Hồ hoàng nhân nghiên cứu bào chế tiểu phân nano artesunat pha tiêm hƣớng điều tr

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI HỒ HOÀNG NHÂN NGHIÊN CỨU BÀO CHẾ TIỂU PHÂN NANO ARTESUNAT PHA TIÊM HƢỚNG ĐIỀU TRỊ UNG THƢ LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƢỢC HỌC HÀ NỘI, NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI HỒ HOÀNG NHÂN NGHIÊN CỨU BÀO CHẾ TIỂU PHÂN NANO ARTESUNAT PHA TIÊM HƢỚNG ĐIỀU TRỊ UNG THƢ LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƢỢC HỌC CHUYÊN NGÀNH: CÔNG NGHỆ DƢỢC PHẨM VÀ BÀO CHẾ THUỐC MÃ SỐ: 62720402 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Ngọc Chiến GS. Chul Soon Yong HÀ NỘI, NĂM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hồ Hoàng Nhân LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và nghiên cứu thực hiện luận án, tôi đã nhận đƣợc nhiều sự hƣớng dẫn, giúp đỡ quý báu từ các thầy, cô, các nhà khoa học, các anh chị em, các bạn bè đồng nghiệp và gia đình. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới PGS. Nguyễn Ngọc Chiến, GS. Chul Soon Yong, hai ngƣời thầy đã nhiệt tình hƣớng dẫn, hết lòng giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Dƣợc Hà Nội, Trƣờng Đại học Y Dƣợc – Đại học Huế đã tạo điều kiện cho tôi đƣợc học tập và nghiên cứu trong thời gian vừa qua. Lời cảm ơn tiếp theo, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới toàn thể các thầy cô, các cán bộ nhân viên, các anh chị học viên, các bạn sinh viên của Viện Công nghệ dƣợc phẩm Quốc gia, Bộ môn Bào chế, Bộ môn Công nghiệp dƣợc, Bộ môn Vật lý – Hóa lý, Phòng Sau đại học – Trƣờng Đại học Dƣợc Hà Nội, cùng các thầy cô, các đồng nghiệp của Khoa Dƣợc, Bộ môn Bào chế - Công nghiệp dƣợc thuộc Trƣờng Đại học Y Dƣợc – Đại học Huế đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tôi có thể hoàn thành luận án này. Tôi cũng xin cám ơn các thầy cô, các bạn bè thuộc Khoa Dƣợc - Trƣờng Đại học Yeungnam - Hàn Quốc, đặc biệt TS. Trần Tuấn Hiệp, TS.

Nguyễn Hạnh Thủy, GS. Jong Oh Kim, cũng nhƣ các thầy cô, các bạn bè thuộc Viện Dƣợc – Trƣờng Đại học Tartu - Estonia, đặc biệt GS. Jyrki Heinamaki, PGS. Karin Kogermann, GS.

