Luận án kinh tế đổi mới cơ chế quản lý tài chính các bệnh viện công ở việt nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH KR Pham Thi Thanh Huong DOI MOI CO CHE QUAN LY TAI CHINH CAC BENH VIEN CONG O VIET NAM LUAN AN TIEN SI KINH TE Hà Nội, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HOC VIEN TAI CHÍNH Pham Thi Thanh Huong DOI MOI CO CHE QUAN LY TAI CHINH CAC BENH VIEN CONG O VIET NAM CHUYÊN NGÀNH : TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG MÃ SỐ : 62.01 LUẬN ÁN TIÊN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học : 1.TS Phạm Ngọc Dũng 2.TS Hoàng Thị Thúy Nguyệt Hà Nội, 2017 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan răng, bản luận án “Đổi mới cơ chế quản lý tài chính các bệnh viện công ở Việt Nam ” là công trình nghiên cứu nghiêm túc độc lập do chính tác giả thực hiện. Những số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Các sô liệu, tài liệu tham khảo và trích dẫn được sử dụng trong luận án này đều rõ xuất xứ và được ghi trong danh mục tài liệu tham khảo. Hà Nội ngày thang năm Nghiên cứu sinh Phạm Thị Thanh Hương LỜI CAM ĐOAN -----------------==e======e=e=e==e=exexexem=emme=em=mmemeem==rmemem=m=m=e i MỤC LỤC --------------------=====================s==s=ssmsse===e=sssmmssseee==ssmmeee=====m ii DANH MỤC CHỮ VIẾTT TẮTT ---------------~~-~=~==~============================m====e iv DANH MUC CAC SO DO, BANG, BIEU --------------------~--~====================== V PHÁN MỞ ĐẦU -------------~----=~=======================================m=r==m====m====r 1 CHUONG 1.

LY LUAN CHUNG VE CO CHE QUAN LY TAI CHINH CAC BỆNH VIỆN CÔNG --------------~----==~=========================m==em==em==emm=emmemmme 16 1. Tong quan về bệnh viện công -------------------================================= 16 1. Khái niệm, đặc điểm của bệnh viện CONng ------------------------------------ 16 1. Nhiém vu cua bénh vién cOng ------------------------------------------------- 18 1.

Cơ chế quản lý tài chính tại các bénh vién cong ----------------------------- 20 1. Khái niệm cơ chế quản lý tài chính bệnh viện công------------------~--~- 20 1. Các nhân tô tác động đến cơ chế quản lý tài chính bệnh viện công ------ 25 1. Nội dung cơ chế quản lý tài chính các bệnh viện công -------------------- 34 1.

Kinh nghiệm của các nước về cơ chê quản lý tài chính các bệnh viện CONG ----------------------------------------------------------------------------------------- 46 1. Kinh nghiệm về cơ chế quản lý tài chính các bệnh viện công ----------- 46 1. Bai hoc kinh nghiém vé co ché quan ly tai chinh BVC cho Viét Nam -- 52 Kết luận Chương Í ---------------~---=================s=====e==em=e===memsen=e==e=ee=ee 57 CHUONG 2. THUC TRANG CO CHE QUAN LY TAI CHINH CAC BENH VIỆN CÔNG Ở VIỆT NAM -------------------~--~==~=============================m=ee 58 2.

Tổng quan về các bệnh viện công trực thuộc B6 Y té ----------------------- 58 2. Quá trình phát triển của bệnh viện công ---------------------~-~==========~- 58 2. Hé thong cdc bénh vién céng -------------------------------------------------- 58 2. Cac bénh vién cOng truc thudc B6 Y té -------------------------------------- 61 2.

Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y seen 66 2. Cơ chế phân bố ngân sách y tế cho các bệnh viện công ------------------- 66 2. Cơ chế thanh toán Bảo hiểm y tế với các bệnh viện công ----------------- T1 2. Cơ chế thanh toán trực tiếp từ người sử dụng DVYT cho các bệnh viện--- 9] 2.

Cơ chế tự chủ về tài chính các bệnh viện cOng ---------------------------- 107 Kết luận chương 2 -----------~--~-~~--~~-=~===============================================ee 132 il CHUONG 3. MOT SO GIAI PHAP NHAM DOI MOI CO CHE QUAN LY TAI CHINH TAI CAC BENH VIEN CONG O VIET NAM GIAI DOAN 2016- 20200----------------~-=~=====================m=rm=emmermerm=rm=emmemer=emmemmemm=rm=emmemme 133 3. Mục tiêu và quan điểm đổi mới cơ chế quản lý tài chính bệnh viện công ~====e=z=r==rm=rmzrrzezzrzrrzerzerzsrmzrmzerzersrmserzermerm=rmmemerm=rm=emsem=rm=emmemme 133 3. Mục tiêu đối mới cơ chế quản lý tài chính bệnh viện công -------------- 133 3.

