luận án ñã ñược công bố trên tạp chí, không trùng với bất kỳ công trình nào khác. Nghiên cứu sinh Hồ Văn Tuấn ii MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN .i THUẬT NGỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU, ðỒ THỊ.

viii MỞ ðẦU.1 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU DỊCH VỤ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Tầm quan trọng trong xuất khẩu dịch vụ của Ngân hàng thương mại. Khái niệm và phân loại dịch vụ của Ngân hàng thương mại. Vai trò xuất khẩu dịch vụ của Ngân hàng thương mại ñối với nền kinh tế quốc dân.

Vai trò xuất khẩu dịch vụ ñối với Ngân hàng thương mại. Các phương thức xuất khẩu dịch vụ và cam kết của Việt Nam về mở cửa thị trường dịch vụ của Ngân hàng thương mại khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới. Các phương thức xuất khẩu dịch vụ của Ngân hàng thương mại 16 1. Cam kết của Việt Nam về mở cửa thị trường dịch vụ của Ngân hàng thương mại khi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới.

Nhân tố ảnh hưởng ñến xuất khẩu dịch vụ của Ngân hàng thương mại. Nhân tố thuộc về Ngân hàng thương mại. Nhân tố thuộc về cơ chế, chính sách của Việt Nam. Nhân tố thuộc về thị trường nước nhập khẩu dịch vụ.

Kinh nghiệm xuất khẩu dịch vụ của một số Ngân hàng thương mại nước ngoài. Kinh nghiệm của Citigroup. Kinh nghiệm của HSBC Holdings. Kinh nghiệm của Deutsche Bank.

Kinh nghiệm của ANZ. Bài học rút ra cho các ngân hàng thương mại Việt Nam .36 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU DỊCH VỤ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. Phân tích tổng quan thực trạng xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Khái quát về hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam.

Thực trạng dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Thực trạng xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Phân tích thực trạng phương thức xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Thực trạng xuất khẩu dịch vụ theo từng phương thức của các Ngân hàng thương mại Việt Nam.

Thực trạng xuất khẩu dịch vụ của một số Ngân hàng thương mại Việt Nam. Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Năng lực cạnh tranh chung của các doanh nghiệp Việt Nam. Thực trạng năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam.

Kết luận về thực trạng xuất khẩu dịch vụ của các ngân hàng thương mại Việt Nam. 82 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU DỊCH VỤ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. Quan ñiểm và phương hướng phát triển xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Quan ñiểm phát triển xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam.

Phương hướng phát triển xuất khẩu dịch vụ của các ngân hàng thương mại Việt Nam ñến năm 2020. Giải pháp phát triển xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Phát triển cơ sở hạ tầng cho xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Nâng cao chất lượng dịch vụ xuất khẩu theo chuẩn Quốc tế.

Nâng cao năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. ða dạng hóa các dịch vụ và phương thức xuất khẩu của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Tăng cường các hoạt ñộng xúc tiến xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Tăng cường liên kết hợp tác trong xuất khẩu dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam.

Xây dựng và phát triển thương hiệu của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Cơ cấu lại tổ chức của các Ngân hàng thương mại Nhà nước ñáp ứng nhu cầu phát triển trong ñiều kiện hội nhập Quốc tế. Tăng cường năng lực tài chính và quản trị ñiều hành cho hệ thống các Ngân hàng thương mại cổ phần. Kiến nghị với Nhà nước.

