Luận án tiến sĩ kinh tế - Một số giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi Việt Nam - Phạm Vũ Hoàng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN PHẠM VŨ HOÀNG MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI, 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN PHẠM VŨ HOÀNG MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ NHÂN LỰC (KINH TẾ LAO ĐỘNG) MÃ SỐ: 62340404 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN XUÂN CẦU 2. NGUYỄN BÁ THỦY HÀ NỘI, 2013 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và trích dẫn trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Các kết quả nghiên cứu của Luận án đã được công bố trên tạp chí, không trùng với bất kỳ công trình nào khác. Nghiên cứu sinh Phạm Vũ Hoàng ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ.

vi THUẬT NGỮ VÀ KHÁI NIỆM SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU. 1 Chương 1 –CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VÀ CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI. NGƯỜI CAO TUỔI VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA NGƯỜI CAO TUỔI. Các đặc điểm của người cao tuổi.

CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI. Chăm sóc người cao tuổi. Nội dung, nguồn lực và các hình thức chăm sóc người cao tuổi. CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI.

Chất lượng chăm sóc người cao tuổi. Tiêu chí đánh giá chất lượng chăm sóc người cao tuổi. Nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi và sự cần thiết nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI.

Nhu cầu chăm sóc người cao tuổi thay đổi và ngày càng tăng. Nguồn lực tham gia chăm sóc người cao tuổi. Kiểu hộ gia đình của NCT. Sự bền vững của Hệ thống an sinh xã hội.

KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC TRONG VIỆC ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI. Kinh nghiệm về xây dựng và hoàn thiện chính sách, chương trình kế hoạch về công tác NCT. Kinh nghiệm về huy động nguồn lực lựa chọn hình thức chăm sóc NCT phù hợp. Kinh nghiệm về triển khai đa dạng các mô hình chăm sóc NCT tại cộng đồng.

Kinh nghiệm về ổn định thu nhập bằng việc làm phù hợp cho NCT. Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam trong việc đảm bảo và nâng cao chất lượng chăm sóc NCT .52 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 54 Chương 2 –ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM. PHÂN TÍCH CÁC ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VÀ VAI TRÒ CỦA NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM.

Các đặc điểm về nhân khẩu học của người cao tuổi Việt Nam. Các đặc điểm về sức khỏe của người cao tuổi Việt Nam. Các đặc điểm về kinh tế và xã hội của người cao tuổi Việt Nam. Vai trò của người cao tuổi Việt Nam.

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM. Phân tích thực trạng chính sách chăm sóc người cao tuổi Việt Nam. Phân tích thực trạng chất lượng chăm sóc người cao tuổi. Phân tích thực trạng chất lượng chăm sóc trong các mô hình chăm sóc người cao tuổi.

Các nhân tố tác động tới chất lượng chăm sóc người cao tuổi Việt Nam .132 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 137 Chương 3 –MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM. QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM. Quan điểm về chăm sóc người cao tuổi Việt Nam.

Phương hướng nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi Việt Nam. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI VIỆT NAM. Nhóm giải pháp về đẩy mạnh truyền thông nhằm chuyển đổi nhận thức, thái độ thực hiện công tác người cao tuổi và chăm sóc người cao tuổi. Nhóm giải pháp vê hoàn thiện chính sách và thực hiện chính sách về người cao tuổi và chăm sóc người cao tuổi.

Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc vật chất người cao tuổi. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc đời sống tinh thần và phát huy vai trò người cao tuổi. Đa dạng hóa các loại hình dịch vụ hỗ trợ NCT, đẩy mạnh phát triển các mô hình chăm sóc NCT tại cộng đồng.

Triển khai các nghiên cứu cơ bản cũng như nghiên cứu tác nghiệp về người cao tuổi ở Việt Nam. Với Quốc hội. Với Chính phủ, các bộ, ngành có liên quan. Với chính quyền địa phương .167 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

169 KẾT LUẬN CHUNG. 170 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ. 172 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 173 DANH MỤC PHỤ LỤC.

179 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Người cao tuổi NCT Khám chữa bệnh KCB Kinh tế Xã hội KT XH Bảo hiểm xã hội BHXH Bảo hiểm y tế BHYT An sinh xã hội ASXH Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Bộ LĐ TB XH Bộ Văn hóa, Thể thao và Dulịch Bộ VH TT DL Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em Ủy ban DS GĐ TE Dân số Kế hoạch hóa gia đình DS KHHGĐ Tổng cục Thống kê TCTK Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam Ủy ban QGNCTVN Tổng điều tra Dân số và nhà ở TĐTDS Tình nguyện viên TNV Cơ sở dữ liệu CSDL vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 1. Tháp bậc thang nhucầu của Maslow. Mô hình Già hóa thành công. Nguồn lực chăm sóc người cao tuổi.

Mô hình chăm sóc người cao tuổi thành công. 30 Danh mục bảng Bảng 1. Số lượng và tỷ lệ người cao tuổi trên thế giới, 1950 2050. Số lượng người cao tuổi trên thế giới chia theo giàu nghèo, 1950 2050.