Ain Raal đã giúp đỡ và hƣớng dẫn tôi rất tận tình trong quá trình làm thực nghiệm tại hai cơ sở nói trên. Góp phần không nhỏ để đạt đƣợc các kết quả của luận án, tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ quý báu của các cô chú, các anh chị thuộc công ty cổ phần Dƣợc phẩm TW 1, công ty cổ phần Dƣợc phẩm Sao Kim, công ty cổ phẩn Dƣợc phẩm Pymepharco, công ty cổ phần Dƣợc TW Medipharco, Phòng thí nghiệm Hiển vi điện tử và Vi phân tích thuộc Viện Tiên tiến Khoa học và Công nghệ - Trƣờng Đại học Bách khoa Hà Nội, Khoa Hóa học – Đại học Khoa học tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội, Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, thực phẩm và mỹ phẩm Thừa Thiên Huế, Trung tâm các phƣơng pháp phổ ứng dụng - Viện Hóa học, Phòng Hiển vi điện tử - Viện Khoa học vật liệu, Phòng Thử nghiệm sinh học - Viện Công nghệ sinh học – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã hỗ trợ về nguyên liệu, hóa chất và trang thiết bị, kỹ thuật giúp tôi có thể hoàn thành luận án này. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn đến nhà xuất bản Taylor & Francis, Hidawi, Bộ Y tế, Trƣờng Đại học Dƣợc Hà Nội đã xét duyệt và đăng tải các kết quả nghiên cứu đƣợc sử dụng trong luận án này trên các tạp chí Drug Development and Industrial Pharmacy, Journal of Nanomaterials, Tạp chí Dƣợc học, Tạp chí Nghiên cứu Dƣợc và Thông tin thuốc. Lời cám ơn cuối cùng tôi muốn dành tặng cho những ngƣời thân trong gia đình và bạn bè, đặc biệt gia đình bố mẹ nội ngoại, vợ và hai con đã luôn ở bên cạnh động viên, giúp đỡ và hy sinh rất nhiều để tôi có thể học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2019 NCS. Hồ Hoàng Nhân MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ ĐẶT VẤN ĐỀ. Đại cƣơng về artesunat. Tính chất vật lý.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến độ ổn định của artesunat. Các phƣơng pháp định lƣợng artesunat. Tác dụng ức chế ung thƣ. Cơ chế gây tác dụng ức chế tế bào ung thƣ.

Tiểu phân nano polyme. Một số phƣơng pháp bào chế tiểu phân nano polyme. Vài nét về việc cải thiện đặc tính bề mặt của tiểu phân nano PLGA bằng chitosan hoặc PEG. Phƣơng pháp đánh giá một số đặc tính lý hóa của tiểu phân nano.

Phƣơng pháp đƣa tiểu phân nano vào dạng thuốc tiêm. Một số nghiên cứu về tiểu phân nano PLGA chức năng hóa bề mặt bằng cách kết hợp với chitosan hay PEG hóa. Ứng dụng công nghệ nano trong điều trị bệnh ung thƣ. Đặc điểm sinh học của khối u liên quan đến việc thiết kế hệ mang thuốc nano.

Đánh giá tác dụng ức chế ung thƣ của tiểu phân nano. Một số chế phẩm nano sử dụng trong điều trị bệnh ung thƣ. Một số nghiên cứu về tác dụng ức chế tế bào ung thƣ của tiểu phân nano chứa dẫn chất của artemisinin. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tƣợng nghiên cứu. Tế bào và động vật thí nghiệm. Thiết bị nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Bào chế tiểu phân nano artesunat. Đánh giá đặc tính lý hóa của tiểu phân nano artesunat.

Bào chế bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Đánh giá các đặc tính của bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Theo dõi độ ổn định. Đánh giá tác dụng ức chế tế bào ung thƣ in vitro và tác dụng ức chế khối u in vivo.

Xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả bào chế tiểu phân nano artesunat. Bào chế tiểu phân nano ART/PLGA-CS bằng phƣơng pháp nhũ hóa bốc hơi dung môi và hấp phụ vật lý.

Bào chế tiểu phân nano ART/PLGA-CS bằng phƣơng pháp phun điện trƣờng. Bào chế tiểu phân nano ART/PLGA-PEG. Kết quả đánh giá đặc tính lý hóa của tiểu phân nano artesunat. Đối với tiểu phân nano ART/PLGA-CS.

Đối với tiểu phân nano ART/PLGA-PEG. Kết quả bào chế bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Bào chế bột đông khô chứa tiểu phân nano artesunat. Bào chế bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat 20 mg.

Kết quả đánh giá các đặc tính của bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Một số đặc tính của bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Hình thái của tiểu phân nano ART/PLGA-PEG sau đông khô. Phổ nhiễu xạ tia X.

Phân tích phổ hồng ngoại. Phân tích nhiệt vi sai. Khả năng giải phóng hoạt chất in vitro. Kết quả đề xuất tiêu chuẩn cơ sở và độ ổn định của bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat.

