Hiệu quả mô hình truyền thông giáo dục dinh dưỡng cải thiện yếu tố nguy cơ tăng huyết áp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRƢƠNG THỊ THÙY DƢƠNG HIỆU QUẢ CỦA MÔ HÌNH TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC DINH DƢỠNG NHẰM CẢI THIỆN MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ TĂNG HUYẾT ÁP TẠI CỘNG ĐỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRƢƠNG THỊ THÙY DƢƠNG HIỆU QUẢ CỦA MÔ HÌNH TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC DINH DƢỠNG NHẰM CẢI THIỆN MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ TĂNG HUYẾT ÁP TẠI CỘNG ĐỒNG Chuyên ngành: Dinh dƣỡng Mã số: 62.03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Lê Thị Hƣơng 2. Lê Thị Tài HÀ NỘI - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trương Thị Thùy Dương, nghiên cứu sinh khóa 31,Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Dinh Dưỡng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.

Lê Thị Hương và PGS. Lê Thị Tài. Để thực hiện luận án này tôi đã được Ban chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước: “Nghiên cứu thực trạng, xây dựng mô hình dự báo, kiểm soát một số nhóm bệnh có liên quan đến biến đổi khí hậu ở Việt Nam” của Trường Đại học Y Hà Nội mã số ĐTĐL. Lê Thị Tài làm chủ nhiệm đề tài cho phép tôi được tham gia và sử dụng một phần số liệu của đề tài.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, tháng 12 năm 2016 Ngƣời viết cam đoan Trƣơng Thị Thùy Dƣơng LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban Giám hiệu, phòng Sau đại học - Trường Đại học Y Hà Nội, Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin trân trọng cảm ơn: Trung tâm y tế huyện Bình Lục, Ủy ban nhân dân, Trạm Y tế và các ban ngành xã An Lão, huyện Bình Lục - Tỉnh Hà Nam đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo của Viện Y học dự phòng và Y tế công cộng - Trường Đại học Y Hà Nội đã truyền đạt cho tôi những kiến thức về chuyên môn và nghiên cứu khoa học. Tôi xin trân trọng cảm ơn Thầy Nguyễn Văn Hiến trong ban chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước: “Nghiên cứu thực trạng, xây dựng mô hình dự báo, kiểm soát một số nhóm bệnh có liên quan đến biến đổi khí hậu ở Việt Nam” của Trường Đại học Y Hà Nội đã cho phép, tạo điều kiên thuận lợi và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.

Lê Thị Hương và PGS. Lê Thị Tài, hai cô đã tận tình chỉ bảo, dìu dắt tôi trong suốt 3 năm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Gia đình, đồng nghiệp và bạn bè, những người luôn sát cánh, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu cũng như trong công việc và cuộc sống. Tác giả Trƣơng Thị Thùy Dƣơng DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa của chữ viết tắt CDC : Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention) CSHQct : Chỉ số hiệu quả của nhóm can thiệp CSHQch : Chỉ số hiệu quả của nhóm chứng 95% CI : Khoảng tin cậy 95% (Confidence Interval) ĐMĐ : Điểm mong đợi HA : Huyết áp HDL- C : Lipoprotein có tỷ trọng cao - vận chuyển Cholesterol (High Density Lipoprotein- Cholesterol) HQCT : Hiệu quả can thiệp JNC : Liên Ủy ban Quốc gia Hoa Kỳ (Joint National Committee) ESH : Hiệp hội tăng huyết áp Châu Âu (European Society of Hypertension) ISH : Hiệp hội tăng huyết áp thế giới (International Society of Hypertention) JNC : Liên Ủy ban Quốc gia Hoa Kỳ (Joint National Committee) LDL- C : Lipoprotein có tỷ trọng thấp - vận chuyển Cholesterol (Low Density Lipoprotein- Cholesterol) PVS : Phỏng vấn sâu RAA : Hệ Renin - Angiotensin - Aldosteron TLN : Thảo luận nhóm THA : Tăng huyết áp TTGDDD : Truyền thông giáo dục dinh dưỡng TTGDSK : Truyền thông giáo dục sức khỏe TBMMN : Tai biến mạch máu não VB/VM : Vòng bụng/vòng mông WHO : Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization) WHO/ISH : Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization)/ Hiệp hội tăng huyết áp thế giới (International Society of Hypertention) WHR : Tỉ số Vòng bụng/Vòng mông (Waist/Hip Ratio) MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

DANH MỤC BẢNG. DANH MỤC BIỂU ĐỒ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tăng huyết áp và tình hình tăng huyết áp trên thế giới và Việt Nam.

Vai trò của dinh dưỡng và một số biện pháp dự phòng tăng huyết áp ở cộng đồng. Mô hình và vai trò của truyền thông giáo dục dinh dưỡng phòng chống tăng huyết áp tại cộng đồng. Một số nghiên cứu can thiệp áp dụng mô hình truyền thông giáo dục dinh dưỡng tại cộng đồng nhằm cải thiện một số yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp trên thế giới và Việt Nam. Khái quát về địa bàn nghiên cứu huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.

ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu. Nội dung, các biến số và chỉ số nghiên cứu. Các bước xây dựng mô hình và hoạt động của mô hình can thiệp truyền thông giáo dục dinh dưỡng phòng chống tăng huyết áp tại xã An Lão.

Kỹ thuật và công cụ thu thập thông tin. Xử lý và phân tích số liệu. Sai số và khống chế sai số. Các khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng, một số yếu tố nguy cơ và kiến thức, thực hành phòng chống tăng huyết áp ở người trưởng thành tại hai xã Đồn Xá (xã đối chứng) và An Lão (xã can thiệp) của huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Hiệu quả của mô hình truyền thông giáo dục dinh dưỡng nhằm cải thiện một số yếu tố nguy cơ tăng huyết áp tại cộng đồng. Thực trạng, một số yếu tố nguy cơ và kiến thức, thực hành phòng chống tăng huyết áp của người trưởng thành tại hai xã An Lão và Đồn Xá của huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.

Hiệu quả của mô hình truyền thông giáo dục dinh dưỡng nhằm cải thiện một số yếu tố nguy cơ tăng huyết áp tại cộng đồng. Một số hạn chế của đề tài. Những đóng góp mới của đề tài. Thực trạng, một số yếu tố nguy cơ và kiến thức, thực hành phòng chống tăng huyết áp ở người trưởng thành tại hai xã An Lão và Vân Đồn của huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.

Hiệu quả của mô hình truyền thông giáo dục dinh dưỡng nhằm cải thiện một số yếu tố nguy cơ tăng huyết áp tại cộng đồng. 150 TÀI LIỆU THAM KHẢO. CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Phân loại huyết áp theo WHO / ISH (2003). Phân bố tăng huyết áp trên 100.000 dân theo vùng sinh thái (từ năm 2000 đến năm 2013. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu tại hai xã của huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam tại thời điểm điều tra ban đầu. Giá trị trung bình về chỉ số nhân trắc, BMI và huyết áp của đối tượng nghiên cứu ở hai xã đối chứng và xã can thiệp của huyện Bình Lục.

Tỷ lệ tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu ở hai xã. Tỷ lệ một số yếu tố nguy cơ với tăng huyết áp ở hai xã. Liên quan giữa giới, chỉ số BMI của đối tượng nghiên cứu ở hai xã với tăng huyết áp. Liên quan giữa độ tuổi của đối tượng nghiên cứu với tăng huyết áp.

Liên quan giữa thói quen ăn uống và lối sống của đối tượng nghiên cứu với tăng huyết áp. Kiến thức về số đo huyết áp của bản thân về khái niệm, các dấu hiệu và hậu quả của tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu ở hai xã. Kiến thức về các yếu tố nguy cơ của đối tượng nghiên cứu với tăng huyết áp ở hai xã. Kiến thức của đối tượng nghiên cứu về các biện pháp dự phòng tăng huyết áp ở hai xã.

Mức độ kiến thức của đối tượng nghiên cứu về các biện pháp dự phòng tăng huyết áp ở hai xã. Thực hành phòng biến chứng tăng huyết áp của người mắc tăng huyết áp. Tần suất tiêu thụ một số thực phẩm có nguy cơ với tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu ở hai xã. Lượng tiêu thụ một số thực phẩm trung bình trong một ngày góp phần phòng chống tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu ở hai xã.

Thời gia hoạt động tĩnh tại trung bình/ngày trong tuần qua của đối tượng nghiên cứu. Sự thay đổi về kiến thức số đo huyết áp của bản thân, khái niệm, các dấu hiệu và hậu quả tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu. Sự thay đổi mức độ kiến thức về số đo huyết áp của bản thân, khái niệm, dấu hiệu và hậu quả tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu. Sự thay đổi kiến thức về các yếu tố nguy cơ đối với tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu.

Sự thay đổi mức độ kiến thức về các yếu tố nguy cơ đối với tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu. Sự thay đổi kiến thức về các biện pháp dự phòng tăng huyết áp. Sự thay đổi mức độ kiến thức về các biện pháp dự phòng tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu. Sự thay đổi mức độ kiến thức chung về tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu.

Sự thay đổi về thực hành điều trị THA của đối tượng nghiên cứu. Sự thay đổi thực hành về phòng biến chứng tăng huyết áp của đối tượng mắc tăng huyết áp. Sự thay đổi mức độ thực hành về phòng biến chứng tăng huyết áp của đối tượng mắc tăng huyết áp. Sự thay đổi về tỷ lệ một số yếu tố nguy cơ với tăng huyết áp ở hai xã.

Tần suất tiêu thụ một số thực phẩm có nguy cơ đối với tăng huyết áp sau can thiệp .