Luận án: Kiểm định Tác động Tỷ giá USD/CNY đến các Yếu tố Kinh tế Vĩ mô Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH CHUYÊN ĐỀ 3 KIỂM ĐỊNH TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ NHÂN DÂN TỆ VÀ ĐÔ LA MỸ ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM TP.HCM, tháng 12 năm 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH CHUYÊN ĐỀ 3 Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 62.01 KIỂM ĐỊNH TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ NHÂN DÂN TỆ VÀ ĐÔ LA MỸ ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM NCS: Lê Thị Thúy Hằng MS NCS : 010119140007 NHD: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo TP. HCM, tháng 12 năm 2017 NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC. HCM, ngày …… tháng …… năm 20… Người hướng dẫn khoa học PGS,TS.

Lê Phan Thị Diệu Thảo LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Lê Thị Thúy Hằng Sinh ngày: 19 tháng 11 năm 1983 Hiện công tác tại: Trường Đại học Tài chính - Marketing Là học viên nghiên cứu sinh khóa 19 của Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh. Mã số NCS: 010119140007 Cam đoan chuyên đề: Kiểm định tác động của tỷ giá Nhân dân tệ và Đô la Mỹ đến các yếu tố kinh tế vĩ mô Việt Nam Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính Ngân hàng; Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS. Lê Phan Thị Diệu Thảo Chuyên đề này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu có tính độc lập riêng, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa được công bố toàn bộ nội dung này bất kỳ ở đâu; các số liệu, các nguồn trích dẫn trong chuyên đề được chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi. Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 12 năm 2017 Người viết Lê Thị Thúy Hằng TÓM TẮT Tác động của tỷ giá USD/CNY đến nền kinh tế các quốc gia, đặc biệt là châu Á, phát sinh từ vai trò quan trọng của Trung Quốc trong quan hệ thương mại với khu vực và với phần còn lại của thế giới. Điều này dẫn đến một số kênh lan toả tiềm năng của biến động tỷ giá USD/CNY đến các yếu tố kinh tế vĩ mô. Trong nghiên cứu này, tác giả kiểm định tác động của các cú sốc tỷ giá USD/CNY bằng phương pháp vector tự hồi quy với việc thực hiện phân tích phân rã phương sai và các chức năng phản ứng xung.

Kết quả cho thấy sự thay đổi tỷ giá hối đoái USD/VND ảnh hưởng đáng kể đến các biến số kinh tế vĩ mô của Việt Nam thông qua giá trị sản lượng GDP và chỉ số giá cả CPI được ghi nhận và kéo dài. Những kết quả này khá mạnh mẽ được phân tích thông qua mô hình kinh tế lượng SVAR đối với các chuỗi thời gian. Từ khóa: Tỷ giá USD/CNY, các yếu tố kinh tế vĩ mô Việt Nam, SVAR. MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.1 DANH MỤC BẢNG BIỂU.2 DANH MỤC HÌNH VẼ.3 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU.

SỰ CẦN THIẾT CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU.

CẤU TRÚC NGHIÊN CỨU. TRÌNH TỰ NGHIÊN CỨU.11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ TỶ GIÁ VÀ CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ. Tỷ giá danh nghĩa song phương.

Tỷ giá thực song phương. Sản lượng quốc nội. Chỉ số giá cả tiêu dùng. Mức cung tiền.

CÁC LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN. Mô hình Mundell-Fleming. Lý thuyết bộ ba bất khả thi. CÁC NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ CỦA QUỐC GIA.

Nghiên cứu của Kinnon & ctg (2003). Nghiên cứu của Yahyaei (2011). Nghiên cứu của Ibrahim (2007). Nghiên cứu của Michael (2015).

Nghiên cứu của Aye & ctg (2017).36 CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. MÔ TẢ CÁC BIẾN CỦA MÔ HÌNH. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU CỦA MÔ HÌNH.

LỰA CHỌN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.44 CHƯƠNG 4: KIỂM ĐỊNH TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ USD/CNY ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ CỦA VIỆT NAM. MỐI QUAN HỆ KINH TẾ GIỮA VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC. Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tình hình đầu tư trực tiếp từ Trung Quốc vào Việt Nam.

