Hâm mộ thần tượng trong đời sống giới trẻ việt nam hiện nay

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐINH VIỆT HÀ HÂM MỘ THẦN TƯỢNG TRONG ĐỜI SỐNG GIỚI TRẺ VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Văn hóa học Mã số: 9 22 90 40 LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHẠM QUỲNH PHƯƠNG HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: - Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phạm Quỳnh Phương. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu của ai khác.

- Luận án đã được thực hiện một cách nghiêm túc, cầu thị và đảm bảo các nguyên tắc đạo đức trong việc trích dẫn tài liệu. Tác giả luận án Đinh Việt Hà MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Những nghiên cứu về văn hóa giới trẻ. Những nghiên cứu về hâm mộ thần tượng. Cơ sở lí luận và các khái niệm liên quan. Các khái niệm được sử dụng trong luận án.

Cơ sở lí luận của luận án. 34 Tiểu kết chương 1. 39 CHƯƠNG 2: BỨC TRANH CHUNG VỀ HÂM MỘ THẦN TƯỢNG Ở VIỆT NAM. Những mẫu hình thần tượng trong lịch sử.

Bối cảnh của hiện tượng hâm mộ thần tượng ở giới trẻ Việt Nam hiện nay. Chính sách mở cửa, kinh tế thị trường, quá trình hiện đại hoá và đô thị hoá ở Việt Nam. Toàn cầu hoá và các dòng chảy văn hoá nước ngoài. Sự phát triển của truyền thông đại chúng.

Sự thịnh hành của các ngôi sao giải trí trong đời sống giới trẻ. Những ngôi sao giải trí nước ngoài. Các ngôi sao giải trí trong nước. Hâm mộ thần tượng qua sự phản ánh của báo chí.

56 Tiểu kết chương 2. 60 CHƯƠNG 3: NHỮNG THỰC HÀNH HÂM MỘ THẦN TƯỢNG CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY. Like, view, share, vote, support: những thực hành hàng ngày .Theo dõi, cổ vũ, bênh vực thần tượng. Quảng bá cho thần tượng.

Câu lạc bộ người hâm mộ (Fanclub). Mục đích và bối cảnh thành lập fanclub. Hoạt động của các fanclub. Vai trò của các admin (ban quản trị FC).

Các hoạt động tiêu dùng có liên quan đến thần tượng. Tiêu thụ sản phẩm trực tiếp. Các hình thức tiêu thụ trên không gian mạng. 86 Tiểu kết chương 3.

90 CHƯƠNG 4: HÂM MỘ THẦN TƯỢNG: MỘT PHƯƠNG THỨC KIẾN TẠO BẢN SẮC Ở GIỚI TRẺ. Hâm mộ thần tượng trong quá trình định vị căn tính của giới trẻ. Nhu cầu định vị căn tính của những người trẻ. 91 Vai trò của thần tượng trong quá trình định vị căn tính ở giới trẻ.

Những phương thức kiến tạo căn tính của người hâm mộ trẻ. Giải mã thần tượng: sự phản chiếu cá nhân. Chia sẻ ý nghĩa biểu trưng: sự kiến tạo căn tính nhóm. 107 Tiểu kết chương 4.

115 CHƯƠNG 5: HÂM MỘ THẦN TƯỢNG Ở GIỚI TRẺ TRONG NHỮNG ĐỘNG NĂNG CỦA XÃ HỘI VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI. Đời sống giới trẻ trong bối cảnh nền công nghiệp giải trí ở Việt Nam hiện nay. Sự phát triển công nghiệp giải trí ở Việt Nam hiện nay. Tác động của nền công nghiệp giải trí đến đời sống giới trẻ.

Truyền thông, thần tượng và giới trẻ như một nhóm công chúng đặc biệt. Ảnh hưởng của truyền thông tới các hình thức giải trí và tương tác của giới trẻ. Sự tiêu thụ truyền thông mạnh mẽ ở giới trẻ. Chủ nghĩa tiêu dùng và giới trẻ như một thị trường tiềm năng.

