Luận án TS: Giáo dục đạo đức nghề nghiệp SV Cao đẳng Sư phạm trong đổi mới GD

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI BÙI THỊ TUYẾT MAI GI¸O DôC §¹O §øC NGHÒ NGHIÖP CHO SINH VI£N CAO §¼NG S¦ PH¹M TRONG BèI C¶NH §æI MíI GI¸O DôC Ngành: Lý luận và lịch sử giáo dục Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS. PHAN THANH LONG HÀ NỘI – 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì một công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Bùi Thị Tuyết Mai ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phan Thanh Long, người Thầy đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, giảng viên của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Phòng Sau Đại học và Khoa Tâm lý – Giáo dục học đã thường xuyên chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án Tiến sĩ đúng thời hạn. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo trường Cao đẳng Sư phạm Thái Bình đã tạo điều kiện về thời gian và số liệu để tôi hoàn thành luận án Tiến sĩ. Tác giả luận án Bùi Thị Tuyết Mai iii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục bảng. ix Danh mục biểu đồ. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu.

Khách thể và Đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu. Luận điểm bảo vệ. Những đóng góp mới của luận án. Cấu trúc luận án.

8 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CAO ĐẲNG SƢ PHẠM TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Hướng nghiên cứu về đạo đức và giáo dục đạo đức. Hướng nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp và giáo dục đạo đức nghề nghiệp người giáo viên.

Các khái niệm cơ bản của đề tài. Đạo đức và giáo dục đạo đức. Đạo đức nghề nghiệp. Giáo dục đạo đức nghề nghiệp.

Đạo đức nghề dạy học. Giáo dục đạo đức nghề dạy học. Đặc điểm của nghề dạy hoc. Mối quan hệ giữa đạo đức nghề dạy học với đạo đức người thầy giáo.

Đặc điểm tâm lý của sinh viên sƣ phạm. Yêu cầu của bối cảnh hiện nay đối với việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sƣ phạm. Bối cảnh đổi mới giáo dục Việt Nam. Những yêu cầu của bối cảnh đối với giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm.

Quá trình giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sư phạm. Mục đích, ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sư phạm. Nội dung giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sư phạm. Phương pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệp trong nhà trường sư phạm hiện nay.

Các lực lượng giáo dục. Đối tượng giáo dục. Môi trường giáo dục. Kết quả giáo dục.

Những con đƣờng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ở các trƣờng cao đẳng sƣ phạm. Thông qua hoạt động dạy và học các môn trong chương trình đào tạo của nhà trường sư phạm. Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Thông qua hoạt động tự quản của tập thể .Thông qua tự tu dưỡng, tự rèn luyện, trải nghiệm của bản thân sinhviên.

Thông qua hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên. Các yếu tố ảnh hƣởng đến giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sƣ phạm trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Các yếu tố khách quan (môi trường kinh tế xã hội, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán, thông tin, các văn bản có tính pháp quy…). Các yếu tố chủ quan (nội dung, chương trình, lực lượng giáo dục, bản thân mỗi SV, việc kiểm tra, đánh giá…).

65 Kết luận chƣơng 1. 69 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CAO ĐẲNG SƢ PHẠM TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC. Khảo sát thực trạng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sƣ phạm trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Mục đích khảo sát thực trạng.

Nội dung khảo sát .Đối tượng khảo sát. Phương pháp khảo sát và xử lí kết quả. Thực trạng rèn luyện đạo đức nghề nghiệp của sinh viên cao đẳng sư phạm. Nhận thức của sinh viên cao đẳng sư phạm về rèn luyện đạo đức nghề nghiệp.

T m quan tr ng của nh ng ph m ch t, năng l c m người giáo viên c n có. Phương pháp rèn luyện đạo đức nghề nghiệp. Thái độ của giáo viên, cán bộ quản lý và sinh viên với những biểu hiện vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Hành vi đạo đức nghề nghiệp của sinh viên sư phạm.

Mức độ tham gia các hoạt động rèn luyện đạo đức nghề nghiệp của sinh viên cao đẳng sư phạm. Thực trạng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sư phạm .Nhận thức của giáo viên, cán bộ quản lý về giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm. Các lực lượng tham gia giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm. Hiệu quả giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm.

Hiệu quả các con đƣờng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng sƣ phạm. Thực trạng yếu tố ảnh hƣởng đến giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên các trƣờng cao đẳng sƣ phạm. Nhận t chung về thực trạng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên sƣ phạm trong bối cảnh đổi mới giáo dục. 98 Kết luận chƣơng 2.

