Hệ thống nhận dạng thông minh chẩn đoán nhanh ổn định động hệ thống điện luận án

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ******** NGUYỄN NGỌC ÂU HỆ THỐNG NHẬN DẠNG THÔNG MINH CHẨN ĐOÁN NHANH ỔN ĐỊNH ĐỘNG HỆ THỐNG ĐIỆN LUẬN ÁN TIẾN SỸ NGÀNH: KỸ THUẬT ĐIỆN Tp. Hồ Chí Minh – tháng 6/2018. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ******** NGUYỄN NGỌC ÂU HỆ THỐNG NHẬN DẠNG THÔNG MINH CHẨN ĐOÁN NHANH ỔN ĐỊNH ĐỘNG HỆ THỐNG ĐIỆN NGÀNH: KỸ THUẬT ĐIỆN – 62520202 Hƣớng dẫn khoa học: 1. Quyền Huy Ánh 2.

Phan Thị Thanh Bình LÝ LỊCH CÁ NHÂN I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC Họ và tên: Nguyễn Ngọc Âu Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm sinh: 20/12/1970 Nơi sinh: Tiền Giang Quê quán: Tiền Giang Dân tộc: Kinh Học vị cao nhất: Thạc sỹ Năm, nƣớc nhận học vị: 2003 Đơn vị công tác: Khoa điện điện tử Chỗ ở hiện nay: 114/18/6 Vƣờn Lài, An Phú Đông, Quận 12, TpHCM. Điện thoại liện hệ: CQ: 08 38968641 DĐ: 0983 79 19 29 Email: ngocau@hcmute. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO 1.

Đại học Hệ đào tạo: chính quy Nơi đào tạo: Đại Học Sƣ Phạm Kỹ Thuật Tp.HCM Ngành học: Điện khí hóa & cung cấp điện Nƣớc đào tạo: Việt Nam Năm tốt nghiệp: 1998 2. Sau đại học Thạc sỹ chuyên ngành: Kỹ thuật điện Năm cấp bằng: 2003 Nơi đào tạo: Đại Học Bách Khoa Tp. Ngoại ngữ Tiếng Anh: B2 II. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhận 1998 đến nay ĐH.HCM CBGD III.

QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 1. Các đề tài nghiên cứu khoa học đã từng tham gia TT Tên đề tài nghiên cứu Năm Đề tài cấp Vai trò 1 Khảo sát bộ biến đổi điện một pha sang ba 2012 Cấp trƣờng Chủ nhiệm pha dùng máy điện quay T2012-50 2 Đánh giá ổn định hệ thống điện nhiều máy 2012- Cấp trƣờng trọng Chủ nhiệm phát 2013 điểm T2013-02TĐ 3 Lựa chọn mẫu trong đánh giá thông minh ổn 2014- Cấp trƣờng trọng Chủ nhiệm định động hệ thống điện 2015 điểm T2015-34TĐ 4 Ứng dụng mạng thần kinh nh n tạo chẩn 2015- Cấp trƣờng trọng Chủ nhiệm đoán ổn định động hệ thống điện nhiều máy 2016 điểm T2016-48TĐ 5 Hệ thống nhận dạng đánh giá ổn định động 2016- Cấp trƣờng trọng Chủ nhiệm hệ thống điện 2017 điểm T2017-68TĐ 2. Các công trình đã công bố TT Tên công trình Năm công bố Tên tạp chí 1. Ngoc Au Nguyen, Trong Nghia Le, Huy Anh Quyen, Thi Thanh Binh Phan,‟‟Data reduction for dynamic stability classification in power system‟‟, IETE Journal of Research, DOI:10.

Ngoc Au Nguyen, Trong Nghia Le, Huy Anh Quyen, Binh Phan Thi Thanh, Thai Binh Nguyen„‟Hybrid Classifer Model for Dynamic Stability Prediction in Power System‟‟, International Conference-ICSSE 2017, p. i LỜI CẢM ƠN Xin chân thành cảm ơn PGS.TS Quyền Huy Ánh, PGS.TS Phan Thi Thanh B nh đã t n t nh hướng dẫn NCS trong quá trình th c hiện lu n án. Xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu , Phòng Đào Tạo và Bộ Ph n Quản Lý Sau Đại Học, Bộ Môn Điện Công Nghiệp, Khoa Điện Điện Tử Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thu t Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện tốt nh t cho NCS trong quá trình th c hiện lu n án. Xin chân thành cảm ơn các bạn NCS đã chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu trong quá trình th c hiện lu n án.

