Luận án: Chất lượng thể chế quản trị và tăng trưởng kinh tế địa phương cấp tỉnh ở Việt Nam

Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n  ®ç tuyÕt nhung ChÊt l−îng thÓ chÕ qu¶n trÞ vµ t¨ng tr−ëng kinh tÕ ®Þa ph−¬ng cÊp tØnh ë ViÖt Nam Hµ Néi - 2021 Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n  ®ç tuyÕt nhung ChÊt l−îng thÓ chÕ qu¶n trÞ vµ t¨ng tr−ëng kinh tÕ ®Þa ph−¬ng cÊp tØnh ë ViÖt Nam Chuyªn ngµnh: kinh tÕ ph¸t triÓn M· sè: 9310105 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS. Lª Quang C¶nh Hµ Néi - 2021 LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng luận án này do tôi tự thực hiện và không vi phạm quy định về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày 31 tháng 5 năm 2021 Tác giả luận án Đỗ Tuyết Nhung i LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Khoa Kế hoạch và Phát triển, Viện Đào tạo Sau đại học đã giảng dạy, trang bị cho tôi các kiến thức, kỹ năng nghiên cứu và hỗ trợ tôi trong toàn bộ chương trình đào tạo tiến sĩ của Trường.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS. Lê Quang Cảnh, người thầy đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn và đóng góp những ý kiến quý báu cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Sau cùng, tôi xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ, động viên và tạo điều kiện của gia đình và đồng nghiệp trong thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tác giả luận án Đỗ Tuyết Nhung ii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH. viii GIỚI THIỆU.

Lý do lựa chọn đề tài. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu.

Đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỂ CHẾ QUẢN TRỊ VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG. Các lý thuyết tăng trưởng kinh tế và kinh tế học thể chế mới.

Thể chế quản trị. Chất lượng thể chế quản trị. Chất lượng thể chế quản trị địa phương. Thước đo chất lượng thể chế quản trị.

Ở cấp quốc gia. Ở cấp địa phương. Mối quan hệ nhân quả giữa chất lượng thể chế quản trị và tăng trưởng kinh tế 21 1. Ở cấp quốc gia.

Ở cấp địa phương. Nghiên cứu về vai trò của thể chế tại Việt Nam. Kết luận Chương 1. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Xây dựng chỉ số chất lượng thể chế quản trị. Lý do xây dựng chỉ số chất lượng thể chế quản trị địa phương cấp tỉnh. Phương pháp xây dựng chỉ số chất lượng thể chế quản trị địa phương cấp tỉnh. Phân tích thống kê mô tả.

Kiểm định quan hệ nhân quả. Lý do cần kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa chất lượng thể chế quản trị và tăng trưởng kinh tế. Phương pháp kiểm định quan hệ nhân quả. Phân tích hồi quy.

Mô hình ước lượng. Biến số và nguồn số liệu. Kết luận Chương 2. CHẤT LƯỢNG THỂ CHẾ QUẢN TRỊ ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH TẠI VIỆT NAM.

Bối cảnh thể chế quản trị địa phương cấp tỉnh của Việt Nam. Tổng quan về phân cấp hành chính địa phương tại Việt Nam. Các khía cạnh của thể chế quản trị địa phương tại Việt Nam. Xây dựng thước đo chất lượng thể chế quản trị địa phương cấp tỉnh.

Đề xuất các khía cạnh và thang đo cho thước đo chất lượng thể chế quản trị địa phương cấp tỉnh tại Việt Nam. Kiểm định độ tin cậy của thang đo. Phân tích nhân tố khám phá. Xây dựng chỉ số thể chế quản trị địa phương tổng hợp.

So sánh PGI với PAPI và PCI. Thực trạng chất lượng thể chế quản trị của các tỉnh/thành phố Việt Nam. Tổng quan về chất lượng thể chế quản trị của các tỉnh/thành phố Việt Nam. Thể chế quản trị của các tỉnh/thành phố theo từng chỉ số thành phần.

Chất lượng thể chế quản trị theo các vùng kinh tế. Thể chế quản trị theo vùng kinh tế trọng điểm và không trọng điểm. Thể chế quản trị của các tỉnh/thành phố theo thu nhập. Kết luận Chương 3.

CHẤT LƯỢNG THỂ CHẾ QUẢN TRỊ VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH TẠI VIỆT NAM. Phân tích thống kê mô tả. Thống kê mô tả các biến số. Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh.

Tương quan giữa mức thu nhập và các biến khác trong mô hình nghiên cứu. Kiểm định quan hệ nhân quả giữa thể chế quản trị và tăng trưởng kinh tế địa phương cấp tỉnh tại Việt Nam. Kiểm định Granger. Kiểm định Durbin-Wu-Hausman.

Kết quả hồi quy ảnh hưởng của chất lượng thể chế quản trị đến tăng trưởng kinh tế địa phương cấp tỉnh tại Việt Nam. Kết quả hồi quy GMM. Kết quả hồi quy sau khi điều chỉnh mô hình. Thảo luận về kết quả hồi quy.

Tác động chung của chất lượng thể chế quản trị đến tăng trưởng kinh tế. Ảnh hưởng của kiểm soát tham nhũng và chất lượng chính sách đến tăng trưởng kinh tế. Ảnh hưởng của dân chủ và dịch vụ công đến tăng trưởng kinh tế. Mở rộng nghiên cứu tác động của chất lượng thể chế quản trị.