Tác động của quá trình quốc tế hóa CNY đối với kinh tế của Việt Nam. KIỂM ĐỊNH TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ USD/CNY ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ CỦA VIỆT NAM. Các kiểm định của mô hình. Tính dừng của các chuỗi dữ liệu.

Biến đổi các chuỗi thời gian không dừng thành chuỗi dừng. Kiểm định lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình. Kiểm định nhân quả Granger. Kiểm định tính nhiễu trắng của phần dư.

Kiểm định tính ổn định của mô hình. Các phân tích trên mô hình SVAR. Hàm phản ứng đẩy. Phân rã phương sai.

PHÂN TÍCH MỞ RỘNG MÔ HÌNH THAY BIẾN. Mô hình thay biến tiền tệ. Mô hình thay biến tỷ giá hối đoái. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.74 CHƯƠNG 5 : KẾT LUẬN.1 THẢO LUẬN KẾT QUẢ.2 HÀM Ý CHÍNH SÁCH.

MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.81 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 87 PHỤ LỤC 1: KIỂM ĐỊNH TÍNH DỪNG CỦA CHUỖI THỜI GIAN.87 PHỤ LỤC 2: KIỂM ĐỊNH ĐỘ TRỄ TỐI ƯU CỦA MÔ HÌNH.104 PHỤ LỤC 3: KIỂM ĐỊNH TÍNH NHÂN QUẢ.105 PHỤ LỤC 4: KIỂM ĐỊNH TÍNH NHIỄU TRẮNG CỦA PHẦN DƯ.106 PHỤ LỤC 5: KIỂM ĐỊNH TÍNH ỔN ĐỊNH CỦA MÔ HÌNH.107 PHỤ LỤC 6: KIỂM ĐỊNH MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA CÁC BIẾN MÔ HÌNH.108 PHỤ LỤC 7: HẢM PHẢN ỨNG XUNG.109 PHỤ LỤC 8 : PHÂN RÃ PHƯƠNG SAI.112 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BIR Bid Interest Rate - Lãi suất ngân hàng thương mại huy động CPI Consumer Price Index - Chỉ số giá cả tiêu dùng ERPT Exchange Rate Pass Through - Truyền dẫn của tỷ giá GDP Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội NHNN Ngân hàng nhà nước NHTW Ngân hàng trung ương NER Tỷ giá danh nghĩa song phương RER Tỷ giá thực song phương OCA Optimum Currency Area - Lý thuyết về khu vực tiền tệ tối ưu VND, USD… Ký hiệu tiền tệ theo ISO Trang 1 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Nguồn của các biến số sử dụng trong mô hình.2: Thống kê mô tả các biến số sử dụng trong mô hình.1: Kiểm định nghiệm đơn vị của các chuỗi dữ liệu (d=0).2: Kiểm định nghiệm đơn vị của các chuỗi dữ liệu (d=1).3: Kiểm định nghiệm đơn vị của các chuỗi dữ liệu LNM2 (d=2).4: Kiểm định lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình.5: Kiểm định nhân quả LNRUSDVND00, GDP, LNCPIVN00, LNM2.6: Kiểm định tính nhiễu trắng của phần dư.7: Kiểm định tính ổn định của mô hình.8: Kiểm định ma trận hệ số tương quan LNRUSDCNY00, LNRUSDVND00, GDP, LNCPIVN00, LNM2.9: Kiểm định ma trận hệ số tương quan LNRUSDVND00, LNRUSDCNY00, GDP, LNCPIVN00, LNM2.10: Phân rã phương sai.11: Phân rã phương sai mô hình thay biến tiền tệ.12: Phân rã phương sai mô hình thay biến tỷ giá.73 Trang 2 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Quá trình xây dựng mô hình nghiên cứu.1: Lựa chọn mô hình hồi quy.1: Kim ngạch xuất, nhập khẩu Việt Nam và Trung Quốc trong giai đoạn 2001- 2016.2: Tỷ lệ nhập siêu Trung Quốc so với tổng nhập siêu của Việt Nam trong giai đoạn 2005 - 2016.3: So sánh biến động tỷ giá CNY và VND với USD.4: Biến động của tỷ giá USD/VND do ảnh hưởng của USD/CNY.5: Hàm phản ứng đẩy của GDP (LNCPIVN00, LNM2).6: Hàm phản ứng đẩy của GDP (LNRUSDCNY00, LNRUSDVND00).7: Hàm phản ứng đẩy của LNCPIVN00 (GDP).8: Hàm phản ứng đẩy của LNCPIVN00 (LNM2).9: Hàm phản ứng đẩy của LNCPIVN00 (LNRUSDCNY00, LNRUSDVND00).10: Hàm phản ứng đẩy của LNM2 (LNRUSDCNY00, LNRUSDVND00).11: Hàm phản ứng đẩy của LNM2 (GDP, LNCPIVN00).12: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ LNRUSDCNY00.13: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ LNRUSDVND00 (LNRUSDCNY00).14: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ GDP.15: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ LNCPIVN00 (LNRUSDCNY00, LNRUSDVND00).16: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ IRB.17: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tỷ giá LNUSDCNY00.18: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ LNUSDVND00 (LNUSDCNY00).19: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ GDP (LNUSDCNY00, LNUSDVND00).20: Hàm phản ứng đẩy mô hình thay biến tiền tệ LNCPIVN00 (LNUSDCNY00, LNUSDVND00).72 Trang 4 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.

