Luận án: Chiến lược cạnh tranh và tác động đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là của cá nhân, các thông tin và kết quả được trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào và xin chịu trách nhiệm với những cam đoan của mình. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Mỹ Nguyệt ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cám ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Thương mại, khoa Sau Đại học và các Thầy giáo, Cô giáo đã tham gia giảng dạy, hướng dẫn tôi trong quá trình học nghiên cứu sinh. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với thầy PGS.TS Nguyễn Hoàng Việt và cô PGS.TS Đỗ Thị Ngọc, những nhà khoa học đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo để tôi có thể hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cám ơn khoa Quản trị Kinh doanh, bộ môn Quản trị Chiến lược, và các đồng nghiệp đã ủng hộ và giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong thời gian làm nghiên cứu sinh.

Tôi xin trân trọng cám ơn các cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp và các đơn vị có liên quan, các doanh nhân, các nhà khoa học đã cung cấp thông tin, hợp tác trong quá trình khảo sát. Đặc biệt, tôi xin trân trọng cám ơn gia đình, người thân và bạn bè đã động viên, tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Mỹ Nguyệt iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG BIỂU.

viii DANH MỤC HÌNH VẼ. x PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết nghiên cứu đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Kết cấu luận án. 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Các nghiên cứu về chiến lược cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nghiên cứu về chiến lược cạnh tranh. Nghiên cứu về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Các nghiên cứu về tác động của chiến lược cạnh tranh đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Các nghiên cứu về chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp thực phẩm. Khoảng trống nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu. 18 CHƢƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHIẾN LƢỢC CẠNH TRANH VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHIẾN LƢỢC CẠNH TRANH ĐẾN HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP. Một số khái niệm cơ bản.

Chiến lược và các cấp chiến lược của doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Một số lý thuyết về chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp. Các chiến lược cạnh tranh điển hình của Porter. Chiến lược cạnh tranh theo quan điểm của Mintzberg. Chiến lược cạnh tranh dựa trên sáng tạo và hiệu suất hoạt động của Gibert và Strebel.

Chiến lược cạnh tranh dựa trên giá trị của Treacy và Wiersema. Chiến lược cạnh tranh theo mô hình Delta của Hax và Wilde. Nghiên cứu chiến lược cạnh tranh và tác động của chiến lược cạnh tranh đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Chiến lược cạnh tranh tổng quát và các năng lực cạnh tranh cấu thành chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tác động của chiến lược cạnh tranh đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp. Chiến lược cạnh tranh của mốt số doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm trên thế giới và bài học rút ra cho các doanh nghiệp Việt Nam. Chiến lược cạnh tranh của một số doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm trên thế giới.

Bài học rút ra đối với các doanh nghiệp Việt Nam. 60 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu.

Mẫu nghiên cứu. Thang đo nghiên cứu. Xây dựng bảng câu hỏi. Nghiên cứu định tính.

Nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu sơ bộ. Nghiên cứu chính thức. 71 CHƢƠNG 4: THỰC TRẠNG CHIẾN LƢỢC CẠNH TRANH VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHIẾN LƢỢC CẠNH TRANH ĐẾN HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH THỰC PHẨM VIỆT NAM.

Tổng quan ngành thực phẩm và các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Khái quát về ngành thực phẩm Việt Nam. Tổng quan về các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Chiến lược cạnh tranh của một số doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam.

Công ty cổ phần Việt Nam kỹ nghệ súc sản. Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long. Công ty cổ phần Vinamit. Công ty cổ phần chế biến thực phẩm nông sản xuất khẩu Nam Định.

Một số vấn đề đặt ra qua kết quả nghiên chiến lược cạnh tranh của một số doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Thực trạng chiến lược cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Thực trạng các năng lực cạnh tranh cấu thành chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Tác động của chiến lược cạnh tranh đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam.

Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Đánh giá chung về chiến lược cạnh tranh và tác động của chiến lược cạnh tranh đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Những thành công. Những hạn chế.

Nguyên nhân của những hạn chế. 126 CHƢƠNG 5: MỘT SỐ ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHIẾN LƢỢC CẠNH TRANH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH THỰC PHẨM VIỆT NAM. Xu thế phát triển và dự báo một số thay đổi trong môi trường ngành kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Xu thế phát triển ngành thực phẩm trên thế giới và Việt Nam.

Dự báo một số thay đổi trong môi trường kinh doanh ngành thực phẩm Việt Nam. Định hướng phát triển và quan điểm hoàn thiện chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2030. Định hướng phát triển của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Quan điểm hoàn thiện chiến lược cạnh tranh nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam.