Cảm ơn gia đ nh đã ủng hộ và chịu thiệt thòi nh t định trong thời gian NCS th c hiện lu n án. Tác giả Nguyễn Ngọc Âu iv TÓM TẮT Hệ thống điện hiện đại đối mặt các thách thức mới với rất nhiều thay đổi. Đầu tƣ nguồn phát không đáp ứng kịp nhu cầu phát triển phụ tải gây áp lực lên hệ thống điện phải vận hành gần giới hạn ổn định. Trong khi đ , hệ thống điện vận hành luôn gặp phải các trƣờng hợp sự cố bất thƣờng.

Các sự cố này g y hại đến ổn định động hệ thống điện và có thể dẫn đến tan r hệ thống điện. Đánh giá ổn định quá độ của hệ thống điện trong những dao động lớn do sự cố g y ra, các phƣơng pháp truyền thống tỏ ra k m hiệu quả. Vì vậy, một nhu cầu là cần hệ thống nhận dạng nhanh mất ổn định động hệ thống điện nhằm cảnh báo sớm thì còn cơ hội để điều khiển đƣa hệ thống điện trở về trạng thái ổn định. Thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy một cách mạnh mẽ của trí thông minh nhân tạo ứng dụng vào lĩnh vực khoa học công nghệ trong những năm đầu thế kỷ 21 và thời gian sắp tới.

Trong đ , ứng dụng công nghệ tính toán thông minh nhân tạo trong chẩn đoán ổn định hệ thống điện đƣợc nhiều nhà khoa học quan tâm. Qua nghiên cứu, tác giả nhận thấy ứng dụng mạng thần kinh nhân tạo cho bài toán chẩn đoán ổn định hệ thống điện gặp phải vấn đề phức tạp của dữ liệu cần xử lý để n ng cao độ chính xác. Luận án đề xuất hƣớng nghiên cứu ứng dụng hệ thống thông minh vào xây dựng mô hình chẩn đoán ổn định động hệ thống điện gồm ba vấn đề cụ thể cần giải quyết: Một là vấn đề lựa chọn tập biến. Hai là vấn đề giảm không gian mẫu.

Ba là cải tiến mô hình mạng nơ-ron để n ng cao độ chính xác nhận dạng. Tóm tắt các đ ng góp chính của luận án nhƣ sau: 1. Đề xuất quy trình xây dựng tập biến cho bài toán nhận dạng ổn định động hệ thống điện. Giới thiệu và áp dụng thành công hai giải thuật chọn biến, SFFS và FR, vào giảm không gian biến một cách hiệu quả.

Kết quả kiểm tra trên sơ đồ IEEE 39-bus, giải thuật SFFS cho kết quả chọn biến tốt hơn phƣơng pháp FR nhờ vào mở rộng không gian tìm kiếm của nó. Áp dụng thành công giải thuật giảm không gian mẫu K-means lai (Hybrid K- means – HK), cải tiến từ giải thuật phân cụm dữ liệu nổi tiếng K-means, khai phá dữ liệu ổn định động hệ thống điện. Kết quả kiểm tra cho thấy giải thuật HK đ khắc phục đƣợc nhƣợc điểm K-means, giúp nâng cao chất lƣợng phân cụm dữ liệu, giảm không gian mẫu một cách hiệu quả. Việc giảm không gian mẫu làm cho mỗi nhóm mẫu con có một t m đại điện.

