Giá trị CRP, Interleukin-6 và Bảng hỏi CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ *************** THÁI THỊ THÙY LINH GIÁ TRỊ CỦA CRP, INTERLEUKIN-6 VÀ BẢNG CÂU HỎI CAT TRONG CHẨN ĐOÁN ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH, năm 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THÁI THỊ THÙY LINH GIÁ TRỊ CỦA CRP, INTERLEUKIN-6 VÀ BẢNG CÂU HỎI CAT TRONG CHẨN ĐOÁN ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH NGÀNH: LAO MÃ SỐ: 62720150 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. LÊ HOÀNG NINH TP.HỒ CHÍ MINH, năm 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả Luận án Thái Thị Thùy Linh ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH VIỆT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. 1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Gánh nặng của BPTNMT. Yếu tố nguy cơ.

Đánh giá BPTNMT. Tổng quan vể thang đo CAT. Quá trình dịch và kiểm định bộ câu hỏi CAT. Cách đánh giá bộ câu hỏi CAT.

Tổng quan về vai trò của các chất đánh dấu viêm trong BPTNMT. Vai trò của cytokin trong phản ứng viêm. Các công trình có liên quan đến nghiên cứu. Nghiên cứu về nồng độ hs-CRP ở bệnh nhân BPTNMT.

Nghiên cứu về nồng độ IL-6 ở bệnh nhân BPTNMT. Nghiên cứu về bảng câu hỏi CAT ở bệnh nhân BPTNMT. 33 iii CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Dân số nghiên cứu. Tiêu chuẩn nhận vào. Tiêu chuẩn loại ra. Phương pháp nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Cỡ mẫu của nghiên cứu. Xác định các biến số độc lập và phụ thuộc. Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu.

Quy trình nghiên cứu. Phương pháp phân tích dữ liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Mô tả đặc điểm dân số, lâm sàng, cận lâm sàng của đối tượng tham gia nghiên cứu. Các đặc điểm dân số trong nhóm nghiên cứu. Các đặc điểm lâm sàng. Các đặc điểm cận lâm sàng.

Tương quan CAT và FEV1 trong BPTNMT đợt cấp và ổn định. Xác định điểm cắt, độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán (+), giá trị tiên đoán (-) của CRP, Interleukin-6, CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. Xác định điểm cắt CRP trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. Xác định điểm cắt CRP trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT nặng .3 Xác định điểm cắt IL-6 trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT.

Xác định điểm cắt IL-6 trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT nặng. Xác định điểm cắt của CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. Xác định điểm cắt CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT nặng. Nhận xét giá trị chẩn đoán của CRP, IL-6 và CAT.

Xác định độ nhạy, độ đặc hiệu của sự kết hợp CAT, CRP, Interleukin 6 trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. Đặc điểm dân số, lâm sàng, cận lâm sàng của đối tượng tham gia nghiên cứu. Các đặc điểm dân số trong nhóm nghiên cứu. Các đặc điểm lâm sàng trong nhóm nghiên cứu.

Các đặc điểm cận lâm sàng trong nhóm nghiên cứu. Liên quan giữa CRP, IL-6, CAT và nguy cơ BPTNMT đợt cấp. Xác định sự tương quan của CAT với FEV1. Xác định điểm cắt, độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán (+), giá trị tiên đoán (-) của CRP, Interleukin-6, CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT.

Xác định điểm cắt CRP trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. Xác định điểm cắt CRP trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT nặng. Xác định điểm cắt IL-6 trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. Xác định điểm cắt IL-6 trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT nặng.

Xác định điểm cắt đoạn điểm CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. Xác định điểm cắt CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT nặng. Nhận xét giá trị chẩn đoán của CRP, IL-6 và CAT. Xác định độ nhạy, độ đặc hiệu của sự kết hợp CAT, CRP, IL-6 trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT.