Tác động của chất lượng thể chế quản trị theo sáu vùng kinh tế. Tác động của chất lượng thể chế quản trị theo tỉnh kinh tế trọng điểm và không trọng điểm. Tác động của chất lượng thể chế quản trị theo các nhóm thu nhập. Tác động của chất lượng thể chế quản trị theo mức chi tiêu ngân sách.

Tác động của chất lượng thể chế quản trị theo độ mở của nền kinh tế. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Hàm ý chính sách. Các hạn chế của đề tài cần tiếp tục nghiên cứu .121 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .122 TÀI LIỆU THAM KHẢO .135 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á CECODES Trung tâm Nghiên cứu Phát triển-Hỗ trợ Cộng đồng FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội GMM Generalized Method of Moments GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh ICRG Tổ chức Hướng dẫn Quốc tế về Rủi ro Quốc gia IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế IQI Chỉ số Chất lượng Thể chế IQIM Chỉ số chất lượng thể chế của đô thị IV Biến công cụ OLS Bình phương nhỏ nhất PAPI Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PGI Chỉ số Thể chế quản trị địa phương cấp tỉnh UNDP Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VHLSS Điều tra mức sống hộ gia đình VND Đồng WEF Diễn đàn Kinh tế Thế giới WGI Chỉ số Thể chế Quản trị Toàn cầu vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Các khía cạnh của chất lượng thể chế quản trị địa phương cấp tỉnh. Phân nhóm các chỉ số thành phần của PAPI và PCI. Kiểm định Cronbach’s Alpha về độ phù hợp của số liệu. Kiểm định KMO and Bartlett về điều kiện thực hiện phân tích nhân tố.

Ma trận xoay các nhân tố thể chế. Các nhân tố và chỉ số thành phần. Tổng phương sai được giải thích (Total Variance Explained). Thống kê mô tả chuỗi chỉ số thể chế quản trị (giai đoạn 2011-2018).

Hệ số tương quan Pearson giữa các biến thể chế quản trị được xây dựng. PGI và các chỉ số thành phần theo khu vực trung bình giai đoạn 2011-2018. Thống kê mô tả các biến số kinh tế vĩ mô của các tỉnh/thành phố Việt Nam giai đoạn 2011-2018. Thống kê mô tả các số liệu nghiên cứu sau khi lấy logarith.

Kết quả kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa GRDP và các chỉ số PCI. Kết quả kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa GRDP và các chỉ số PGI. Ảnh hưởng của các khía cạnh thể chế tới tăng trưởng kinh tế. Ảnh hưởng của các khía cạnh thể chế tới tăng trưởng kinh tế (Mô hình điều chỉnh).

Ảnh hưởng của chỉ số thể chế quản trị (PGI) tới tăng trưởng kinh tế. Ảnh hưởng của các khía cạnh chất lượng thể chế quản trị tới tăng trưởng kinh tế tại từng vùng kinh tế. Ảnh hưởng của các khía cạnh thể chế quản trị tới tăng trưởng kinh tế tại các nhóm tỉnh kinh tế trọng điểm và không trọng điểm. Ảnh hưởng của các khía cạnh thể chế quản trị tới tăng trưởng kinh tế theo các nhóm thu nhập.

Ảnh hưởng của biến tương tác giữa mức chi tiêu ngân sách và các khía cạnh thể chế quản trị tới tăng trưởng kinh tế. Ảnh hưởng của biến tương tác giữa độ mở nền kinh tế và các khía cạnh thể chế quản trị tới tăng trưởng kinh tế .111 vii DANH MỤC HÌNH Hình 1. Các cấp độ của thể chế. Sáu khía cạnh của chỉ số Thể chế Quản trị Toàn cầu (WGI).

Năm khía cạnh của chỉ số Chất lượng Thể chế Quản trị (IQI). Khung nghiên cứu của luận án. Các thước đo chất lượng thể chế cấp tỉnh điển hình tại Việt Nam. Các bước trong quy trình xây dựng chỉ số thể chế quản trị cấp tỉnh.

Quy trình nghiên cứu. So sánh PGI và các chỉ số PAPI, PCI, tính trung bình giai đoạn 2011-2018 63 Hình 3. Chỉ số thể chế quản trị trung bình 2011-2018 của các tỉnh/thành phố. Biểu đồ hình sao mô tả các chỉ số thành phần PGI.

Biểu đồ hình sao mô tả các chỉ số thành phần PGI (tiếp). Xu thế biến đổi PGI của các tỉnh/thành phố giai đoạn 2011-2018. PGI và các chỉ số thành phần tính trung bình cả nước, 2011-2018. Chỉ số dân chủ và PGI trung bình trong giai đoạn 2011-2018.

Chỉ số dân chủ của các thành phố trực thuộc trung ương, 2011-2018. Chỉ số kiểm soát tham nhũng và PGI trung bình trong giai đoạn 2011-2018. Chỉ số kiểm soát tham nhũng của các thành phố trực thuộc trung ương, 2011-2018. Chỉ số dịch vụ công và PGI trung bình trong giai đoạn 2011-2018.

Chỉ số dịch vụ công của các thành phố trực thuộc trung ương, 2011-2018 75 Hình 3. Chỉ số Chất lượng chính sách và PGI trung bình trong giai đoạn 2011-2018 .