Tăng cường hành lang pháp lý cho hoạt ñộng xuất khẩu dịch vụ của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Sử dụng công cụ khuyến khích tăng trưởng xuất khẩu dịch vụ. Nâng cao năng lực quản lý của Nhà nước. Tăng cường năng lực giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Công tác hạch toán, thống kê dịch vụ theo chuẩn mực quốc tế.111 TÀI LIỆU THAM KHẢO .114 DANH MỤC PHỤ LỤC.118 vi THUẬT NGỮ VIẾT TẮT ABB Ngân hàng TMCP An Bình ACB Ngân hàng TMCP Á Châu ADB Ngân hàng phát triển Châu Á AGRIBANK Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT Việt Nam ANZ Ngân hàng ANZ ATM Thẻ/máy rút tiền tự ñộng ATM BIDC NH ñầu tư và phát triển VN-Chi nhánh Camphuchia BIDV Ngân hàng ñầu tư và phát triển Việt Nam BTA Hiệp ñịnh thương mại song phương Việt - Mỹ BVSC Công ty CP chứng khoán Bảo Việt CAR Hệ số An toàn Vốn CITIBANK Ngân hàng Citibank CP Cổ phần CSXH Chính sách xã hội DNNN Doanh nghiệp Nhà nước DVNH Dịch vụ Ngân hàng EIB Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam EU Liên minh Châu Âu FDI ðầu tư trực tiếp nước ngoài FII ðầu tư gián tiếp nước ngoài GATS Hiệp ñịnh chung về Thương mại Dịch vụ GDP Tổng sản phẩm quốc nội HSBC Ngân hàng Hồng Kông Thượng Hải IBRD Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế JICA Văn phòng Hợp tác quốc tế Nhật Bản KTTT Kinh tế thị trường MB Ngân hàng TMCP Quân ñội vii MHB Ngân hàng TMCP Nhà ðB sông Cửu Long NH Ngân hàng NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng Trung ương ODA Hỗ trợ phát triển chính thức POS ðiểm chấp nhận thẻ SACOMBANK Ngân hàng TMCP Sài gòn thương tín SEAB Ngân hàng TMCP ðông Nam Á TCTD Tổ chức tín dụng TDQT Tín dụng quốc tế TECHCOMBANK Ngân hàng TMCP kỹ thương Việt Nam TMCP Thương mại cổ phần TTQT Thanh toán Quốc tế USD ðô la Mỹ VCB Ngân hàng TMCP ngoại thương Việt Nam VIB Ngân hàng TMCP Quốc tế VIETINBANK Ngân hàng TMCP công thương Việt Nam VN Việt Nam VND ðồng Việt Nam WB Ngân hàng Thế giới WTO Tổ chức Thương mại Thế giới viii DANH MỤC BẢNG, BIỂU, ðỒ THỊ Sơ ñồ 1.1: Xuất khẩu dịch vụ giữa người cư trú và người không cư trú .2: Các phương thức xuất khẩu dịch vụ .1: Số lượng Ngân hàng thương mại qua các năm .2: Thị phần huy ñộng vốn từ nền kinh tế của các NHTM.3: Thị phần cho vay của các NHTM.4: Doanh số mở và thanh toán L/C của các NHTM .5: Hoạt ñộng thanh toán biên mậu của các NHTM .6: Doanh số thanh toán thẻ tín dụng quốc tế của các NHTM .7: Doanh số mua bán ngoại tệ của các NHTM .8: Doanh thu xuất khẩu dịch vụ của VCB .9: Xuất khẩu dịch vụ theo các phương thức của VCB.10: Doanh thu từ xuất khẩu dịch vụ của BIDV.11: Xuất khẩu dịch vụ theo các phương thức của BIDV.12: Kết quả kinh doanh của BIDC .13: Kết quả hoạt ñộng của Ngân hàng liên doanh Việt Lào.14: Doanh thu từ xuất khẩu dịch vụ của Sacombank.15: Xuất khẩu dịch vụ theo các phương thức của Sacombank.16: Xếp hạng sức cạnh tranh tăng trưởng của Việt Nam.1: Huy ñộng vốn từ nền kinh tế.2: Cho vay ñối với nền kinh tế .3: Tỷ trọng cho vay nền kinh tế theo ngành.4: Xuất khẩu dịch vụ của Việt Nam.5: Xuất khẩu dịch vụ tài chính Ngân hàng .6: Cán cân xuất nhập khẩu dịch vụ tài chính Ngân hàng. Sự cần thiết của ñề tài Một trong những hạn chế, thách thức trong phát triển kinh tế, phát triển thương mại quốc tế và xuất khẩu dịch vụ của Việt Nam thời gian qua là cơ cấu kinh tế, cơ cấu xuất khẩu nói chung, cơ cấu sản phẩm dịch vụ xuất khẩu nói riêng chậm chuyển dịch theo hướng hiện ñại. Cơ cấu kinh tế chậm chuyển dịch theo hướng kinh tế thị trường hiện ñại trong 15 năm qua (1995-2010) trong cơ cấu GDP, tỷ trọng của khu vực dịch vụ không tăng lên mà lại có xu hướng giảm từ 44% năm 1995 xuống 38,1% năm 2000 và chỉ dao ñộng ở mức 38%-39% trong 4 năm sau khi gia nhập WTO (2007-2010); trong ñó, tỷ lệ ñóng góp của các tổ chức tài chính vào GDP chỉ dao ñộng ở mức 1,8%-2,0% trong suốt thời kỳ 1995-2010. Trong cơ cấu xuất khẩu, tỷ trọng của dịch vụ trong giá trị xuất khẩu ñã có hướng giảm từ 14,56% năm 1990 xuống 9,17% năm 2009 và chỉ chiếm 8,97% năm 2010, trái với xu thế phát triển chung của Thế giới (cơ cấu xuất khẩu của Thế giới trong cùng khoảng thời gian ñó, tỷ trọng của dịch vụ ñã tăng từ 18,53% lên 21%).

Trong cơ cấu sản phẩm dịch vụ xuất khẩu, tỷ trọng của nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao (như Tài chính ngân hàng, Bảo hiểm, Bưu chính viễn thông…) chỉ dao ñộng ở mức 5%, riêng dịch vụ tài chính ngân hàng chỉ chiếm 3%. ðiểm ñáng chú ý là trong phương thức xuất khẩu dịch vụ, phương thức hiện diện thương mại và di chuyển thể nhân chỉ chiếm khoảng 5%, ñiều ñó ñồng nghĩa với việc chúng ta chưa tận dụng tốt các cơ hội tiếp cận thị trường thế giới từ hội nhập WTO, hội nhập các FTA mở ra ñể phát triển kinh doanh dịch vụ ngoài biên giới quốc gia. Trong khi ñó, trên thị trường dịch vụ ngân hàng trong nước, thị phần của các NHTM Nhà nước liên tục giảm xuống (trên thị trường tiền gửi giảm từ 77% năm 2000 xuống 59,3% năm 2007, còn khoảng 55% năm 2010. Trên thị trường cho vay trong thời gian tương ứng giảm từ 78,7% xuống 60,1% và 55%).

Theo ñề án phát triển xuất khẩu giai ñoạn 2006-2010, Chính phủ ñã ñặt ra mục tiêu ñạt tốc ñộ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu dịch vụ cả nước bình quân 16,3%/năm. ðồng thời, Chính phủ cũng phê duyệt ñề án phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam ñến năm 2010 và ñịnh hướng ñến năm 2020 với 11 nhóm giải pháp 2 lớn cần phải tổ chức thực hiện. Trong ñó có giải pháp là “ñẩy nhanh quá trình hội nhập quốc tế trong lĩnh vực Ngân hàng”. Theo cam kết chung của Việt Nam khi gia nhập WTO ñối với các ngành dịch vụ về cơ bản như Hiệp ñịnh thương mại song phương với Hoa Kỳ (BTA).

Trước hết, Công ty nước ngoài không ñược hiện diện tại Việt Nam dưới hình thức Chi nhánh, trừ phi ñiều ñó ñược ta cho phép trong từng ngành cụ thể.