Đề xuất tiêu chuẩn cơ sở của bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Độ ổn định của bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Độ ổn định của hỗn dịch chứa tiểu phân nano artesunat sau khi phân tán lại. Kết quả đánh giá tác dụng ức chế tế bào ung thƣ in vitro và tác dụng ức chế khối u in vivo của tiểu phân nano artesunat.

Đánh giá tác dụng ức chế tế bào ung thƣ in vitro của tiểu phân nano artesunat. Đánh giá tác dụng ức chế khối u in vivo của tiểu phân nano artesunat. Bào chế tiểu phân nano artesunat. Đối với trƣờng hợp sử dụng PLGA và chitosan.

Đối với trƣờng hợp sử dụng PLGA và PEG. Đánh giá các đặc tính lý hóa của tiểu phân nano artesunat. Đối với trƣờng hợp sử dụng PLGA và chitosan. Đối với trƣờng hợp sử dụng PLGA và PEG.

Bào chế bột đông khô pha tiêm chứa tiểu phân nano artesunat. Đánh giá các đặc tính lý hóa, vi sinh của bột đông khô. Độ ổn định của bột đông khô pha tiêm. Tác dụng ức chế tế bào ung thƣ in vitro và tác dụng ức chế khối u in vivo.

Tác dụng ức chế tế bào ung thƣ in vitro. Tác dụng ức chế khối u in vivo. Đóng góp mới của luận án .148 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ACN Acetonitril AFM Kính hiển vi lực nguyên tử (Atomic Force Microscopy) ART Artesunat ATN Artemisinin ATNs Artemisinin và dẫn chất C6 Coumarin 6 CD Cyclodextrin CS Chitosan DCM Dicloromethan DHA Dihydroartemisinin DMEM Dulbecco's Modified Eagle Medium DMSO Dimethylsulfoxid DNA Acid deoxyribonucleic DSC Phân tích nhiệt vi sai (Differential Scanning Calorimetry) EPR Hiệu ứng tăng tính thấm và lƣu giữ (Enhanced Permeability and Retention effect) FDA Cục quản lý Dƣợc phẩm và Thực phẩm Mỹ (US Food and Drug Administration) FT-IR Phổ hồng ngoại biến đổi Fourier (Fourier transform Infrared Spectroscopy) HPLC Sắc ký lỏng hiệu năng cao (High performance liquid chromatography) i. Đƣờng tiêm màng bụng (Intraperitoneal injection) i.

Đƣờng tiêm tĩnh mạch (Intravenous injection) KTTP Kích thƣớc tiểu phân trung bình theo cƣờng độ (Z-Average, Intensity Distribution) LC-MS Sắc ký lỏng, khối phổ (Liquid Chromatography – Mass Spectrometry) LLC Ung thƣ phổi Lewis ở chuột (Lewis Lung Cancer) MPS Hệ thực bào đơn nhân (Mononuclear Phagocytic System) NP/s Tiểu phân nano (Nanoparticle/s) PBS Phosphat Buffer Salin PDI Hệ số đa phân tán (Polydispersity Index) PEG Poly ethylen glycol PLGA Acid poly(lactic-co-glycolic) PL Phụ lục PM Hỗn hợp vật lý (Physical mixture) RES Hệ lƣới nội mô (Reticulo-Endothelial System) ROS Các gốc oxy hoạt động (Reactive Oxygen Species) SEM Kính hiển vi điện tử quét (Scanning Electron Microscopy) SRB Sulforhodamine B TEM Kính hiển vi điện tử truyền qua (Transmission Electron Microscopy) TP nano Tiểu phân nano XRD Phổ nhiễu xạ tia X (X-Ray Diffraction) DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 1. Các nghiên cứu về tác dụng ức chế sự phát triển khối u in vivo trên chuột của artemisinin và dẫn chất. Một số chế phẩm nano sử dụng trong điều trị bệnh ung thƣ. Danh mục nguyên liệu, hóa chất sử dụng.

Ký hiệu và các mức của biến độc lập.