Hoàn thiện cơ chế phân cấp nhân sách nhà nước cho các cấp chính quyền địa phương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------------------------------- ĐÀO XUÂN LIÊN HOÀN THIỆN CƠ CHẾ PHÂN CẤP NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC CẤP CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Chuyên ngành : Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Thanh Tuyền Thành phố Hồ Chí Minh - 2007 Trang 82 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------------------------------- ĐÀO XUÂN LIÊN HOÀN THIỆN CƠ CHẾ PHÂN CẤP NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC CẤP CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh - 2007 Trang 83 MỤC LỤC Trang TRANG BÌA PHỤ MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, PHỤ LỤC LỜI MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ PHÂN CẤP NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC. Bản chất ngân sách nhà nước. Nội dung thu chi ngân sách nhà nước.

Thu ngân sách nhà nước. Nguồn hình thành các khoản thu. Tác dụng của các khoản thu với quá trình cân đối ngân sách. Chi ngân sách nhà nước.

Vai trò của ngân sách nhà nước trong nền kinh tế thị trường. Huy động các nguồn lực tài chính. Điều tiết vĩ mô nền kinh tế xã hội. Kích thích sự tăng trưởng kinh tế.

Góp phần ổn định giá cả thị trường, kiểm soát lạm phát. Giải quyết các vấn đề xã hội. Phân cấp ngân sách nhà nước. Bản chất của phân cấp ngân sách.

Sự cần thiết phân cấp ngân sách nhà nước. Nội dung phân cấp ngân sách. Đặc điểm phân cấp ngân sách ở Việt Nam. Các nguyên tắc chung về phân cấp ngân sách.

Các nguyên tắc phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi. Kinh nghiệm phân cấp ngân sách ở một số nước trên thế giới .1 Khái quát về tình hình phân cấp ngân sách ở các nước trên thế giới 24 1.2 Kinh nghiệm cụ thể về phân cấp ngân sách. Phân cấp quản lý ngân sách tại Pháp. Phân cấp ngân sách và cơ chế chuyển giao tài chính ở Ôxtrâylia.

Phân cấp quản lý ngân sách tại Philippin. Vận dụng kinh nghiệm của các nước trong đổi mới phân cấp ngân sách ở Việt Nam. 33 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÂN CẤP NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cho các chính quyền địa phương.

Cơ cấu các cấp chính quyền địa phương. Cơ chế phân cấp nguồn thu. Phân cấp nguồn thu hiện hành. Những nhận xét về phân cấp nguồn thu.

Cơ chế phân cấp nhiệm vụ chi. Phân cấp nhiệm vụ chi hiện hành. Nhận xét về phân cấp chi ngân sách nhà nước. Hệ thống điều hòa.

Bổ sung cân đối. Bổ sung có mục tiêu. Nhận xét về hệ thống điều hòa. Phân cấp thẩm quyền trong việc quyết định chế độ, chính sách, định mức phân bổ ngân sách.

Định mức phân bổ ngân sách nhà nước. Chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi tiêu ngân sách. Nhận xét về phân cấp, ban hành các chính sách, chế độ. Phân cấp về quy trình ngân sách.

Phân cấp lập và phân bổ dự toán. Phân cấp trong chấp hành ngân sách địa phương. Phân cấp trong quyết toán ngân sách ở địa phương. Nhận xét về phân cấp quy trình ngân sách.

Đánh giá chung những kết quả và hạn chế trong quá trình phân cấp ngân sách nhà nước. Những kết quả đạt được. Những mặt còn hạn chế. 61 CHƯƠNG III: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CƠ CHẾ PHÂN CẤP NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG.

Định hướng, mục tiêu, nguyên tắc phân cấp ngân sách nhà nước cho chính quyền địa phương. Định hướng phân cấp ngân sách nhà nước. Mục tiêu phân cấp ngân sách nhà nước. Nguyên tắc phân cấp ngân sách nhà nước.

Các giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách cho địa phương. Về phân cấp nguồn thu ngân sách cho địa phương. Tạo một số nguồn thu cho địa phương. Cải tiến phương thức phân chia nguồn thu giữa trung ương và địa phương.

Quy định cụ thể nhiệm vụ thu chính quyền cấp huyện và xã. Phân cấp nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước. Cần xác định rõ trách nhiệm trong chi tiêu ngân sách. Phân cấp nhiệm vụ chi phải gắn với nguồn thu.

Đơn giản tiêu chí trong việc tính toán để phân bổ. Cải thiện hệ thống điều hoà và chính sách vay của ngân sách nhà nước. Cải tiến cách tính toán bổ sung cân đối. Nâng cao tính khách quan trong bổ sung có mục tiêu.

Điều chỉnh quy định vay nợ. Từng bước hoàn thiện các chế độ, chính sách và định mức phân bổ dự toán chi ngân sách của địa phương. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống định mức phân bổ ngân sách. Cần xác định định mức phân bổ một cách khoa học.

Tăng cường thẩm quyền của địa phương trong việc xác định định mức. Định mức phân bổ phải gắn với khả năng thu. Thiết lập mối quan hệ giữa chính sách, định mức và kết quả thực hiện. Hoàn thiện phân cấp quy trình ngân sách nhà nước.