Một số giải pháp hoàn thiện chiến lược cạnh tranh nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam. Nhóm giải pháp lựa chọn loại hình chiến lược cạnh tranh. Nhóm giải pháp nâng các cao năng lực cạnh tranh cấu thành chiến lược cạnh tranh. Các giải pháp khác.

149 CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA NGHIÊN CỨU SINH TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT STT Từ viết tắt Giải nghĩa đầy đủ 1 CLCT Chiến lược cạnh tranh 2 DN Doanh nghiệp 3 HTX Hợp tác xã 4 MPI Bộ kế hoạch đầu tư 5 NCS Nghiên cứu sinh 6 QĐ Quyết định 7 TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên 8 TNXH Trách nhiệm xã hội 9 VCCI Phòng công nghiệp thương mại Việt Nam 10 VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm 11 ATTP An toàn thực phẩm 12 NĐ Nghị định 13 CP Chính phủ 14 NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn 15 BYT Bộ Y tế 16 BCT Bộ Công thương 17 BTC Bộ Tài chính 18 SL Số lượng 19 TL Tỷ lệ TIẾNG ANH STT Từ viết tắt Tiếng anh Giải nghĩa tiếng Việt 1 ANOVA Analysis Of Variance Phương pháp phân tích phương sai 2 ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Asian Nations Á 3 BCG Boston Consulting Group Tập đoàn tư vấn Boston 4 BEF Basic Earning Power Ratio Tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản 5 BIT Bilateral Investment Treaties Hiệp định Đầu tư song phương 6 DS Diffirent Strategy CLCT khác biệt hóa vii STT Từ viết tắt Tiếng anh Giải nghĩa tiếng Việt 7 EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá 8 FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài 9 FS Focus Strategy CLCT tập trung 10 FTA Free Trade Agreement Hiệp định Thương mại Tự do 11 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội 12 LC Low Cost CLCT chi phí thấp 13 PB Business Performance Hiệu quả kinh doanh 14 ROA Return On Assets Tỷ số lợi nhuận ròng trên tài sản 15 ROE Return On common Equity Tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu 16 ROI Return On Investment Lợi tức đầu tư 17 SBU Strategy Business Unit Đơn vị kinh doanh chiến lược 18 SME’s Small and medium sized Doanh nghiệp nhỏ và vừa enterprises 19 JICA Japan International Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Cooperation Agency Bản 20 IFS International Featured Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế Standards 21 BRC British Retailer Consortium Tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn thực phẩm 22 GMP Good Manufacturing Thực hành sản xuất tốt Practices 23 HACCP Hazard Analysis and Critical Phân tích mối nguy và điểm kiểm Control Points soát tới hạn 24 TQM Total Quality Management Quản lý chất lượng toàn diện Organization for Economic Tổ chức hợp tác và phát triển 25 OECD Co-operation and kinh tế Development 26 FDA Food and Drug Cục quản lý thực phẩm và dược Administration phẩm viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tổng hợp lý thuyết về chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp.2: Các năng lực cạnh tranh cấu thành chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp .3: Một số chỉ số hiệu quả kinh doanh của JBS giai đoạn 2013-2017.4: Một số kết quả kinh doanh của Safal giai đoạn 2014-2017.5: Một số kết quả kinh doanh của Tianyun giai đoạn 2014-2017.6: Một số kết quả kinh doanh của Dole Food giai đoạn 2014-2017.1: Tổng hợp thang đo nghiên cứu đề xuất.2: Kết quả phỏng vấn sâu chuyên gia và nhà quản trị.3: Kết quả tổng hợp thang đo nghiên cứu chính thức.1: Lịch sử phát triển ngành thực phẩm việt Nam.2: Số lượng doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam theo địa phương .3: Số lượng doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam phân theo quy mô vốn.4: Một số doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm điển hình tại Việt Nam.5: Giá trị sản xuất ngành thực phẩm trong ngành công nghiệp Việt Nam giai đoạn 2013 – 2017.6: Một số chỉ tiêu tài chính chủ yếu của các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm Việt Nam giai đoạn 2013 – 2017.7: Chỉ số tiêu dùng thực phẩm tại Việt Nam giai đoạn 2012 – 2017.8: Doanh số bán lẻ hàng thực phẩm theo kênh phân phối.9: Hiệu quả kinh doanh của công ty cổ phần Việt Nam kỹ nghệ súc sản.10: Hiệu quả kinh doanh của công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long.11: Hiệu quả kinh doanh của công ty cổ phần Vinamit.12: Hiệu quả kinh doanh của công ty cổ phần chế biến thực phẩm nông sản xuất khẩu Nam Định.13: Giá trị trung bình của thang đo chiến lược cạnh tranh chi phí thấp.