Luận án đánh giá tác động của đặc điểm nhân khẩu học của giám đốc điều hành ưu đ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ---------o0o--------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẶC ĐIỂM NHÂN KHẨU HỌC CỦA GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH (CEO), ƯU ĐÃI THUẾ VÀ PHI THUẾ ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP TRONG NGÀNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ TẠI VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 93.101 Nghiên cứu sinh: Dương Thị Thanh Thuỷ Người hướng dẫn khoa học: TS Hồ Hồng Hải TS Nguyễn Thục Anh Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Luận án “Đánh giá tác động của đặc điểm nhân khẩu học của Giám đốc điều hành (CEO), ưu đãi thuế và phi thuế đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp trong ngành nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện trong giai đoạn 2017-2022. Tất cả dữ liệu sơ cấp và thứ cấp được sử dụng trong nghiên cứu có nguồn gốc rõ ràng, trung thực, được trích dẫn đầy đủ. Tôi cam đoan luận án của tôi tôn trọng đầy đủ quy tắc đạo đức trong nghiên cứu và quy định về bản quyền tác giả. Hà Nội, ngày … tháng … năm 2022 Tác giả luận án NCS.

Dương Thị Thanh Thuỷ LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn hai thầy cô hướng dẫn khoa học của tôi, TS Hồ Hồng Hải và TS Nguyễn Thục Anh, những người đã hết lòng chỉ bảo, hướng dẫn cho tôi ngay từ những ngày đầu làm nghiên cứu, luôn động viên, kiên nhẫn trong từng chặng đường nghiên cứu của tôi, hỗ trợ tôi bất kể thời gian và khoảng cách, giúp tôi vượt qua nhiều khó khăn, thử thách. Sự trợ giúp về khoa học và cổ vũ về tinh thần của hai thầy cô đã giúp tôi can đảm vượt lên chính mình, bước chân vào con đường nghiên cứu khoa học vốn chưa bao giờ bằng phẳng và dễ dàng. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong tổ bộ môn Quản trị Tài chính, Khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Ngoại thương đã góp ý chân thành, thẳng thắn cho các công trình khoa học của tôi, giúp tôi bổ sung và hoàn thiện tốt nhất có thể, đáp ứng yêu cầu về khoa học của luận án tiến sỹ. Tôi xin cảm ơn Khoa Sau đại học, Đại học Ngoại thương đã trợ giúp rất tận tình, kịp thời các vấn đề về học tập, thủ tục, và quy định trong suốt thời gian tôi học tập và thực hiện nghiên cứu cho luận án.

Sau cùng, tôi rất biết ơn và gửi lời chúc thân thương tới mẹ, chồng và hai con của tôi, những người luôn mong mỏi, ủng hộ, và trợ giúp tôi trên con đường khoa học, chấp nhận hy sinh, chia sẻ thời gian và sức lực để tôi có thể tập trung cho công việc nghiên cứu của mình. Luận án này cũng là công trình tôi tưởng nhớ đến cha, một nhà toán học, một người thầy, với tất cả tình cảm thương yêu, kính trọng! Tác giả luận án NCS. Dương Thị Thanh Thuỷ MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH PHẦN MỞ ĐẦU …………………………………………………………………… 1 1. Lý do lựa chọn đề tài ……………………………………………………….

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ………………………………………… 3 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu …………………………………………. Phương pháp nghiên cứu của luận án ……………………………………. Những đóng góp mới của luận án ………………………………………… 5 5.

Những đóng góp về lý luận ………………………. Những đóng góp về thực tiễn ……………………………………… 6 6. Cấu trúc của luận án ……………………………………………………… 6 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ……………………. Tổng quan các công trình nghiên cứu ……………………………………….

Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa đặc điểm nhân khẩu học của Giám đốc điều hành (CEO) và kết quả hoạt động (KQHĐ) của doanh nghiệp (DN) …………………………………………………………………. Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa ưu đãi thuế và phi thuế với KQHĐ của DN ………………………………. Các nghiên cứu liên quan tới DN trong ngành nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (NCKH&PTCN) tại Việt Nam ………. Khoảng trống và định hướng nghiên cứu ……………………………….… 33 TỔNG KẾT CHƯƠNG 1 ……………………………………………………….

