Luận án Tiến sĩ: Dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN THỊ NGỌC THẢO DẠY NGHỀ CHO PHỤ NỮ KHMER VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG THEO HÌNH THỨC GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN THỊ NGỌC THẢO DẠY NGHỀ CHO PHỤ NỮ KHMER VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG THEO HÌNH THỨC GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN Chuyên ngành: Lí luận và lịch sử giáo dục Mã số: 62 14 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: 1. THÁI DUY TUYÊN 2. TRỊNH THỊ HỒNG HÀ HÀ NỘI - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Ngọc Thảo ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Giải nghĩa CBQL Cán bộ quản lý DTTS Dân tộc thiểu số ĐBSCL Đồng bằng Sông Cửu Long GD&ĐT Giáo dục và đào tạo GDKCQ Giáo dục không chính qui GDNL Giáo dục người lớn GDTX Giáo dục thường xuyên GV Giáo viên HTSĐ Học tập suốt đời KTDH Kĩ thuật dạy học PPDH Phương pháp dạy học PTDH Phương tiện dạy học ND Người dạy NH Người học NXB Nhà xuất bản TN Thực nghiệm iii MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu. Luận điểm bảo vệ.

Những đóng góp mới của Luận án. Cấu trúc của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY NGHỀ CHO PHỤ NỮ KHMER VÙNG ĐBSCL THEO HÌNH THỨC GDTX. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.

Những nghiên cứu về GDTX, GDNL. Những nghiên cứu về dạy nghề cho người DTTS và phụ nữ. Những vấn đề cốt yếu được rút ra từ tổng quan các công trình nghiên cứu. Một số khái niệm cơ bản.

Giáo dục thường xuyên. Dạy nghề theo hình thức GDTX. Hiệu quả dạy nghề. Đặc điểm học nghề của phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL.

Một số đặc điểm chung của đồng bào Khmer vùng ĐBSCL. Một số đặc điểm học nghề của phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL. Quan điểm về dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX. Đặc điểm của dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX.

Phương pháp dạy học. Phương tiện dạy học. Hình thức tổ chức dạy học. Kiểm tra – đánh giá.

Một số lí thuyết học tập làm nền tảng trong nghiên cứu dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX. Nguyên tắc dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX. Qui trình dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX. Một số yếu tố ảnh hƣởng đến dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX.

53 Kết luận Chƣơng 1. THỰC TRẠNG DẠY NGHỀ CHO PHỤ NỮ KHMER VÙNG ĐBBSCL THEO HÌNH THỨC GDTX. Khái quát về đặc điểm địa lý, kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL. Địa lý tự nhiên.

Kinh tế - xã hội. Định hướng của Nhà nước về phát triển vùng ĐBSCL. Những vấn đề chung về khảo sát thực trạng. Mục đích khảo sát.

Địa bàn và qui mô khảo sát. Công cụ và nội dung khảo sát. Phương pháp và kĩ thuật tiến hành. Kết quả khảo sát thực trạng.

Thực trạng mục tiêu dạy nghề. Thực trạng nội dung dạy nghề. Thực trạng thiết kế và sử dụng các PPDH. Thực trạng thiết bị, phương tiện dạy nghề.

Thực trạng hình thức tổ chức dạy học. Thực trạng kiểm tra – đánh giá. Thực trạng học nghề và ứng dụng nghề của phụ nữ Khmer. Đối chiếu kết quả khảo sát thực trạng với qui trình dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX.

Đánh giá chung về quả khảo sát thực trạng. 82 Kết luận Chƣơng 2. CÁC BIỆN PHÁP DẠY NGHỀ CHO PHỤ NỮ KHMER VÙNG ĐBSCL THEO HÌNH THỨC GDTX. Nguyên tắc xây dựng biện pháp.

Đề xuất các biện pháp dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX. Nhóm biện pháp xây dựng nội dung dạy nghề theo cấu trúc mô đun, gắn liền với nhu cầu và vừa sức NH. Nhóm biện pháp sử dụng các PPDH theo hướng tích cực hóa NH. Nhóm biện pháp sử dụng PTDH phù hợp và đa dạng.

Nhóm biện pháp thực hiện các hình thức tổ chức dạy học linh hoạt và dựa vào cộng đồng. Nhóm biện pháp kiểm tra - đánh giá linh hoạt và theo hướng đánh giá năng lực. 119 Kết luận Chƣơng 3. Những vấn đề chung.

Mục đích TN. Phạm vi TN. Phương pháp TN. Tiến trình TN.

Xác định nhu cầu và tiềm năng. Chọn NH - Xác định mục tiêu - Xây dựng lớp. Thiết kế chương trình - Biên soạn bài học. Thiết kế dạy học.

Chuẩn bị cơ sở vật chất và PTDH. Đánh giá chẩn đoán. Dạy học và kiểm tra, đánh giá. Đánh giá hiệu quả khóa học.

