Nghiên cứu nồng độ Vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh và mối liên quan đến bệnh viêm khớp dạng thấp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HIỀN NGHI£N CøU NåNG §é VITAMIN D3(25-0H), INTERLEUKIN-6 HUYÕT THANH Vµ MèI LI£N QUAN §ÕN MøC §é HO¹T §éNG BÖNH CñA BÖNH VI£M KHíP D¹NG THÊP LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HIỀN NGHI£N CøU NåNG §é VITAMIN D3(25-0H), INTERLEUKIN-6 HUYÕT THANH Vµ MèI LI£N QUAN §ÕN MøC §é HO¹T §éNG BÖNH CñA BÖNH VI£M KHíP D¹NG THÊP Chuyên ngành : Nội - Xương khớp M s : 62720142 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Thị Minh Hoa HÀ NỘI - 2021 LỜI CẢM ƠN LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Thị Hiền, nghiên cứu sinh khóa 34, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nội – Xương Khớp, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Thị Minh Hoa 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đ được công b tại Việt Nam 3.

Các s liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đ được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 25 tháng 05 năm 2021 Người viết cam đoan Nguyễn Thị Hiền CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 Anti-CCP Anti-cyclic citrullinated peptide 2 ACR American College of Rheumatology - Hội Thấp Mỹ 3 CDAI Clinical Disease Activity Index Chỉ s hoạt động bệnh lâm sàng 4 CKBS Cứng khớp buổi sáng 5 CRP C-reactive protein 6 DAS Disease Activity Score - Chỉ s hoạt động bệnh 7 DAS28 Disease Activity Score for 28 Joints Chỉ s hoạt động bệnh 28 khớp 8 DAS28-CRP Chỉ s DAS28 sử dụng nồng độ CRP 9 DAS28-ERS Chỉ s DAS28 sử dụng t c độ lắng hồng cầu Disease-Modifying Antirheumatic Drugs 10 DMARDs Nhóm thu c cải thiện tiến triển bệnh 11 ESR/TĐLHC Erythrocyte Sedimentation Rate - T c độ lắng hồng cầu Đánh giá của bệnh nhân về mức độ ảnh hưởng của tình 12 ĐGBN/ PtGA trạng viêm khớp đến sức khỏe hiện tại Đánh giá của bác sỹ về mức độ hoạt động bệnh viêm 13 ĐGBS/ PhGA khớp dạng thấp hiện tại European League Against Rheumatism 14 EULAR Hội Thấp khớp học châu Âu 15 HĐB Hoạt động bệnh 16 IL Interleukin 17 RF Rheumatoid Factor - Yếu t thấp 18 SD Standard Deviation - Độ lệch chuẩn 19 SDAI Simple Disease Activity Index TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ Chỉ s hoạt động bệnh đơn giản 20 TJC28/SLKĐ28 S lượng khớp đau trong 28 khớp ngoại vi 21 SJC28/SLKS28 S lượng khớp sưng trong 28 khớp ngoại vi 22 T0 Thời điểm bắt đầu điều trị chuẩn 23 T3 Thời điểm 3 tháng sau điều trị chuẩn 24 T6 Thời điểm 6 tháng sau điều trị chuẩn 25 TNF-α Tumor Necrosis Factor alpha -Yếu t hoại tử u alpha 26 VKDT Viêm khớp dạng thấp 27 x Trung bình 28 ROC Receiver Operating Characteristic American College of Rheumatology - Hội thấp khớp học 29 ACR Hoa Kỳ 30 VAS Mức độ đau/mức độ bệnh 31 RAPID3 The Routine Assessment of Patient Index Data 3 32 VDR Receptor của vitamin D 33 VDBP Protein vận chuyển vitamin D 34 INFα Interferon alpha MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN. Đại cương về bệnh viêm khớp dạng thấp.

Khái niệm bệnh viêm khớp dạng thấp. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của bệnh VKDT. Triệu chứng học bệnh viêm khớp dạng thấp. Chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp.

Chẩn đoán mức độ hoạt động bệnh viêm khớp dạng thấp. Điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp. Vai trò của vitamin D3(25-OH) trong bệnh viêm khớp dạng thấp. Khái niệm và nguồn g c vitamin D3(25-OH).

Cơ chế tổng hợp vitamin D. Cơ chế tác dụng sinh học của 1,25(OH)2 D. Phương pháp định lượng vitamin D3(25-OH). Vai trò sinh học của vitamin D3(25-OH) trong bệnh VKDT.

Nguyên nhân giảm vitamin D3(25-OH) ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Các nghiên cứu về vai trò của vitamin D3(25-OH) trong bệnh viêm khớp dạng thấp. Vai trò IL-6 trong cơ chế bệnh sinh của bệnh viêm khớp dạng thấp. Khái niệm về interleukin-6.