99 Chƣơng 3: BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CAO ĐẲNG SƢ PHẠM TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC. Các nguyên tắc đề uất biện pháp. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với mục tiêu giáo dục đào tạo. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa ý thức và hành vi.

Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn. Nguyên tắc đảm bảo tính thường xuyên, liên tục. Các biện pháp đề uất. Lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục đạo đức nghề nghiệp vào giảng dạy một số môn học cho sinh viên sư phạm.

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm thông qua các ngày lễ, ngày hội lớn của đất nước. Đa dạng hóa các hình thức tổ chức rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên để bồi dưỡng thái độ, niềm tin đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên. Nêu gương sáng về đạo đức nghề nghiệp, đặc biệt là những tấm gương sáng của thầy cô cho sinh viên noi theo. Tổ chức một số hoạt động giáo dục ngo i giờ lên lớp để rèn luyện các h nh vi đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ở trường cao đẳng sư phạm.

Phát huy vai trò tự tu dưỡng, tự rèn luyện, trải nghiệm của bản thân trong suốt quá trình đào tạo tại trường sư phạm. Xây dựng một số hoạt động tư vấn về nghề dạy học cho sinh viên tại các trường cao đẳng sư phạm. Phối hợp chặt chẽ giữa giảng viên cao đẳng sư phạm với các giáo viên phổ thông trong công tác thực tập sư phạm cho sinh viên. Thực nghiệm sƣ phạm.

Mục đích thực nghiệm. Mẫu khách thể thực nghiệm, địa bàn và thời gian thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm. Tiêu chí đo, thang đo kết quả thực nghiệm.

Phân tích kết quả thực nghiệm. 133 Kết luận chƣơng 3. 143 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 145 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ.

151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 PHỤ LỤC viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CĐSP : Cao đẳng Sư phạm CNH – HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa. CB QLGD : Cán bộ quản lí giáo dục ĐC : Đối chứng GDĐĐ : Giáo dục đạo đức ĐĐNN : Đạo đức nghề nghiệp GDĐĐNN : Giáo dục đạo đức nghề nghiệp LLGD : Lực lượng giáo dục NN : Nghề nghiệp RLNVSP : Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm TN : Thực nghiệm sư phạm THCS : Trung học cơ sở SVSP : Sinh viên sư phạm ix DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.1: Nhận thức của sinh viên sư phạm về mục đích rèn luyện ĐĐNN .2: Động cơ thi vào trường sư phạm của sinh viên .3: Đánh giá của SV về tính ph hợp của các nội dung rèn luyện ĐĐNN .4: Mức độ quan trọng của những ph m chất, n ng lực người giáo viên .5: Phương pháp rènluyện ĐĐNN của SV khi học ở trường sư phạm .6: Thái độ của GV, CBQL và SV với những biểu hiện vi phạm ĐĐNN .7: Mức độ vi phạm đạo đức của SV CĐSP trong học tập 82 Bảng 2.8: Mức độ tham gia các hoạt động RLĐĐNN của sinh viên CĐSP .9: Nhận thức của GV, CBQL về mục đích giáo dục ĐĐNN cho SVCĐSP .10: Nhận thức của GV, CBQL về các ND GDĐĐNN cho SVSP .11: Đánh giá của GV, CBQL về mức độ s dụng các hình thức tổ chức giáo dục .12: Đánh giá của GV, CBQL và SV về lực lượng tham gia giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho SVSP .13: Đánh giá của GV, CBQL và SV về hiệu quả GDĐĐNN cho SVSP .14: Hiệu quảcác con đường giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên CĐSP .15: Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục ĐĐNN của sinh viên .1: Kết quả đo nhận thức, thái độ, hành vi của nhóm TN và ĐC trước TN .2: Kết quả đo nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên sau TN lần 1 .3: Kết quả đo nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên sau TN lần 2. 139 x DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1: Kết quả đo nhận thức của nhóm TN và ĐC trước TN .2: Kết quả đo thái độ của nhóm TN và ĐC trước TN .3: Kết quả đo hành vi của nhóm TN và ĐC trước TN .4: Kết quả đo nhận thức của nhóm TN và nhóm ĐC sau TN lần 1 .5: Kết quả đo thái độ của nhóm TN và ĐC sau thực nghiệm lần 1 .6: Kết quả đo hành vi của nhóm TN và nhóm ĐC sau TN lần 1.7: Kết quả đo nhận thức của nhóm TN và ĐC sau TN lần 2 .