SỰ CẦN THIẾT CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Việc lựa chọn cơ chế tỷ giá cố định hay linh hoạt từ lâu đã là một vấn đề gây tranh cãi trong kinh tế và tài chính quốc tế. Mức độ linh hoạt của cơ chế tỷ giá phụ thuộc mức độ đa dạng hóa hoạt động thương mại, nếu mức độ đa dạng hóa thương mại của một quốc gia thấp thì cơ chế tỷ giá của quốc gia đó sẽ kém linh hoạt và mức độ mà một nền kinh tế phản ứng với các cú sốc quốc tế phụ thuộc vào chế độ tỷ giá vận hành trong nền kinh tế của quốc gia. Nếu tỷ giá cố định làm các cú sốc quốc tế ảnh hưởng đến nền kinh tế thì một hệ thống tỷ giá hối đoái linh hoạt có khả năng cách ly nền kinh tế khỏi các cú sốc nước ngoài. Tuy nhiên, sau khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ đã không làm cho các nền kinh tế trong nước bị cách ly hoàn toàn khỏi các cú sốc quốc tế từ bên ngoài.

Thật vậy, các nghiên cứu thực nghiệm khác nhau đã cho thấy lan truyền các cú sốc quốc tế trên khắp các quốc gia bất kể chế độ tỷ giá hối đoái nào (Lastrapes & ctg, 1990). Những rủi ro liên quan đến tỷ giá hối đoái biến động được coi là trở ngại lớn đối với các nước đang nỗ lực phát triển thông qua chiến lược mở rộng xuất khẩu và tự do hoá tài chính. Theo đó, nhiều nước, đặc biệt là các nước đang phát triển có độ mở thương mại nhỏ, có xu hướng ổn định tỷ giá hối đoái so với một rổ tiền tệ hoặc so với USD. Bên cạnh việc áp dụng chế độ tiền tệ độc lập thì tỷ giá cố định với USD có thể sẽ làm cho các quốc gia dễ bị tổn thương trước các cú sốc tỷ giá hối đoái giữa nội tệ và ngoại tệ khác USD (Rajan, 2002; Kinnon & ctg, 2003).

Về mặt thực tiễn, sự hội nhập ngày càng tăng và toàn cầu hóa của các nền kinh tế quốc gia làm cho biến động của tỷ giá hối đoái USD/CNY ảnh hưởng đến kinh tế Việt Nam có quan hệ kinh tế trực tiếp với Trung Quốc và cạnh tranh với Trung Quốc trong các thị trường thứ ba. Có nhiều kênh khác nhau, thông qua đó sự thay đổi tỷ giá hối đoái USD/CNY có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của Việt Nam.