Đặc điểm dân số, lâm sàng, cận lâm sàng của đối tượng tham gia nghiên cứu. Xác định điểm cắt, độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán (+), giá trị tiên đoán (-) của CRP, Interleukin-6, CAT trong chẩn đoán đợt cấp BPTNMT. 105 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ. MẪU HỒ SƠ NGHIÊN CỨU.

BẢNG CÂU HỎI CAT. MẪU GIẤY ĐỒNG Ý THAM GIA NGHIÊN CỨU CỦA BỆNH NHÂN. CÁC MÁY DÙNG TRONG NGHIÊN CỨU. GIẤY CHẤP THUẬN CỦA HỘI ĐỒNG ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU Y SINH.

vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH VIỆT Chữ viết tắt Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt ATS American Thoracic Society Hiệp hội lồng ngực Hoa Kỳ BCAT Bạch cầu ái toan BCĐNTT Bạch cầu đa nhân trung tính BiPAP Bilevel Possitive Airway Pressure Thông khí hai mức áp lực dương BN Bệnh nhân BPTNMT Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Điều kiện đo thể tích ở thân nhiệt Normal body temperature, ambient BTPS bình thường, áp suất môi trường đo, pressure, saturated with water vapor bão hòa với hơi nước Bảng câu hỏi đánh giá tác động của CAT COPD ASSESSMENT TEST BPTNMT CLCS Chất lượng cuộc sống Chất lượng cuộc sống liên quan sức CLCS-SK khỏe CLS Cận lâm sàng CS Cộng sự CNHH Chức năng hô hấp Chronic Obstructive Pulmonary COPD Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Disease CRP C reactive Protein Protein C phản ứng EPAP Expiratory Possitive Airway ressure Áp lực dương thở ra FEF25-75 Forced Expiratory Flow: Lưu lượng thở ra khoảng giữa Forced Expiratory Volume in 1 Thể tích thở ra tối đa trong một giây FEV1 second đầu FVC Forced Vital capacity Dung tích sống gắng sức Global Initiative for Chronic Chiến lược toàn cầu về Bệnh phổi tắc GOLD Obstructive Lung Disease nghẽn mạn tính HHK Hô hấp ký HTL Hút thuốc lá HPQ Hen phế quản ICS Inhaled Corticosteroid Corticosteroid đường hít vii Chữ viết tắt Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt IL-6 Interleukin-6 IPAP Inspiratory Possitive Airway Pressure Áp lực dương hít vào LABA Long-Acting Beta-Agonist Cường beta2 tác dụng kéo dài Long-acting Muscarinic LAMA Kháng Cholinergic tác dụng kéo dài Anticholinergics MDI Metered-dose inhaler Bình xịt định liều MMP-9 Matrix metalloproteinase 9 MPIF-1 Myeloid progenitor inhibitory factor-1 Yếu tố ức chế 1 tiền tủy xương MRC Medical Research Council Hội đồng nghiên cứu y khoa PDE4-inh Phosphodiesterase-4 inhibitors Các chất ức chế Phosphodiesterase-4 PEEP Positive end-expiratory pressure Áp lực dương cuối thì thở ra PEF Peak Expiratory Flow Lưu lượng thở ra đỉnh SAA Serum amyloid A Dạng tinh bột A trong huyết thanh SABA Short-acting Beta2 –agonist Cường beta2 tác dụng ngắn SAMA Short-acting Muscarinic Kháng Cholinergic tác dụng ngắn Anticholinergics Câu hỏi về hô hấp mang tên St SGRQ St George’s Respiratory Questionnaire George’s SK Sức khỏe TB Trung bình TKNTKXN Thông khí nhân tạo không xâm nhập TNF Tumor Necrosis Factors Yếu tố hoại tử khối u VC Vital Capacity Dung tích sống XN Xét nghiệm viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Vai trò của các