Luận án tiến sĩ đóng góp vào việc nghiên cứu phương pháp phân tích dioxin và khả

MOO T-UO Lòi n ó i dau CliUang-_l: Ph/ìn t o n g q u a n .om plìàn t i c h D i o x i n. 2 - T r o V^ay v a c à c s a n pharn c u a l o d o t rr-' '-}d^r^\ - h o .4- Cac nv'iu mòi truòng.5- Càc niau sinh hoc lay tu nguòi.2- Nghiòn cuu loai Dioxin ra khoi mòi ttuòn/i- ^^3 1.1- Dàc tinh ly hoà CLia Dioxin.2- Dàc tinh sinh hoà cua Dioxin.4- Mot s6 nghiòn ciju nhàin han ctie hoac ni^Jxn ngùa ò nhioiiì Dioxin trong mòi truOng.1- Mot :~:6 nghièn ciru ca ban.2- Còng cuòc làm sach Dioxin trong mòi truòng.1- Loai Dioxin ra khói dàt.2- Loai Dioxin ra khói nuóc.3- Set bentonìt va ijrng dung cùa n6_ 35 1.1- Thành phfìn hoà hoc, ca\j trùc va dac tinh cùa khoàng set.2- Mot s6 ùng dung cùa khoàng set.3- Set bentonit Viet nam. 30 Chuong II: Huc dich, noi dung va dinh huóng cùa de tài luan àn_ -ir Cliuang ITI: Thuc nghièm. Nghiòn Cini x**\y dun;; phucyng phàp phan 1:1 eh Dioxin b^ng phuong phàp GC/KCD_ III.

1-1- Càc phuang phàp nghiòn cirn niò tà va diéu kiòn thuc nghicm, III.1- Phuong phàp sàc ky long cao àp (HrLC).2- Pliuong phàp sac ky khi, còl mao quàn- Phuong phàp GC/MS tronj;^ i>h'"iii tich Dioxin. Phuong phàp GC/Ff^'D trong phan t Jcli Di oxin.2- Càc dung cu va hoà chat nghiein cù'u. 3- CViuSn bi chat hap phu .4- Còt sac ky va càc buóc die V)icn mau.2- Nghiòn ciiu khà nang hap i>hu Dioxin trong nuóc bang set bentonit Di linh.1- Càc phuong phàp nghiòn cóu.2- Dung cu hoà chat.3- Phan doan cO hat set bentonit v.l thuc nghiòm tren nò.4- Nghicn cù'u su dung ph'in doan 4 cùa khoàng set bentonit de h^p phu Dioxin trong mòi truòng nuóc III.1- Nghièn cuu hap phu Dioxin trcn 4 jT'hian doan cùa khoàng set bentonit nguycn Lhai ò ^/o'^c.2" Nghièn ci'ru hap phu 123-1-TCDD tren phan doan 4 cùa set bentonit dà dugc yfj. ly bang NanCO^^ 3'^-^ à ^S'^C.5- Xàc dinh ban cliat phan doan 4 set bentonit nguyén khai va xù ly bang NaUCOa.

Chuong IV: Ket qua va thao luan. IV-1- Xay dung phuong phàp xàc dinli Dioxin bang phuong pliàp GC/KCD.1- Xu ly mau va tàch chiet bang ky thuàt sòclét càc mau > y ' dat va mau sinh hoc.2- Tinh che mau nhò phuong phàp sàc ky còt va sac ky long cao àp (HPLC).1- Càch tinh che thù nhat.2- Càch tinh che thu hai.3- Ky thuat HPLC trong qua trình làm don giàn y hóa mau phan tich.4- Anh huòng cùa qua trinh làm sach màu don pho khòi cùa Dioiin.3- TÓi uu hóa he thong GC/ECD de phan t1ch Dioxin.1- Qua trinh tàch 1234-TCDD, Dioxin va 1370-TCDD tròn GC/ECD.2- TÓi uu hoà nhi^t dò làm viec cùa dotecto.3- Dinh tinh Dioxin tren GC/ECD.4- Dinh lugng Dioxin trèn GC/ECD.5- Phan tich d^nh tinh va dinh lugng Dioxin theo phuong phàp GC/MS.4- Vài nhàn xét ve Dioxin ò Viet nam. 2- Nghiòn cuu Idi A nàng h/(p Dioxin trong nuóc b^ng set bentonit Dilinh.1- Phan doan co hat set bentonit Dilinh.2- Nghièn cuu hap phu Dioxin bang séL bentonit Dilinh 97 IV.1- Xày dung duòng chuan 1234-TCDD.2- Nghièn ci^u hap phu 1234-TCDD trèn phàn doan 4 set bentonit Dilinh (PD4) ò 25^C.3- Nghièn ciiu hap phu 1234-TCDD tròn phan doan 4 set bentonit Dilinh :<ù.3- Dac trung cua PD4 va PD34.4- NhQng nhan xét ve PD4, PDS4 va tinh h^p phu Dioxin cùa nò. lOG Cliuon?^ V: Ket luan va huóng ung dung ket a»ià nghièn eihi 111 V.2- Dicm mói cùa luTin àn.3~ Già tri I:huc tien va huóng su dung càc k(?t qua n g h i ò n cuu cùa liaan àn_ 11' Phu l u e.