Quan điểm đổi mới cơ chế quản lý tài chính bệnh viện ------------------ 143 3. Một số giải pháp nhằm đổi mới cơ chế quản lý tài chính tại các bệnh viện công ở Việt Nam øiai đoạn 2016 - 2020--------------------------------------------- 146 3. Đối mới cơ chế phân bồ ngân sách y tê theo hướng hỗ trợ cho các đối tượng thụ hưởng và theo phương thức Nhà nước đặt hàng ---------------------- 146 3. Hoàn thiện cơ chế thanh toán BHYT với các bệnh viện công ----------- 151 3.

Xây dựng lộ trình tính giá DVYT và minh bạch cơ chế thanh toán trực tiép tr nguoi su dung DVYT -------------------------------------------------------- 158 3. Day mạnh cơ chế tự chủ tài chính các bệnh viện CÔng ------------------- 164 3. Xây dựng cơ chê kiêm tra, giám sát phù hợp -------------------~--~--~==~- 175 3. Mot sO giai phap khac --------------------------------------------------------- 178 Kết luận Chương 3 ---«--«--<<-==<==<====s=ss=es=esmasmsnễmensanmasmnesseeiaaeiasiamiaeeizeeiasmiae 181 KẾT LUẬN CHUNG ------=--===============s=ss=sss=ss=ssm=ssssmnmnm=nmmnnnnmnmannsnmssm 182 CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN ĐÉN ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BÓ ---------------~-----~=~=================================mme 184 TAI LIEU THAM KHAO --------------------~~--=====================================m=e 185 PHU LỤCC ----------------==~========================e=em=em=em=emm=rm=rm=emmem=mm=rmmemme 192 II DANH MỤC CHỮ VIẾT TAT BHYT BV/ BVC CSSK CSYT CBCNVC CP DA DVYT DNNN ĐTPT DVSN HDSN KP TCKT KTTT KTXH KHDT KCB ND NSNN NSTW NSĐP NHPTVN NN/QLNN PTHĐSN TS/TSNN TSCD TW XH XHH Bảo hiểm y tế Bệnh viện/ Bệnh viện công Chăm sóc sức khỏe Chăm sóc y tế Cán bộ công nhân viên chức Chính phủ Dự án Dịch vụ y tế Doanh nghiệp Nhà nước Đầu tư phát triển Đơn vị sự nghiệp Hoạt động sự nghiệp Kinh phí Tài chính kế toán Kinh tế thị trường Kinh tê xã hội Kế hoạch đầu tư Khám chữa bệnh Nghị định Ngân sách Nhà nước Ngân sách Trung Ương Ngân sách địa phương Ngân hàng phát triển Việt Nam Nhà nước/ Quản lý Nhà nước Phát triển hoạt động sự nghiệp Tài sản /Tài sản Nhà nước Tài sản cố định Trung ương Xã hội Xã hội hóa 1V DANH MUC CAC SO DO, BANG, BIEU DANH MUC SO DO So d6 1.1: Huy dong nguon lực tài chính của các bệnh viện công.2: Khung mô hình hoạt động và quản lý tài chính bệnh viện công.