Điều này c ý nghĩa rất quan trọng là làm cho mô hình không tăng dung lƣợng bộ nhớ lƣu trữ mẫu mới, linh hoạt trong việc cập nhật làm giàu tri thức mới, và giúp mô hình nâng cao khả năng ao phủ dữ liệu, thích nghi với mẫu mới rất cao. Đề xuất quy trình xây dựng hệ thống nhận dạng thông minh chẩn đoán nhanh ổn định động hệ thống điện dựa tr n cơ sở mạng nơ-ron, khai phá dữ liệu. Luận án đ phát triển thành công mô hình mạng nơ-ron song song cải tiến cho bài toán nhận dạng ổn định động hệ thống điện. Mô hình đề xuất đạt đƣợc mục ti u quan trọng là n ng cao độ ch nh xác ph n lớp.

Với cách tiếp cận trình bày trong luận án, các khâu thực hiện đ đƣợc quy trình h a, điều này giúp mô hình nhận dạng hoàn toàn có thể mở rộng cho các trƣờng hợp nhiễu lớn khác nhau. Bài toán nhận dạng trong đề tài có thể tổng hợp cho ài toán điều khiển ổn định hệ thống điện chẳng hạn nhƣ điều khiển sa thải phụ tải. Xây dựng cách tiếp cận nhận dạng nhanh trạng thái ổn định động hệ thống điện khi có sự cố ngắn mạch nghiêm trọng xảy ra chỉ dựa trên các biến đầu vào là độ thay đổi công suất tác dụng tải, độ thay đổi công suất tác dụng trên các nhánh, và sụt điện áp tại các nút. Kết quả kiểm tra cho độ chính xác nhận dạng cao về trạng thái ổn định hệ thống điện mà không cần giải hệ phƣơng trình vi ph n nhƣ phƣơng pháp truyền thống.

Hệ thống nhận dạng thông minh đƣợc xây dựng có thể đƣợc sử dụng nhƣ công cụ trợ giúp các điều độ vi n đề ra chiến lƣợc điều khiển trong những tình huống khẩn cấp, và huấn luyện các điều độ viên hệ thống điện xử lý các tình huống dựa trên các kịch bản sự cố. Việc giảm không gian biến c ý nghĩa rất lớn trong việc giảm chi ph thiết ị đo lƣờng cảm iến, đơn giản h a sơ đồ đấu nối, và giúp hệ thống tăng tốc độ xử lý. Việc giảm không gian mẫu c ý nghĩa quan trọng trong việc tiết kiệm ộ nhớ lƣu trữ mẫu, giảm chi ph thu thập dữ liệu, và giúp mô hình dễ dàng cập nhật dữ liệu mới. vii ABSTRACT Modern power systems are forced to operate under highly stressed operating conditions closer to their stability limits due to the rapid growth of electricity demand.

The power system operates in the event of unusual problems. These problems damage the power system and can lead to system blackout. Evaluating the transient stability of the power system in large oscillations caused by the incident, traditional methods are ineffective. The need is to fast identify the unstable power system for early warning, so that the opportunity driving power system into re- stability state can be easier.

The world is witnessing a strong rise of artificial intelligence applied to the field of science and technology in the early 21st century and in the coming time. In particular, artificial intelligence applications in the diagnosis of power system stability are many scientists concerned. In study, the author found that the artificial nơ-ron network application for the power system diagnostics encountered a complex problem of data processing and classification accuracy. From anayzing, the author proposed three specific issues to solve: feature selection, sample reduction space, and improved classification accuracy.

Summary of theoretical and academic contribution of the dissertation: 1. Propose the process of building the feature set for dynamic power system stability prediction. Successfully applied two reduction feature space algorithms that are SFFS and FR. The tested results on IEEE 39-bus power net showed that the SFFS algorithm gives better results than the FR method because of its expanded search space.

Successfully applied Hybrid K-means algorithm in data mining of power system stability, the test results show that the HK algorithm overcomes the K-means disadvantage, improves the quality of clustering, and reduces the sample space efficiently. Reducing the sample space, each cluster has a representative center. This helps the model not increase memory capacity, flexibility in updating knowledge, and improve data coverage. With the approach presented in the thesis, the implementation process has been clearly defined, which makes the model can completely expand to the case of different large noises.

The problem of recognition in the thesis can be synthesized for the problem of controlling the power system stability such as the load shedding control. Approach of builiding fast recognition method for dynamic power system stability prediction is caused by faults.