Nâng cao chất lượng dự toán ngân sách. Chủ động điều hành ngân sách trong quá trình chấp hành ngân sách. Phân cấp trách nhiệm trong phê duyệt quyết toán ngân sách. Giao quyền chủ động trong quyết định ngân sách địa phương.

Các giải pháp hỗ trợ khác. Tiếp tục củng cố và hoàn thiện bộ máy tổ chức, nâng cao trình độ cán bộ quản lý điều hành ngân sách. Tăng cường thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Đẩy mạnh cải cách hành chính, hiện đại hoá và nâng cao hiệu quả hoạt động của cấp ngân sách.

82 TÀI LIỆU THAM KHẢO Trang 87 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, PHỤ LỤC * BẢNG BIỂU: Trang Bảng 1. Phân cấp nhiệm vụ thuế. Phân chia trách nhiệm chi tiêu của các cấp chính quyền ở một số nước. Thu chi trung bình của chính quyền địa phương trong tổng thu chi ngân sách.

Cơ cấu nguồn tự thu theo loại hình chính quyền địa phương tại Philippin. Phân cấp thu ngân sách nhà nước giữa Trung ương và địa phương. Kết quả phân cấp chi ngân sách. Chi tiêu cho giáo dục phân theo cấp ngân sách.

Tỷ trọng chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển trong tổng chi ngân sách hàng năm của tỉnh Gia Lai. Tỷ trọng nguồn thu bổ sung từ ngân sách trung ương trong tổng chi ngân sách địa phương của tỉnh Gia Lai. 50 * PHỤ LỤC: Phụ lục 1. Nguồn thu của chính quyền tỉnh (tổng và theo đầu người) trong năm 2002.

82 Phụ lục 2: Phân cấp nhiệm vụ chi ở Việt Nam. Định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước năm 2007. Quy định phân cấp ổn định nguồn thu, nhiệm vụ chi và định mức phân bổ dự toán chi ngân sách 2007-2010 (Tỉnh Gia Lai). Kết quả phân cấp thu ngân sách tại Việt Nam.

91 Trang 88 LỜI MỞ ĐẦU Phân cấp ngân sách nhà nước là một trong những vấn đề được quan tâm trong cải cách hành chính nhà nước ở nhiều nước. Việt Nam cũng xác định vấn đề quan trọng này đối với công cuộc cải cách hành chính nhà nước. Trong chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001-2010 đã đề cập đến các nội dung đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước, đảm bảo vai trò chủ đạo của Trung ương đồng thời phát huy tính chủ động, năng động sáng tạo và trách nhiệm của địa phương và các ngành trong việc điều hành ngân sách. Xu hướng tăng cường phân cấp được thể hiện rõ trong quá trình cải cách tài chính công những năm gần đây.

Đặc biệt Luật ngân sách ban hành năm 2002 đã tạo ra sự chuyển biến đáng kể trong phân cấp ngân sách cho địa phương. Tuy nhiên, việc thực thi phân cấp ngân sách nhà nước trên thực tế còn nhiều vướng mắc và cũng còn không ít hạn chế. Mặc dù địa phương được trao quyền quản lý ngân sách nhiều hơn, song hầu hết các địa phương vẫn phụ thuộc khá nhiều vào các quyết định từ Trung ương, việc thực hiện phân cấp giữa các cấp chính quyền địa phương còn nhiều lúng túng, phân cấp cho ngân sách cấp dưới phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của chính quyền cấp tỉnh. Trên tinh thần đó, Tôi chọn đề tài “Hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách nhà nước cho các cấp chính quyền địa phương” nhằm góp phần nhỏ bé của mình để thúc đẩy quá trình phân cấp ngân sách cho các cấp chính quyền địa phương ở nước ta.

Xuất phát từ một số nội dung chủ yếu về phân cấp ngân sách nhà nước, luận án này tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về phân cấp ngân sách, đồng thời trên cơ sở phân tích thực trạng phân cấp ngân sách của Việt Nam trong thời gian qua, rút ra những ưu điểm và hạn chế. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện trong phân cấp ngân sách ở nước ta, đáp ứng tiến trình cải cách tài chính công trong thời gian tới. Luận án này tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản về ngân sách nhà nước nói chung và phân cấp ngân sách nhà nước cho các cấp chính quyền địa phương ở nước ta, có liên hệ đến tỉnh Gia Lai. Trang 89 Luận án này sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để xem xét.

Thông qua việc thu thập các thông tin, số liệu ở nhiều kênh khác nhau để phân tích, tổng hợp và minh họa cho những vấn đề cần nghiên cứu. Ngoài phần mở đầu, kết luận và các phụ lục, luận án này được kết cấu thành 3 chương: Chương I: Lý luận chung về ngân sách nhà nước và phân cấp ngân sách nhà nước. Chương II: Thực trạng phân cấp ngân sách nhà nước ở Việt Nam hiện nay. Chương III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách nhà nước cho chính quyền địa phương.

Do khả năng và thời gian nghiên cứu có hạn, luận án không tránh khỏi những thiếu sót. Mong thầy, cô và các bạn thông cảm và góp ý để đề tài được hoàn chỉnh. Trang 90 CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ PHÂN CẤP NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC. Bản chất ngân sách nhà nước.

Trong hệ thống tài chính thống nhất, ngân sách nhà nước là khâu tài chính tập trung giữ vị trí chủ đạo.