Giới trẻ - một thế hệ người tiêu dùng mới. Sự thẩm thấu ý thức hệ thị trường. Định vị bản thân và khao khát toàn cầu: giới trẻ và những giá trị mới. Định vị bản thân.

Khao khát toàn cầu. 144 Tiểu kết chương 5. 148 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, hâm mộ thần tượng trở thành một hiện tượng nổi bật, phổ biến của giới trẻ trên phạm vi toàn cầu.

Từ phương diện học thuật, hâm mộ thần tượng là một khía cạnh nghiên cứu quan trọng về văn hóa giới trẻ. Từ khi Ngành Nghiên cứu văn hóa ra đời và phát triển vào những năm 1960 ở phương Tây, văn hóa giới trẻ đã được tiếp cận bằng nhiều khung lí thuyết nhằm khám phá các chiều kích khác nhau như tiểu văn hóa, bản sắc, sự phản kháng, mạng lưới xã hội, văn hóa tiêu dùng. Ở trong nước, hai thập kỉ trở lại đây chứng kiến giới trẻ và văn hóa giới trẻ trở thành đối tượng nghiên cứu của một số ngành như xã hội học, tâm lí học, giáo dục học, văn hóa học. Đặc biệt, với sự phát triển của ngành nghiên cứu văn hóa ở Việt Nam, các chiều cạnh của văn hóa giới trẻ ngày càng được nghiên cứu đa chiều hơn.

Ban đầu, các nhà nghiên cứu hầu như chỉ chú ý đến lối sống, hệ giá trị, quan niệm sống hay nhận thức của giới trẻ, sau đó những đặc trưng cũng như biến đổi của văn hóa giới trẻ trong bối cảnh đặc thù mà họ sống được quan tâm nhiều hơn chẳng hạn hiện tượng sống thử, sự thay đổi thị hiếu, phong cách, sự thể hiện bản sắc. trước những tác động của toàn cầu hóa, đặc biệt với vai trò của internet. Văn hóa giới trẻ và những biểu hiện ngày càng đa dạng, phức tạp của nó cần được nhìn nhận và có thể soi chiếu bằng những lăng kính đa chiều hơn mà hâm mộ thần tượng là một hiện tượng nổi bật. Nghiên cứu về hâm mộ thần tượng sẽ giúp nhận diện những chiều kích mới của văn hóa giới trẻ với những động năng của xã hội Việt Nam đương đại.

Hâm mộ thần tượng không phải là hiện tượng hoàn toàn mới ở Việt Nam. Khi đất nước còn chìm đắm trong khói lửa chiến tranh, những lãnh tụ cách mạng, những người lính anh dũng không tiếc tuổi xuân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc được xem là hình mẫu của lớp lớp thanh niên. Sau khi đất nước giải phóng và bước vào công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, những người được ngưỡng mộ và được coi là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ chính là những anh hùng lao động. Trong bối cảnh hiện nay, các ngôi sao giải trí, những người nổi tiếng lại là những thần tượng có sức thu hút mạnh mẽ đối với số đông giới trẻ.

1 Việc giới trẻ hiện nay trở nên say mê với những ca sĩ, diễn viên, cầu thủ và tham gia vào những cộng đồng người hâm mộ cuồng nhiệt chờ chực ở sân bay, khóc lóc, ngất xỉu vì thần tượng, sẵn sàng bỏ ra những số tiền lớn so với khả năng chi tiêu ở độ tuổi của họ để mua album, gậy cổ vũ, mua vé dự concert. đã khiến không ít phụ huynh lo ngại và tỏ ra hoang mang vì không hiểu nổi con em họ đã nghĩ gì và tại sao các ngôi sao giải trí kia lại có thể khiến con em họ “phát cuồng” như thế. Đối lập với lo ngại của các thế hệ lớn hơn, giới trẻ vẫn hàng ngày, hàng giờ theo dõi, chia sẻ, thậm chí “chạy theo” các thần tượng của mình. Điều này gợi ra những câu hỏi nghiên cứu có tính then chốt để hiểu về giới trẻ Việt Nam trong bối cảnh văn hoá tiêu dùng phát triển mạnh mẽ và sự khủng hoảng về căn tính của những người trẻ còn loay hoay tìm giá trị bản thân.

