Luận án: Đặc điểm Cấu tạo và Ngữ nghĩa Hệ thuật ngữ Khoa học Hình sự Tiếng Việt

i MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

TƯ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN ÁN. Ý NGHĨA LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN.

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUẬT NGỮ. Tình hình nghiên cứu thuật ngữ trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt.

Những khuynh hướng nghiên cứu thuật ngữ. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THUẬT NGỮ HỌC. Đặc điểm của từ vựng chuyên ngành. Khái niệm thuật ngữ.

Tiêu chuẩn của thuật ngữ. PHÂN BIỆT THUẬT NGỮ VÀ MỘT SỐ ĐƠN VỊ PHI THUẬT NGỮ CÓ LIÊN QUAN. Phân biệt thuật ngữ và danh pháp. Phân biệt thuật ngữ với từ nghề nghiệp.

KHOA HỌC HÌNH SỰ VÀ THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. Vài nét về lịch sử phát triển của khoa học hình sự trên thế giới. Vài nét về lịch sử phát triển của khoa học hình sự ở Việt Nam. Khái niệm thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt.

ii TIỂU KẾT. Chương 2: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA HỆ THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. NHẬN DIỆN THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. CÁC CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT.

Thuật ngữ hóa từ thông thường. Vay mượn thuật ngữ nước ngoài: giữ nguyên dạng, phiên âm, sao phỏng, ghép lai. CÁC MÔ HÌNH CẤU TẠO THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. Yếu tố cấu tạo thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt.

Các mô hình cấu tạo của thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt. NHẬN XÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. Chương 3: ĐẶC ĐIỂM ĐỊNH DANH THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. CÁC TIỂU HỆ THỐNG CỦA THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT.

Các tiểu hệ thống thuật ngữ riêng của khoa học hình sự Việt Nam. Thuật ngữ khoa học hình sự được tiếp nhận từ các ngành khoa học khác. Tính giao thoa trong thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt. CÁC MÔ HÌNH ĐỊNH DANH CỦA THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT.

Lí thuyết định danh. Các đơn vị định danh trong thuật ngữ khoa học hình sự 90 iii 3. Đặc điểm định danh của thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt xét theo kiểu ngữ nghĩa. Đặc điểm định danh của thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt xét theo cách thức biểu thị.

NHẬN XÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊNH DANH CỦA THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. Chương 4: VẤN ĐỀ CHUẨN HOÁ THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT. LÍ DO PHẢI CHUẨN HOÁ THUẬT NGỮ. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA VIỆC CHUẨN HÓA THUẬT NGỮ 120 4.

Khái niệm chuẩn và chuẩn hóa. Lí thuyết điển mẫu và việc chuẩn hóa thuật ngữ. THỰC TRẠNG CÁC THUẬT NGỮ KHOA HỌC HÌNH SỰ TIẾNG VIỆT CHƯA ĐẠT CHUẨN. Tồn tại nhiều thuật ngữ đồng nghĩa.

Các hư từ không cần thiết tồn tại trong các thuật ngữ. Sử dụng thuật ngữ ghép, biểu thị hai hoặc hơn hai khái niệm khác nhau. Nhiều thành tố cấu tạo thuật ngữ (trong các thuật ngữ ghép lai) có phiên âm chưa thống nhất. Nhiều thuật ngữ chưa gọi tên chính xác khái niệm.

Nhiều thuật ngữ dài dòng, mang tính miêu tả. Cơ sở khoa học cho những giải pháp. Các giải pháp cụ thể. Đề xuất về nguyên tắc tổng quát đặt thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt.

iv KẾT LUẬN. DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. PHỤ LỤC v DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.

Đặc điểm từ loại của thuật ngữ một yếu tố. Nguồn gốc các thuật ngữ một yếu tố. Đặc điểm từ loại của thuật ngữ hai yếu tố. Nguồn gốc yếu tố cấu tạo các thuật ngữ 2 yếu tố.

Đặc điểm từ loại của các thuật ngữ 3 yếu tố. Tỷ lệ các mô hình cấu tạo của thuật ngữ 3 yếu tố. Nguồn gốc yếu tố cấu tạo các thuật ngữ 3 yếu tố. Đặc điểm từ loại của các thuật ngữ 4 yếu tố.

Tỷ lệ các mô hình cấu tạo của thuật ngữ 4 yếu tố. Nguồn gốc yếu tố cấu tạo các thuật ngữ 4 yếu tố. Đặc điểm từ loại của các thuật ngữ 5 yếu tố. Tỷ lệ các mô hình cấu tạo của thuật ngữ 5 yếu tố.

Nguồn gốc yếu tố các thuật ngữ 5 yếu tố. Đặc điểm từ loại của các thuật ngữ 6 yếu tố. Tỷ lệ các mô hình cấu tạo của thuật ngữ 6 yếu tố. Nguồn gốc yếu tố các thuật ngữ 6 yếu tố.

Đặc điểm từ loại của các thuật ngữ 7 yếu tố. Tỷ lệ các mô hình cấu tạo của thuật ngữ 7 yếu tố. Nguồn gốc yếu tố các thuật ngữ bảy yếu tố. Số lượng các yếu tố cấu tạo thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt.

Đặc điểm từ loại của các thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt. Nguồn gốc yếu tố của các thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt .1: Thuật ngữ thuộc các bộ phận chuyên môn của khoa học hình sự. Đặc điểm định danh phạm trù về chủ thể tiến hành và tham gia vào hoạt động phòng chống tội phạm. Đặc điểm định danh phạm trù về đối tượng của công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.

