Đầu tư Phát triển Cảng Biển Việt Nam giai đoạn 2005-2020: Thực trạng, Hiệu quả và Giải pháp

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO TRƯỜNG ðẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN NguyÔn ThÞ Thu Hµ ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2005 - 2020 Chuyªn ngµnh : Kinh tÕ Ph¸t triÓn (Kinh tÕ ®Çu t−) M· sè : 63.04§T LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1. TS Tõ Quang Ph−¬ng 2. Tèng Quèc §¹t Hà Nội – 2013 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 ii LỜI CAM ðOAN Tôi cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa từng ñược ai công bố ở bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hà Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 iii LỜI CÁM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện luận án này, tôi ñã nhận ñược sự giúp ñỡ tận tình của nhiều tổ chức và cá nhân. Tôi xin chân thành cảm ơn các tổ chức và cá nhân ñó. Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc ñến PGS. Từ Quang Phương, TS.

Tống Quốc ðạt ñã trực tiếp hướng dẫn và giúp ñỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cám ơn các nhà khoa học thuộc Bộ môn Cảng - ðường thủy - Trường ðại học Xây dựng; Vụ Kết cấu hạ tầng và ñô thị - Bộ Kế hoạch ðầu tư; Cục Hàng hải Việt Nam, Vụ Kết cấu hạ tầng giao thông và Viện Khoa học Công nghệ - Bộ Giao thông Vận tải ñã giúp ñỡ tôi về mọi mặt trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cám ơn lãnh ñạo và các cán bộ Viện Sau ñại học, Ban Chủ nhiệm Khoa ðầu tư - Trường ðại học Kinh tế Quốc dân ñã hướng dẫn, tạo ñiều kiện cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cám ơn gia ñình, những người thân, bạn bè và ñồng nghiệp ñã chia sẻ cùng tôi những khó khăn, ñộng viên và tạo mọi ñiều kiện cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hà Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 iv MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN.iii MỤC LỤC .iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .v DANH MỤC BẢNG, BIỂU ðỒ, SƠ ðỒ .vi LỜI MỞ ðẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN. CẢNG BIỂN VÀ ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN. NGUỒN VỐN ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN.

NỘI DUNG ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN. QUẢN LÝ HOẠT ðỘNG ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN. CÁC CHỈ TIÊU ðÁNH GIÁ KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ðẾN HOẠT ðỘNG ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN.

BÀI HỌC KINH NGHIỆM ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN THẾ GIỚI VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG Ở VIỆT NAM.41 Kết luận chương 1. THỰC TRẠNG ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2005 - 2011. KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG CẢNG BIỂN VIỆT NAM. VỐN VÀ NGUỒN VỐN ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN VIỆT NAM.

THỰC TRẠNG ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN VIỆT NAM. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ðỘNG ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN. ðÁNH GIÁ HOẠT ðỘNG ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2005 - 2011 .102 Kết luận chương 2. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG ðẦU TƯ VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN VIỆT NAM.