36 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẶC ĐIỂM NHÂN KHẨU HỌC CỦA CEO, ƯU ĐÃI THUẾ VÀ PHI THUẾ ĐẾN KQHĐ CỦA DN TRONG NGÀNH NCKH&PTCN …………………. DN trong ngành NCKH&PTCN ……………. Khái niệm Doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Phân loại DN trong ngành NCKH&PTCN……………………….

Cơ sở lý thuyết về KQHĐ của DN trong ngành NCKH&PTCN …………. Khái niệm KQHĐ của DN ……………………………………. Các lý thuyết quản trị về các nhóm nhân tố tác động đến KQHĐ của DN ……………. Các mô hình đánh giá KQHĐ của DN ………….

Các chỉ số đánh giá KQHĐ của DN …………. Khái niệm công cụ của luận án – KQHĐ và nội hàm khái niệm … 49 2. Các nhóm nhân tố tác động đến KQHĐ của DN trong ngành NCKH&PTCN tại Việt Nam ………………………………………………………………. Đặc điểm nhân khẩu học của CEO ……………………………….

54 TỔNG KẾT CHƯƠNG 2 ………………………………………………………… 56 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………………………………. Thiết kế nghiên cứu …………………………………………………………. Mô tả mẫu nghiên cứu ……………………………………………………… 58 3. Mẫu nghiên cứu trong nghiên cứu định lượng ………………….

Mẫu nghiên cứu trong nghiên cứu định tính ……………………… 61 3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng ……………………………………. Phương pháp nghiên cứu định lượng ……………………………. Phương pháp nghiên cứu định tính ……………………………….

74 TỔNG KẾT CHƯƠNG 3 ………………………………………………………… 76 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐẶC ĐIỂM NHÂN KHẨU HỌC CỦA CEO, ƯU ĐÃI THUẾ VÀ PHI THUẾ ĐẾN KQHĐ của DN trong ngành NCKH&PTCN TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008-2019 ………………………………………………………. Hoạt động của DN trong ngành NCKH&PTCN tại Việt Nam …. Thể chế pháp lý hiện hành đối với DN trong ngành NCKH&PTCN ………………………………………………………………. Tình hình SXKD của DN trong ngành NCKH&PTCN tại Việt Nam 80 4.

Thống kê loại hình pháp lý của DN trong ngành NCKH&PTCN tại Việt Nam ……………………………………………………………. Phân tích thực trạng tác động của đặc điểm nhân khẩu học của CEO, ưu đãi thuế và phi thuế đến KQHĐ của DN trong ngành NCKH&PTCN tại Việt Nam ……………………………………………………………………………………. Tác động của đặc điểm nhân khẩu học của CEO đến KQHĐ của DN trong ngành NCKH&PTCN …………………. Tác động của ưu đãi thuế đến KQHĐ của DNKHCN ………….

Đánh giá ưu đãi thuế và phi thuế từ góc nhìn DN ………………. 115 TỔNG KẾT CHƯƠNG 4 ………………………………………………………. 126 CHƯƠNG 5: KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO KQHĐ CỦA DN TRONG NGÀNH NCKH&PTCN TẠI VIỆT NAM ………………………. Chiến lược phát triển hoạt động KH&CN tại Việt Nam ………………… 127 5.

Khuyến nghị về đặc điểm nhân khẩu học CEO và một số đặc điểm của DN trong ngành NCKH&PTCN ……………. Khuyến nghị tới DN72 ………. Khuyến nghị tới DNKHCN ………………………………………… 129 5. Đề xuất các nhóm giải pháp hiện thực hoá ưu đãi phi thuế và hoàn thiện ưu đãi thuế cho DNKHCN ………….

Giải pháp về truyền thông …………………………………………. Giải pháp về thể chế ………………………………………………… 134 5. Giải pháp trợ giúp pháp lý và tư vấn ………………………………. Giải pháp trợ giúp thương mại hoá và mở rộng thị trường ……….

Các khuyến nghị chính sách tới cơ quan quản lý Nhà nước và tổ chức có liên quan …………………………………………………………………. Khuyến nghị tới liên Bộ - Bộ Khoa học và công nghệ, Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Tài chính và Chính phủ ………………………. Khuyến nghị tới Bộ KH&CN ………………………………………. Khuyến nghị tới Hiệp hội DNKHCN ……………………………….