12: rjcri NOI D/\u Dioxin là tèn gpi dùng de chi dfing phàn 2378-tetraclodibenzo-p-dioxin (2378-TCDn). Trong t3ng so 75 dong phàn cùa nò, 2378-TCDD là chat co dòc tinh rat cao, liéu LD50 cùa Dioxin dói vói chuOt là 0,6 Mg/kg, trong khi dò lién LD50 cùa thuóc trù sàu eó dòc tinh cao nhàt mói chi là 50 nig/kg. Nhu vay Dioxin eó dòc tinh cao g^p hàng nghìn lan so vói loai thuóc trCr sàu dòc nhàt dà biét. Do dòc tinh rat cao cùa Dioxin, ngày nay nàm nào trèn thè giói eùng eó hòi nghi quÓc t^ ve Dioxin; nói dung cùa càc bòi nghi này thuòng bao gÓm càc linh vuc phàt trien phuong phàp phan tich, càc bènh tat do Dioxin gay ra nhu gay t3n hao trong lugng co the, de non, ung thu, di tàt à tré em so sinh ., càc anh hu&ng cùa Dioxin dén càc gen di truyén, càc nguon sinh ra Dioxin.

càc bièn phàp phòng ngCra va loai Dioxin khoi mòi truòng, v. K^t luàn cùa càc nhà khoa hpc kh^ng dinh Dioxin là lo^i chat dòc manh nhat, ben vùng nhat ma con nguòi dà tìm thay trong the ky này. Nguon hS sung Dioxin thuòng xuyèn vào mòi truòng chù yèu tu càc nhà mày san xu^t va càc noi sCr dung càc san pham hoà hoc nhu pentaclophenol, clophenol, policlobiphenyl, va 2,4,5-triclophenoxy- axetie axit.,tù càc nhà mày dot ràc thành phó,. Q Viet nam càc ket qua phàn tich che th^y Dioxin dà eó trong mgt so dói tugng nhu dàt, cà, rùa, babà, va trong mau sinh hoc lay tu nguòi va dòng vat ò Nam Vièt nam.

Nguon góc Dioxin ò ViP-t nam eó the khàng dinh là do cuce chión tranh hóa hoc cùa quàn dèi My gay ra. Theo càc nhà khoa hoc du doàn, quàn dèi My khi dùng ch^t d^c màu da cam rai ò Nam Vi$t nam dà de lai ò mòi truòng song ò day khoàng 170 kg Dioxin (theo Westing - My) (theo Fokin, Lièn xò khoàng 500kg; theo càc nhà khoa hgc CHDC Due khoàng 2000kg). Tu khi quàn doi My su dyng chat dòc màu da cam ò Nam Vi^t nam ty 1^ ung thu, de non, de quài thai, v. 1e De l-rhàc phuc h.nl: ho-a hoc '^' Viet mn,, nv>t UÀ \^rm 10 - 30 QIM>C già dugc thành • lap, vói nliiéu nhiem vu, mot trong càc nlilcm vu là: Tìm ra cac doi tugng nhiem Dioxiti, càc con duòng gay nhiem Dioxin elio con nc'^JÒi, thno dói bcnli l".at do chat dòc chièn tranh gay ra, Lini li leu su luan chuyèn Dioxin trong mòi tr'UÒng ^ de co cac già! phàp ngàn ngùa, phòng trt> va loai Dior.in ra lihòi mòi truòng.