Từ góc nhìn nghiên cứu văn hóa, quan điểm của chính những người trẻ - như là “tiếng nói người trong cuộc” - cần phải được “lên tiếng”. Những câu chuyện, những thực hành văn hóa thường ngày nhỏ nhặt, riêng tư, “cái tôi”, “cái khác biệt” của giới trẻ cần được phân tích. Khác với các ngành khác, nghiên cứu văn hóa nhìn ra được những ý nghĩa của các thực hành bị gạt ra ngoài lề, nhìn hâm mộ thần tượng không phải là một thực hành phi lí, nông nổi, điên rồ mà có vai trò quan trọng trong quá trình tạo dựng ý nghĩa và căn tính giới trẻ. Trong quá trình biến đổi liên tục, phức tạp của bối cảnh trong nước và thế giới, khi những khoảng cách thế hệ và định kiến về giới trẻ vẫn luôn tồn tại, khi giới trẻ vẫn luôn loay hoay với những câu hỏi trong việc xác định “họ là ai”, luôn không ngừng tìm kiếm những cách thức để phản kháng lại những áp đặt, định kiến và khẳng định bản thân thì nghiên cứu cơ bản về giới trẻ và văn hóa giới trẻ vẫn luôn là một việc làm quan trọng.

Tìm hiểu việc hâm mộ thần tượng của giới trẻ có thể góp phần làm lộ ra các chiều kích phong phú, đa chiều của văn hoá giới trẻ ngày nay. Vì vậy, chúng tôi tin rằng việc nghiên cứu “Hâm mộ thần tượng trong đời sống giới trẻ Việt Nam hiện nay” có tính cấp thiết cao trong bối cảnh Việt Nam hiện nay. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Mục đích nghiên cứu của đề tài là khám phá thực hành hâm mộ thần tượng và chỉ ra phương thức kiến tạo bản sắc của giới trẻ trong những động năng của xã hội Việt Nam đương đại. Các câu hỏi nghiên cứu cơ bản: 2 1- Thực hành hâm mộ thần tượng của giới trẻ được thể hiện như thế nào? 2- Vai trò của những thực hành ấy trong việc kiến tạo nên bản sắc của giới trẻ? 3- Những động năng của xã hội Việt Nam đương đại đã góp phần định dạng hiện tượng hâm mộ thần tượng của giới trẻ hiện nay như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, luận án đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản sau:  Cung cấp một cái nhìn tổng quan những khía cạnh lí thuyết quan trọng trong nghiên cứu về văn hóa giới trẻ và hâm mộ thần tượng.

 Nhận diện các thực hành hâm mộ thần tượng ở giới trẻ Việt Nam (qua nghiên cứu trường hợp cụ thể một số cá nhân người hâm mộ và các câu lạc bộ người hâm mộ).  Tìm hiểu phương thức kiến tạo bản sắc của giới trẻ thông qua việc hâm mộ thần tượng trong bối cảnh hiện nay.  Phân tích những yếu tố tác động đến thực hành hâm mộ thần tượng của giới trẻ Việt Nam hiện nay. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.

Đối tượng, khách thể nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: các thực hành hâm mộ thần tượng của giới trẻ Việt Nam hiện nay, cụ thể là các thần tượng giải trí trong nền văn hoá đại chúng, tập trung chủ yếu vào các thần tượng âm nhạc.