Hình thái chăm sóc người cao tuổi. Tỷ số giới tính NCT phân theo nhóm tuổi, 2011 (Số NCT nữ tương ứng với 100 NCT nam). Các hình thức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Tỷ lệ người ốm đau hoặc chấn thương cần điều trị, 1992/93 2010 (%).

Các hình thức chăm đời sống vật chất người cao tuổi. Tình trạng hoạt động kinh tế của người cao tuổi, 1999 2011. Phân bố đối tượng theo nhóm tuổi và giới tính. Phân bố đối tượng theo trình độ học vấn và giới tính.

Phân bố đối tượng theo nghề nghiệp chính trước đây và giới tính. Quyết định và lý do NCT ở Trung tâm CSSK NCT. Phân bố đối tượng theo thu nhập. Đánh giá của NCT về cơ sở vật chất của Trung tâm CSSK NCT.

Đánh giá của NCT về phục vụ bữa ăn/chất lượng bữa ăn tại Trung tâm. Nguồn kinh tế chính để NCT sống trong Trung tâm CSSK NCT. Hiên trạng chức năng nhìn cuả NCT tại Trung tâm CSSK NCT. Hiện trạng chức năng vận động cuả NCT tại Trung tâm CSSK NCT.

Tình hình tập thể dục cuả NCT tại Trung tâm CSSK NCT. Hiện trạng chăm sóc đông y cho NCT tại Trung tâm CSSK NCT. Tình trạng sức khỏe trước và sau khi đến Trung tâm CSSK NCT. Hiện trạng tham gia các hoạt động tinh thần của NCT tại Trung tâm CSSK NCT.

Hiện trạng giao tiếp với gia đình bạn bè của NCT sống tại Trung tâm CSSK NCT. Hiện trạng tổ chức các hoạt động tinh thần cho NCT của Trung tâm CSSK NCT. Hiện trạng tinh thần của NCT tại Trung tâm CSSK NCT. 129 viii Danh mục biểu đồ Biểu đồ 1.

Số năm để nhóm dân số trên 65 tuổi tăng từ 7% lên 14%. Dự đoán sự suy giảm dân số, 2006 2030. Tỷ lệ người cao tuổi nhất trên thế giới, 2000 2050. Dự báo mức tăng NCT (60 +) phân theo nhóm tuổi, 2005 2030 (%).

Sự sắp xếp cuộc sống của người cao tuổi (60+) trên thế giới, 2004 (%). Số lượng và tỷ lệ dân số cao tuổi (60+), 1989 2049. Phân bố dân số cao tuổi (60+) theo vùng, 1989 – 2011. Tỷ lệ 10 bệnh phổ biến nhất của bệnh nhân nội trú tại Viện lão khoa quốc gia (%), 2008.

Phân loại sức khoẻ của người cao tuổi qua các cuộc điều tra (%), 1989 2011. Tình hình mắc bệnh mãn tính của NCT, 1999 2009 (%). Nhu cầu dịch vụ khám chữa bệnh của NCT, 2009 (%). Dịch vụ NCT sử dụng khi khám chữ bệnh, 2010 (%).

Tỷ lệ tập thể dục của NCT,1999 2009 (%). Tỷ lệ lượt người cao tuổi khám chữa bệnh và khám chữa bệnh định kỳ, 2006 2010. Tỷ lệ lượt người cao tuổi được gia đình hỗ trợ và chăm sóc khi đau ốm, 2004 2009. Tỷ lệ người cao tuổi khám chữa bệnh có bảo hiểm y tế hoặc sổ/thẻ khám chữa bệnh miễn phí, 2004 2010 .Người cao tuổi đánh giá chất lượng chăm sóc sức khỏe và khám chữa bệnh, 2004.

Điều kiện nhà ở của hộ gia đình NCT, 1999 2011 (%). Mức sống hộ gia đình NCT, 1999 2007 (%). Tỷ lệ hộ gia đình nghèo và hộ gia đình NCT nghèo, 2007 2011 (%). Nguồn sống chính của người cao tuổi chia theo thành thị nông thôn, 2006 (%).

Tỷ lệ hộ gia đình NCT nghèo, 1999 2011 (%). Đối tượng người cao tuổi trò chuyện tâm sự (%). Mức độ tham gia hoạt động văn hoá chia theo giới tính. Người cao tuổi hỗ trợ con cháu theo giới tính, 2006 (%).

Tình hình mắc bệnh của người cao tuổi sống tại Trung tâm 123 Biểu đồ 2. Tỷ lệ các bệnh của người cao tuổi sống tại Trung tâm. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động chia theo nhóm tuổi và giới tính, 1999 2009. 133 x THUẬT NGỮ VÀ KHÁI NIỆM SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU Để việc trình bày luận án được logic và khoa học trong các nội dung ở phần sau, các thuật ngữ và khái niệm (được định nghĩa trong Sổ tay Dân số của Population Reference Bureau) được sử dụng trong nghiên cứu gồm: Dân số: Một nhóm khách thể hoặc sinh vật cùng loại.

Nhân khẩu học: Nghiên cứu khoa học về dân số người, bao gồm quy mô, cơ cấu, phân bố, mật độ, tăng trưởng, các đặc trưng khác cũng như những nguyên nhân và kết quả của sự thay đổi trong các nhân tố ấy.