36 DANH MUC BANG Bảng 2.1: Những bắt cập lớn đôi với công tác quản lý tài chính bệnh viện theo quan điểm của khách thể nghiên cứu (96) .- - + SE EE£E£E£E£E£E£EeEEEEEeEEEeErkekekrkrkrkreee 64 Bảng 2.2: Tổng hợp nguôn lực tài chính các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế.3: Nguồn NSNN cấp cho các bệnh viện qua các năm.4: Nguồn NSNN cấp cho một số bệnh viện qua các năm 2006 — 2015 .5: Nguôn NSNN cấp cho một số bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế.6: Nguôn BHYT thanh toán ở 3 bệnh viện năm 2006-2015 .6: Tính phù hợp trong công tác giám định và thanh toán của co quan bao hiểm với bệnh viện theo đánh giá của các nhóm đối tượng (%).7: Hồ sơ KCB và số tiên Cơ quan BH thanh toán, từ chối TT và yêu cầu giám định lại của các BVC trực thuộc Bộ Y tẾ.9: Nguyên nhân chủ yêu của tình trạng BHYT thanh toán chậm cho các BVC theo đánh giá của các nhóm đối tượng khác nhau (Tỷ lệ %).10: Ngu6n thanh toán trực tiếp từ người sử dụng DVYT của một sô BVC thuộc Bộ.11: Những vướng mắc, bất cập trong chính sách giá DVYT hiện nay theo đánh giá của các nhóm đôi CƯỢNG ((). TQ Q00 và 101 Bang 2.12: Việc thực hiện giá các DVYT theo yéu cau da bao gém cac chi phi.13: Các nguôn lực tài chính tại Bệnh viện Nhi TW .14: Các khoản chi tại bệnh viện Nhị TW ,.Q SS + sssxko 110 Bang 2.15: Số vốn các bệnh viện trực thuộc Bộ vay qua Ngân hang phat trién VN H11 1111111111100 0 10 010 00190 19 611 11110 1 11 1111 111111 111111100111111101177072722E70 116 Bảng 2.16: Khó khăn với các BV khi thực hiện cơ chế tự chủ.1: Ý kiến của cán bộ Bộ Tài chính và Bộ Y tế về những ưu điểm trong phương thức thanh toán DVYT theo nhóm chuẩn đoán (%%).2: Ý kiến của cán bộ về một sô nội dung dự kiến triên khai (Tỷ lệ %). I58 Bảng: Thống kê mẫu nghiên cứu .- ¿+ + £ St +E+EE£E£E£EE£E+E£EeEeEE£ErEzkexerered 196 Bang: Thống kê mẫu theo loại hình bệnh viện .- 2 +2 +2 +2 E SE +2 £zE£+E£+s£+e +: 197 DANH MUC BIEU Biều 2.1: Những bắt cập lớn đối với công tác quản lý tài chính bệnh viện (%).2: Tỷ trọng các khoản chị của các bệnh viện thuộc Bộ Y tế năm 2015.3: Nguồn NSNN tại các bệnh viện công qua các năm .4: Cơ chế phân bồ NSNN cho các bệnh viện công hiện nay (Tỷ lệ %).5: Nguyên nhân của sự bất cập trong phân bỗ NSNN cho các BVC (%).6: Tac động của việc phân bồ NS dựa trên số lượng giường bệnh theo kế hoạch và định mức trên giường bệnh đôi với công tác quản lý bệnh viện (%).7: Tỷ trọng các nguồn tài chính của BVC trực thuộc Bộ Y tế năm 2015 .8: Nguôn thanh toán BHYT giai đoạn 2006-20 l5 .9: Những vướng mắc trong công tác thanh toán BHYT đối với BVC (%).10: Tính phù hợp trong công tác giám định và thanh toán của cơ quan bảo hiểm với bệnh viện (9) .11: Tính kịp thời trong công tác giám định và thanh toán của cơ quan bảo hiểm VOi bénh Vien (%) .12: Nguyén nhân chủ yêu của tình trạng BHYT thanh toán chậm cho các BVC (Tỷ lệ '%6).13: Ảnh hưởng của phương thức thanh toán DVYT theo phí dịch vụ đối với công tác quản lý bệnh viện (( 0).14: Nguôn thanh toán trực tiếp từ người sử dụng DVYT cho BVC thuộc Bộ T110 01 TT 0 cọ 1 T0 110 10 10 tt 0 0 0 r 93 Biêu 2.15: Những vướng mắc, bất cập trong chính sách giá DVYT hiện nay .16: Khung giá các DVYT theo yêu cầu tại các BVC áp dụng.17: Tô chức cung cấp DVYTT theo yêu cầu tại các BVC.18: Chi cho con người của các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tẾ.19: Những thuận lợi trong việc thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm tại các bệnh viện CÔNg.20 Những tác động không mong muôn có thê xảy ra khi thực hiện cơ chế tự chủ. tự chịu trách nhiệm tại các BC.

-- << ĂĂ E SE 3E va I30 VỊ Biêu 3.1: Cách phân bồ NS sẽ giúp cho các BV quan tam hơn đến chất lượng DVYT cho người bệnh.2: Phương thức thanh toán BHYT nên thực hiện đối với các bệnh viện công 011581860:8,20 157.3: Sự điều chỉnh thời hạn đề đảm bảo tính phù hợp khung giá các DVYT theo GUY GI :102 5. all ẢẢảằảằẰẲẼ 160 Biêu 3.4: Các mục tiêu cần hướng đến khi đổi mới cơ chế tự chủ đối với các bệnh i20: 0.5: Đối mới mô hình quản lý bệnh viện công thuộc Bộ Y tế (Tỷ lệ %). 174 Vil PHAN MO DAU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Đối với mỗi con người, sức khỏe luôn luôn được xác định là yêu tô quan trong và mang tính quyết định trong cuộc sông.

Đảng và nhà nước ta đã khắng định: “Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là hoạt động nhân đạo, trực tiếp bảo đảm nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu của Dang và Nhà nước. Đầu tư cho lĩnh vực này là đầu tư phát triển, thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ” [3.