Vai trò của IL-6 trong bệnh tự miễn. Vai trò IL-6 trong cơ chế bệnh sinh của bệnh viêm khớp dạng thấp. Các nghiên cứu về IL-6 và bệnh viêm khớp dạng thấp trong nước và ngoài nước. Nghiên cứu đánh giá m i tương quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh với mức độ hoạt động bệnh viêm khớp dạng thấp.

36 CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Đ i tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn.

Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu.

Quy trình nghiên cứu. Phương pháp thu thập s liệu. Các xét nghiệm thường quy. Phương pháp xét nghiệm IL-6.

Phương pháp xét nghiệm vitamin D3(25-OH). Các tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu. Đạo đức trong nghiên cứu. Sơ đồ thiết kế nghiên cứu.

56 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của các đ i tượng nghiên cứu. Đặc điểm nhân chủng học của các đ i tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp.

Đặc điểm nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Đặc điểm nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Đặc điểm nồng độ IL-6 huyết thanh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Liên quan giữa nồng độ nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh trong bệnh viêm khớp dạng thấp.

M i liên quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH) với IL-6 huyết thanh và mức độ hoạt động bệnh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. M i liên quan giữa nồng độ vitamin D3 (25-OH), IL-6 huyết thanh với các chỉ tiêu cận lâm sàng ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp 69 3. M i liên quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh với các chỉ tiêu đánh giá mức độ hoạt động bệnh trước điều trị. M i liên quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh với các chỉ tiêu đánh giá mức độ hoạt động bệnh sau điều trị ở 31 bệnh nhân viêm khớp dạng thấp.

74 CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của các đ i tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Đặc điểm nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Đặc điểm nồng độ IL-6 huyết thanh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp 89 4. Liên quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh với mức độ hoạt động bệnh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. M i tương quan của nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp.

Liên quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh với mức độ hoạt động bệnh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Liên quan giữa nồng độ IL-6 huyết thanh với mức độ hoạt động bệnh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Sự thay đổi nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh sau điều trị ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Đặc điểm của nhóm bệnh nhân viêm khớp dạng thấp được theo dõi điều trị.

Thay đổi nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh sau điều trị chuẩn ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Thay đổi nồng độ IL-6 huyết thanh sau điều trị ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. 106 MỘT SỐ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI. 113 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Tuổi, tuổi khởi phát bệnh và thời gian bị bệnh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Một s đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp 60 Bảng 3. Một s đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Các chỉ s đánh giá mức độ hoạt động bệnh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp.

Nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh của các đ i tượng nghiên cứu. Nồng độ IL-6 huyết thanh của các đ i tượng nghiên cứu. Đặc điểm nồng độ IL-6 huyết thanh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. So sánh nồng độ IL-6 theo nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh.

Liên quan giữa một s chỉ tiêu cận lâm sàng với nồng độ vitamin D3 (25-OH) ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Liên quan giữa một s chỉ tiêu cận lâm sàng với nồng độ IL-6 huyết thanh ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Liên quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh với tổn thương trên X-quang ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. So sánh nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh theo điều trị glucocorticoid.

So sánh các chỉ tiêu đánh giá mức độ hoạt động bệnh theo nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh. So sánh các chỉ tiêu đánh giá mức độ hoạt động bệnh theo nồng độ IL-6 huyết thanh. So sánh nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh theo chỉ s DAS28-CRP. So sánh tương quan nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh với các chỉ s đánh giá HĐB.

Đặc điểm chung của nhóm bệnh được theo dõi sau điều trị. Thay đổi các chỉ s đánh giá mức độ hoạt động bệnh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp sau điều trị chuẩn. Thay đổi nồng độ vitamin D3 (25-OH), IL-6 huyết thanh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp sau điều trị chuẩn. Tương quan nồng độ vitamin D3(25-OH) với IL-6 huyết thanh ở thời điểm bắt đầu nghiên cứu, sau 3 tháng (T3), sau 6 tháng (T6).

Tương quan nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh với các chỉ tiêu đánh giá mức độ HĐB ở thời điểm bắt đầu nghiên cứu (T0). Tương quan nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh với các chỉ tiêu đánh giá mức độ HĐB ở thời điểm sau 3 tháng (T3). Tương quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH), IL-6 huyết thanh với các chỉ tiêu đánh giá mức độ HĐB ở thời điểm sau 6 tháng (T6). So sánh nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp và nhóm chứng.

So sánh nồng độ IL-6 huyết thanh của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp và nhóm chứng. 91 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân b bệnh nhân viêm khớp dạng thấp theo giới tính. Phân b bệnh nhân viêm khớp dạng thấp theo độ tuổi.

Phân b bệnh nhân viêm khớp dạng thấp theo thời gian mắc bệnh.