Phue vu che nhiem vu dò, tT^uóc hot cau phài eó phuong phàp phan tich DioxiD va ph6ng thi nghlem nghièn cuu ve' Dioxin, Tren the giói muÒn co ket qua phan tich mot màu nghi co Dioxin nguòi ta thuòng phài tra tu 2000 den 3000 dò la My. Ò Viet nam, muón phan tich mau de tini Dioxin thuòng phài gii di nuóc ngoài va 'phài dgi hàng nam sau mói co ket qua, chi phi phan tich mau thuòng do càc td chi;c nhan dao quóc te giùp dò. Nham giài quyet nhung ]:hó khan trèn va phue vu cho nhung muc dich khac phue hau qua chien tranh hoà hoc ò Viet nam, do tài nghièn cuu : Dóng góp vào vièc nghièn cuu phuong phàp phan ticli Dioxin va nghièn CLJU khà nàng hap phu Dioxin trong nuóc bang bentonit Di linh dà dugc dat ra va gi.ài quyè't trong ban luàn àn này. !^" B à n B _ l : Càc dong phSin P C D D v a P C D F dòc n h ^ t.

PCDD PCDF 2378 - tetra - CDD 2378 - tetra - CDF 12378 - penta - CDD 12378 - penta - CDF 123678 - Hexa - CDD 23478 - penta - CDF 123789 - Hexa - CDD 123678 - Hexa CDF 123478 - Hexa - CDD 123789 - Hexa - CDF 123478 - Hexa - CDF 234678 - Hexa CDF Trong dò 2378-TCDD dòc n h a t , eó liéu LD50 = 0 , 6 M g / k g. Nhu vày 2 3 7 8 - T C D D co dòc~~^.^dò lón g^p hàng chuc nghìn làn so vói thuóc trù sàu dòc nhat (eó liéu LD50 := 50 m g / k g ). I -1 - 2 - CAc Phuong phàp phAn tich Dioxin : 1.axan V i miic dò dòc cue ky cao cùa mot so d6ng phàn PCDD v a PCDF,' do vay c S n phài eó càc phuong p h à p phàn tich dàc bièt vói dò chon loc c a o. Miic dò phàt h i ^ n Dioxin trong càc maa sinh hoc v a m à u lay tu nguòi phài dat dugc già tri thàp hon nhiéu so v ó i mùc can thiet de phàt h i e n thuóc trù sàu.

Hùc xàc dinh 1 picrogam (Ipg) (=10-^2g) hoac bé hon Ipg trong 1 gam m a u là mij:c can thiet de phàt h i e n 2378-TCDD v a càc déng phàn khàc dà nèu trong bang 1. Vièc phàn tich se b\. phiic tap lèn rat n h i é u khi co vò so càc chat gay can trò eó y màt trong m a u. Ben c^nh dò su phue tap trong qua trình phàn tich con bi gay ra bòi so lón càc déng p h à n cùa Dioxin v ó i càc b i ó n dSi dò dòc, hièu lue sinh hoc k h à t n h a u eùng co y • •.

màt trong mau p h à n tich. Càc phuong p h à p cho p h é p dành già dò dòc cùa mot dÓng phàn 2 3 7 8 - T C D D dugc gol là phuong p h à p p h à n tich dac trung hay p h u o n g p h à p phàn tich chon loc.dt triea_£huang phà£-X:hàii_Jjj^: Trong càc nam gan day nhiéu phuong phàp c h u a n bi m a u d à dugc phàt trien nh^m p h à n tich luong v e t P C D D v a PCDF trong cac m a u m ò i t r u ò n g ; d^e b i e t p h u o n g phàp phàn tich dac trung dói v ó i càc d é n g p h à n dòc nhat 2 3 7 8 - T C D D cùng dà dugc phàt t r i e n. Net dàc trung nhàt cùa càc phuong phàp phàn tich là dua trèn p h S k h ó i lugng. Diéu k i è n can dàu tien dS cho kÓt qua p h à n tich c h i n h xàc là m a u p h à i dugc lay dàc t r u n g , phài 1<^ - 5 - duoc bao quàn tÓt, vièc chiet mau phài cho hi^u qua cao; phép tinh che mau (làm sach, làm giàu mau - dàc biet chat chinh) phài cho dò thu h6i ò mi'rc dò cao, va cuÓi cùng là vièc tàch càc dong phàn hoàc nhóm déng phàn thành càc phàn doan càng don giàn càng tòt.

Mot so bài bào dà thào lu^n càc phuong phàp phàn tich PCDD va PCDF khàc nhau. Hau het càc phuong phàp cu dà dugc dua ra thào lu^n va duge xem xét lai.