Đặc điểm định danh phạm trù về hoạt động của chủ thể tiến hành vi và tham gia vào hoạt động phòng chống tội phạm. Đặc điểm định danh phạm trù về hoạt động của đối tượng của công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Đặc điểm định danh phạm trù về thiết bị, dụng cụ, phương tiện, văn bản pháp luật, hồ sơ phục vụ cho việc phát hiện tội phạm, thu thập thông tin và chứng cứ, điều tra, phòng chống tội phạm. Đặc điểm định danh phạm trù chỉ thiết bị, tài liệu, công cụ, phương tiện phạm tội.

Đặc điểm định danh phạm trù về chiến thuật hình sự và phương pháp hình sự. Đặc điểm định danh phạm trù chỉ căn cứ xác định hành vi phạm tội. Đặc điểm định danh phạm trù thuật ngữ biểu đạt tâm lí học hình sự. Đặc điểm định danh phạm trù thuật ngữ chỉ các loại tội phạm.

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Việt Nam là một quốc gia đang phát triển và đang tích cực tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Tất cả các lĩnh vực kinh tế- xã hội, khoa học và công nghệ, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng và trật tự an toàn xã hội. đều chịu sự tác động sâu sắc của quá trình hội nhập này. Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa của nước ta hiện nay, tình hình an ninh trật tự trong xã hội ngày càng phức tạp do các tổ chức tội phạm sử dụng nhiều thủ đoạn mới để gây án và che giấu hành vi phạm tội.

Để công tác phòng chống tội phạm đạt hiệu quả cao, phải có sự hợp tác của các cơ quan thực thi pháp luật ở Việt Nam và trên phạm vi toàn thế giới. Đặc biệt là hiện nay, việc ký kết giữa Việt Nam với các nước về các hiệp định hợp tác tư pháp, dẫn độ tội phạm để truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành án, trao đổi thông tin về tình hình tội phạm có liên quan giữa các quốc gia và phối hợp truy bắt tội phạm bị truy nã cũng đang được đẩy mạnh. Vì vậy, cùng với sự phát triển của ngành khoa học hình sự thì không thể không phát triển hệ thuật ngữ khoa học hình sự. Thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt là một hệ thuật ngữ phức tạp vì nó được hình thành bằng nhiều con đường khác nhau.

Quá trình hình thành và bổ sung hệ thuật ngữ khoa học hình sự chủ yếu do nhu cầu phát triển các hoạt động khám phá và phòng ngừa tội phạm ngày càng mạnh, đòi hỏi ngôn ngữ sử dụng cho các hoạt động này tăng theo. Tuy vậy, theo quan sát của chúng tôi, việc nghiên cứu lí luận về thuật ngữ khoa học hình sự rất ít. Chủ yếu, các sản phẩm liên quan đến thuật ngữ khoa học hình sự là từ điển và dịch thuật. Hiện tại, liên quan đến chuyên ngành này có bộ Từ điển Bách khoa Công an Nhân dân (2005) và có một đề tài cấp bộ về đặc điểm và kỹ thuật dịch thuật ngữ Anh - Việt chuyên ngành cảnh sát.

Từ những dữ liệu chúng tôi thu thập được, chúng tôi nhận thấy chưa có chuyên khảo nào đi sâu vào bản chất của hệ thuật ngữ khoa học này. Bởi vậy, việc nghiên cứu hệ thuật ngữ này một cách toàn diện là vô cùng cần thiết. Những nghiên cứu về hệ thuật ngữ khoa học này sẽ cho phép đưa ra phương hướng tổ chức, quản lí hệ thuật ngữ này. Ngoài ra nó còn giúp cho việc xây dựng, chỉnh lí hệ thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt.

2 Cụ thể, theo điều tra của chúng tôi, hệ thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt chưa được chuẩn hoá, còn có nhiều thuật ngữ trùng lặp, chưa đảm bảo được tính chính xác, tính hệ thống, v. Có rất nhiều thuật ngữ khoa học hình sự, các khái niệm được diễn đạt bằng những cụm từ mang sắc thái miêu tả, chứ chưa có tính chất định danh. Ví dụ: giám định xác thực âm thanh sử dụng kỹ thuật số; chứng cứ do các vật thể hay vết tích để lại hiện trường hoặc trên người nạn nhân, v. Ngoài ra, việc sử dụng thuật ngữ khoa học hình sự nước ngoài còn chưa thống nhất trong các sách, báo, tạp chí Việt Nam.

Với những lí do trình bày ở trên, là một giáo viên tại Học viện Cảnh sát nhân dân, chúng tôi lựa chọn đề tài “Đặc điểm cấu tạo và ngữ nghĩa hệ thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt” để nghiên cứu. Chúng tôi hy vọng đề tài nghiên cứu của mình sẽ đóng góp một phần vào việc xây dựng hệ thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt. Hiểu rõ đặc điểm cấu tạo và nội dung ngữ nghĩa của hệ thuật ngữ khoa học này sẽ đóng góp phần nào cho việc khẳng định vai trò của tiếng Việt trong lĩnh vực khoa học hình sự, đóng góp vào sự phát triển của khoa học hình sự Việt Nam. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2.

Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ đặc điểm cấu tạo và đặc điểm định danh của thuật ngữ khoa học hình sự tiếng Việt. Trên cơ sở đó, luận án sẽ đề xuất những phương hướng, cách thức xây dựng, cũng như những định hướng chuẩn hóa hệ thuật ngữ khoa học này.