PHƯƠNG HƯỚNG VÀ QUAN ðIỂM ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN CẢNG BIỂN VIỆT NAM ðẾN NĂM 2020. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG ðẦU TƯ VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ðẦU TƯ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG CẢNG BIỂN VIỆT NAM.152 Kết luận chương 3.215 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.217 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.226 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB : Ngân hàng phát triển Châu Á BOT : Xây dựng - khai thác - chuyển giao BT : Xây dựng - chuyển giao BTO : Xây dựng - chuyển giao - khai thác CPH : Cổ phần hoá CQQL : Cơ quan quản lý DCT : Bến container riêng DN : Doanh nghiệp ðTPT : ðầu tư phát triển FDI : ðầu tư trực tiếp nước ngoài GDP : Tổng sản phẩm trong nước GPMB : Giải phóng mặt bằng GTVT : Giao thông vận tải HTX : Hợp tác xã ICD : Cảng thông quan nội ñịa (cảng cạn) KCHT : Kết cấu hạ tầng KCTT : Kết cấu thượng tầng MUT : Bến container chung NN và PTNT : Nông nghiệp và phát triển nông thôn NSNN : Ngân sách nhà nước ODA : Hỗ trợ phát triển chính thức PMB : Port Management Body SNP : Tổng Công ty Tân Cảng - Sài Gòn TCQT : Trung chuyển quốc tế TCT : Tổng công ty TEU : ðơn vị chuyển ñổi bằng container 20 feet TNHH : Trách nhiệm hữu hạn TSCð : Tài sản cố ñịnh TTQ : Tấn thông qua UBND : Uỷ ban nhân dân VICT : Cảng container quốc tế tại Việt Nam (Vietnam International container terminals) Vinalines : Tổng công ty Hàng hải Việt Nam XNK : Xuất nhập khẩu Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU ðỒ, SƠ ðỒ Bảng Bảng 1.1: Tổng hợp mô hình và các chức năng quản lý cảng .1: Vốn ñầu tư phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam giai ñoạn 2005 - 2011 (giá hiện hành) .2: Nguồn vốn ñầu tư phát triển cảng biển Việt Nam giai ñoạn 2001 - 2011 (giá hiện hành) .3: So sánh tổng mức ñầu tư và kết quả ñầu tư phát triển cảng biển của 3 miền Bắc – Trung – Nam, giai ñoạn 2005 - 2011. So sánh tổng mức ñầu tư và kết quả ñầu tư của 2 loại cảng tổng hợp - container và cảng chuyên dụng, giai ñoạn 2005 - 2011 .5: Tỷ trọng các cảng chuyên dụng có khả năng tiếp nhận các cỡ tàu khác nhau (năm 2011).6: ðầu tư nâng cấp một số cảng chuyên dụng tiêu biểu - Dự án ñang triển khai/ ñã cam kết tính ñến hết năm 2011 .7: Tỷ trọng cảng tổng hợp, container có khả năng tiếp nhận các cỡ tàu khác nhau (năm 2011).8: ðầu tư xây dựng một số cảng container tiêu biểu - Dự án ñang triển khai/ ñã cam kết tính ñến hết năm 2011 .9: Các dự án ðTPT luồng hàng hải ñã cam kết/ ñang triển khai (tính ñến năm 2011) .10: Các tuyến ñường bộ cần nâng cấp hoặc triển khai chậm .11: So sánh mức ñầu tư thiết bị tại cảng biển của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam và cảng Thâm Quyến (Trung Quốc).12: Danh mục các dự án công nghệ thông tin do Cục Hàng hải Việt Nam làm chủ ñầu tư .13: ðầu tư phát triển nguồn nhân lực tại Công ty TNHH MTV Cảng Hải Phòng, giai ñoạn 2006 - 2011.14: Tỷ trọng vốn ñầu tư phát triển nguồn nhân lực trong tổng vốn ñầu tư phát triển cảng và vận tải biển.15: Các cơ quan quản lý và khai thác cảng biển Việt Nam.92 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.16: Quy mô và tốc ñộ tăng vốn ñầu tư phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam, giai ñoạn 2005 - 2011 (giá cố ñịnh năm 1994).17: Tốc ñộ tăng liên hoàn của các nguồn vốn ñầu tư phát triển cảng biển (giá cố ñịnh năm 1994).18: Kết quả ñầu tư phát triển cảng biển Việt Nam, giai ñoạn 2005 - 2011 104 Bảng 2.19: Sự phát triển kết cấu hạ tầng cảng biển Việt Nam và kết quả ñầu tư vào hạ tầng cảng biển - giai ñoạn 2005 - 2011 .20: Năng lực tăng thêm qua các năm của hệ thống cảng biển Việt Nam, giai ñoạn 2005 - 2011 .21: Tỷ trọng các cảng có khả năng tiếp nhận các cỡ tàu khác nhau.22: So sánh giữa mục tiêu và thực tế ñạt ñược của hoạt ñộng ñầu tư phát triển cảng biển Việt Nam, tính ñến cuối năm 2011.23: Suất ñầu tư cho 1km dài bến cảng của hệ thống cảng biển Việt Nam, giai ñoạn 1999 - 2011 .24: Suất ñầu tư ñể tạo ra năng lực tiếp nhận thêm 1 triệu tấn hàng hoá của hệ thống cảng biển Việt Nam, giai ñoạn 2006 - 2011.25: Khả năng tiếp nhận hàng hoá trong 1 năm của 1km bến cảng thuộc hệ thống cảng biển Việt Nam.26: Tỷ lệ vốn ñầu tư thực hiện trở thành tài sản của một số dự án cảng biển, giai ñoạn 2005 - 2012 .27: Chi phí ñầu tư của một số dự án cảng biển .28: Hệ số khai thác cảng của hệ thống cảng biển Việt Nam giai ñoạn 2005 - 2011 .29: Hệ số khai thác cảng biển tính cho từng nhóm cảng biển Việt Nam .30: Khối lượng hàng hoá thực tế qua cảng tăng thêm tính trung bình trên 1 nghìn tỷ ñồng vốn ñầu tư (giá cố ñịnh 1994), giai ñoạn 2005 - 2011 .31: ðóng góp của ðTPT cảng biển vào gia tăng ñộ mở của nền kinh tế, giai ñoạn 2005 - 2011 .32: So sánh chi phí vận tải nội ñịa.33: Số lao ñộng tăng thêm hàng năm nhờ hoạt ñộng ñầu tư phát triển tại cảng Hải Phòng, giai ñoạn 2006 - 2011 .34: Tốc ñộ tăng năng suất lao ñộng tại cảng Hải Phòng, giai ñoạn 2006 - 2011.126 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.35: So sánh chỉ tiêu "Vốn ñầu tư bình quân 1 lao ñộng" và "Năng suất lao ñộng" của các doanh nghiệp cảng so với cả nền kinh tế, giai ñoạn 2005 - 2011 .36: Mức ñóng góp ngân sách nhà nước tăng thêm của khối cảng biển thuộc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam, giai ñoạn 2006 - 2011 .37: Thuế xuất nhập khẩu tăng thêm nhờ ñầu tư phát triển cảng biển.38: ðóng góp của ðTPT cảng biển vào tăng trưởng kinh tế Việt Nam, giai ñoạn 2005 - 2011 .39: Hiệu suất sử dụng vốn ñầu tư của cảng Hải Phòng và cảng Cát Lái, giai ñoạn 2005 - 2011 .1: Dự báo lượng hàng hoá xuất nhập khẩu vận chuyển bằng ñường biển của Việt Nam năm 2020.2: Phân tích SWOT ñầu tư phát triển cảng biển Việt Nam .3: Ma trận chiến lược.4: ðặc ñiểm của các hình thức thu hút vốn tư nhân trong lĩnh vực cảng biển .5: Các hình thức quản lý ñầu tư và khai thác cảng.6: Các tiêu chí và tầm quan trọng của các tiêu chí trong phương pháp cho ñiểm ñể xác ñịnh thứ tự tối ưu cho dự án .191 Biểu ñồ Biều ñồ 2.1: Vốn ñầu tư cho cảng biển theo hạng mục ñầu tư, giai ñoạn 2005 - 2011.2: Công suất thực tế và quy hoạch theo nhóm cảng biển .