cytokin tiền viêm IL1, IL6, TNF alpha .1 Tỷ lệ % các nhóm bệnh trong nghiên cứu.2 Mối liên quan giới tính với mức độ BPTNMT .3 Mối liên quan giữa tuổi với mức độ BPTNMT .4 Mối liên quan hút thuốc với mức độ BPTNMT.5 Tỷ lệ các nhóm BPTNMT theo đặc điểm khó thở .6 Mức độ khó thở xếp loại theo mMRC .7 Tỷ lệ bệnh nhân BPTNMT theo tính chát đàm nhiều .8 Tỷ lệ bệnh nhân BPTNMT theo đặc điểm đàm chuyển màu .9 Mối liên quan FEV1 với mức độ BPTNMT .10 CRP trong các nhóm BPTNMT đợt cấp và nhóm ổn định .11 Tương quan CAT và FEV1 trong BPTNMT đợt cấp và ổn định .12 Điểm cắt của CRP và các giá trị tiên đoán liên quan trong xác định BPTNMT đợt cấp .13 Điểm cắt của CRP và các giá trị tiên đoán liên quan trong xác định BPTNMT đợt cấp nặng .14 Điểm cắt của IL-6 và các giá trị tiên đoán liên quan trong xác định BPTNMT đợt cấp .15 Điểm cắt của IL-6 và các giá trị tiên đoán liên quan trong xác định BPTNMT đợt cấp nặng .16 Điểm cắt của CAT và các giá trị tiên đoán liên quan trong xác định BPTNMT đợt cấp .17 Điểm cắt của CAT và các giá trị tiên đoán liên quan trong xác định BPTNMT đợt cấp nặng .18 Điểm cắt, độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm chẩn đoán BPTNMT đợt cấp.19 Điểm cắt, độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm chẩn đoán BPTNMT đợt cấp nặng.20 Độ nhạy, độ đặc hiệu sự kết hợp CRP, IL-6, CAT. 73 x DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1.1 Đánh giá BPTNMT theo nhóm ABCD .2 Điều trị BPTNMT theo nhóm ABCD .1 Phân bố tỷ lệ các nhóm BPTNMT theo giới tính .2 Phân bố các nhóm BPTNMT theo tuổi .3 Tỷ lệ theo đặc diểm hút thuốc .4 Tỷ lệ các nhóm BPTNMT theo đặc điểm khó thở .5 Tỷ lệ bệnh nhân BPTNMT theo đặc điểm đàm nhiều .6 Tỷ lệ bệnh nhân BPTNMT theo đực điểm đàm chuyển màu .7 Phân bố FEV1 của các nhóm bệnh nhân BPTNMT .8 Phân bố CRP các nhóm BPTNMT đợt cấp và ổn định .9 Phân bố IL-6 của các nhóm BPTNMT đợt cấp và ổn định .10 Phân bố điểm CAT trong nhóm BPTNMT đợt cấp .11 Tương quan CAT và FEV1 trong BPTNMT đợt cấp và ổn định .12 Đường cong ROC của CRP trong chẩn đoán BPTNMT đợt cấp 62 Biểu đồ 3.13 Đường cong ROC của CRP trong chẩn đoán BPTNMT đợt cấp nặng .14 Đường cong ROC của IL-6 trong chẩn đoán BPTNMT đợt cấp .15 Đường cong ROC của IL-6 trong chẩn đoán BPTNMT đợt cấp nặng .16 Đường cong ROC của CAT trong chẩn doán BPTNMT đợt cấp 69 Biểu đồ 3.17 Đường cong ROC của CAT trong chẩn doán BPTNMT đợt cấp nặng. 71 1 MỞ ĐẦU Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là một vấn đề sức khỏe của toàn thế giới, vấn đề này có ảnh hưởng rất lớn và càng ngày càng gia tăng. Hiện nay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là nguyên nhân đứng hàng thứ 3 trong các nguyên nhân gây tử vong và tàn phế [53].

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thường liên quan với đợt cấp. Các đợt cấp là nguyên nhân chính làm bệnh nhân phải nhập viện, bệnh tiến triển nặng và nhanh hơn với các biến chứng nguy hiểm. Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy, bệnh nhân BPTNMT từ giai đoạn GOLD 2 [51] trở lên trung bình mỗi năm bệnh nhân BPTNMT có từ 1-3 đợt cấp.