145 TỔNG KẾT CHƯƠNG 5 ……………………………………………………… 146 KẾT LUẬN ……………………………………………………………………….147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ……………………………………………………………………150 TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………………….………………………………………………………162 i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Từ đầy đủ CHXHCN Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Công ty CP Công ty cổ phần CP Chính phủ CSH Chủ sở hữu DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp Nhà nước DNKHCN Doanh nghiệp khoa học và công nghệ DN72 Doanh nghiệp ngành 72 GPHI Giải pháp hữu ích HĐQT Hội đồng quản trị HTX Hợp tác xã KH&CN Khoa học và công nghệ KH&ĐT Kế hoạch và đầu tư KQHĐ Kết quả hoạt động NCKH Nghiên cứu khoa học NCKH&PTCN Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ NC&PT Nghiên cứu và phát triển NĐ Nghị định NK Nhập khẩu NSNN Ngân sách Nhà nước SHTT Sở hữu trí tuệ SXKD Sản xuất kinh doanh TNDN Thu nhập doanh nghiệp TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP Thành phố TSCĐ Tài sản cố định TW Trung ương XK Xuất khẩu ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Từ đầy đủ Tiếng Anh Nghĩa Tiếng Việt CEO Chief Executive Officer Giám đốc điều hành FE Fixed effects model Mô hình tác động cố định FGLS Feasible generalized least squares Phương pháp bình phương tổng quát tối thiểu GDP Gross Domestic Products Tổng sản phẩm quốc nội GSO General Statistics Office Tổng cục thống kê IPO Initial Public Offering Chào bán cổ phiếu ra công chúng lần đầu IT Institution Theory Lý thuyết thể chế M&A Mergers and acquisitions Thôn tính và sáp nhập MBA Master of Business Administration Thạc sỹ Quản trị kinh doanh OLS Ordinary least squares Phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường R&D Research and Development Nghiên cứu và phát triển RBT Resource-based Theory Lý thuyết dựa vào nguồn lực RDT Resource Dependence Theory Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực RE Random effects model Mô hình tác động ngẫu nhiên ROA Return on assets Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ROE Return on equity Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ROI Return on investment Tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư ROS Return on sales Tỷ suất sinh lời trên doanh thu RR Robust regression Hồi quy Robust SGMM System Generalized Method of Moments Phương pháp moment tổng quát hệ thống SMEs Small and medium-sized enterprises Doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa SOEs State-owned enterprises Doanh nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước UET Upper Echelon Theory Lý thuyết nhà lãnh đạo cấp cao VIF Variance inflation factor Hệ số phóng đại phương sai VSIC Vietnam standard industrial classification system Hệ thống mã ngành kinh tế Việt Nam iii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Thống kê số lượng DNKHCN có dữ liệu trong nhiều năm ….2: Nguồn gốc DNKHCN của DN tham gia phỏng vấn sâu…….3: Mô tả các biến trong Mô hình (1) ……….4: Mô tả các biến trong Mô hình (2) ………………………………….5: Các quan hệ ngữ nghĩa phổ biến …………………………………… 74 Bảng 4.1: Tổng hợp các văn bản pháp luật liên quan tới DNKHCN ………….2: Số lượng DNKHCN tại một số tỉnh thành điển hình ……………….3: Thống kê mô tả các biến_Mô hình (1) (Biến liên tục) …………….4: Thống kê mô tả các biến_Mô hình (1) (Biến phân loại) .a: Hệ số tương quan giữa các biến độc lập trong Mô hình (1) (DN72) ………………………………………………………………………….b: Hệ số tương quan giữa các biến độc lập trong Mô hình (1) (DNKHCN) …………………………………………………………………….c: Hệ số tương quan giữa các biến độc lập trong Mô hình (1) (Ngành NCKH&PTCN) ……………………………………………………………….6: Hồi quy OLS và một số điều chỉnh_Mô hình (1) ……………….7: Hồi quy Robust_Mô hình (1) ……………………………………….8: Hồi quy Robust với biến Tuổi*Học vấn_Mô hình (1) ….9: Hồi quy Robust với biến Giới tính*Học vấn_Mô hình (1) ………….10: Hồi quy Robust với biến Tuổi*Giới tính_Mô hình (1) ………….