Đánh giá việc thực hiện qui trình. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp. 150 Kết luận Chƣơng 4. 152 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

154 NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ. 158 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 159 vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Trang Bảng 1. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng 49 ĐBSCL theo hình thức GDTX Bảng 4.

Thống kê kết quả điểm kiểm tra kiến thức 134 Bảng 4. Mô tả dữ liệu thống kê kết quả điểm kiểm tra kiến thức 134 Bảng 4. Thống kê kết quả điểm kiểm tra kĩ năng 135 Bảng 4. Mô tả dữ liệu thống kê kết quả điểm kiểm tra kĩ năng 135 Bảng 4.

Thống kê kết quả điểm kiểm tra thái độ 135 Bảng 4. Mô tả dữ liệu thống kê kết quả điểm kiểm tra thái độ 135 Bảng 4. Đối chiếu kết quả và minh chứng trong TN với các tiêu chí đánh 145 giá đã đề xuất Bảng 4. Kết quả khảo sát ý kiến chuyên gia về tính cần thiết và tính khả thi 151 của các biện pháp viii DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Biểu đồ, sơ đồ Trang Hình 2.

Bản đồ địa lí vùng ĐBSCL 56 Biểu đồ 2. Thực trạng cơ sở để xác định mục tiêu dạy nghề 65 Biểu đồ 2. Đánh giá của phụ nữ Khmer về nội dung học nghề 67 Biểu đồ 2.3: Các PPDH thường sử dụng 67 Biểu đồ 2.4: Mức độ tự tin của GV khi sử dụng các PPDH theo hướng tích 68 cực hoá NH Biểu đồ 2.5: Đánh giá của CBQL về chất lượng GV dạy nghề của đơn vị 69 Biểu đồ 2. Mức độ đáp ứng của các thiết bị, phương tiện dạy nghề 71 Biểu đồ 2.7: Mức độ thường xuyên sử dụng các PTDH 72 Biểu đồ 2.

Hình thức tổ chức dạy học thường được thực hiện 73 Biểu đồ 2.9: Địa điểm học nghề mà phụ nữ Khmer mong muốn 73 Biểu đồ 2.10: Mục đích học nghề của phụ nữ Khmer 75 Biểu đồ 2.11: Tự đánh giá của phụ nữ Khmer về niềm vui và hứng thú khi 76 học nghề Biểu đồ 2.12: Đánh giá của GV về kết quả học nghề của phụ nữ Khmer so 78 với các đối tượng khác Biểu đồ 2.13: Khả năng ứng dụng nghề đã học của phụ nữ Khmer 79 Biểu đồ 2.14: Mức độ ứng dụng nghề đã học của phụ nữ Khmer 79 Biểu đồ 4. So sánh giá trị trung bình điểm kiểm tra kiến thức, kĩ năng, thái 136 độ trước TN và sau TN Biểu đồ 4. So sánh điểm trước TN và điểm toàn khoá của từng NH 138 Biểu đồ 4. Tính “Rất cần thiết” và “Rất khả thi” của các biện pháp 152 Sơ đồ 1.

Mô hình các vùng phát triển nhận thức, theo Vygosky 39 Sơ đồ 1. Qui trình dạy nghề cho phụ nữ Khmer vùng ĐBSCL theo hình 53 thức GDTX Sơ đồ 3. Qui trình 4 bước thực hành trong dạy nghề cho phụ nữ Khmer 96 vùng ĐBSCL theo hình thức GDTX Sơ đồ 3. Mô hình “Các mảnh ghép” 105 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Dạy nghề là một trong những hoạt động chủ yếu để phát triển nguồn nhân lực. Lao động nữ Khmer có vai trò rất quan trọng trong sản xuất, phát triển kinh tế gia đình và tham gia xây dựng nông thôn mới ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL). Vì vậy, đầu tư dạy nghề cho phụ nữ Khmer chính là đầu tư phát triển cộng đồng dân tộc Khmer, thực hiện ngày càng tốt hơn quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về phát triển kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, phần phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016-2020 có nêu rõ: “Quan tâm phát triển giáo dục, dạy nghề trong đồng bào dân tộc thiểu số và các vùng khó khăn”.

Vùng ĐBSCL đang đối phó với nhiều thá h th như iến đổi h hậu, mực nước biển dâng, suy giảm nguồn nước ngọt, nước mặn xâm nhập sâu vào nội địa, Đây ng à vùng nhiều hạn chế về nguồn tài nguyên và ao động ĩ thuật; số ượng người nghèo cao nhất trong bảy vùng lãnh thổ của Việt Nam Đồng ào Khm r vùng ĐBSCL rất nhiều đặ thù về văn h a, t nh á h, nơi ư tr và ao động sản xuất Số hộ người Khmer nghèo và tái nghèo cao so với các dân tộ há trong vùng và so với m c bình quân chung cả nước Ch nh vì vậy, việ dạy nghề ho đồng ào Khm r vùng ĐBSCL n i hung và ho phụ nữ Khm r trong vùng à rất ấp thiết và ần phải mang nhiều n t đặ thù, phù hợp thì mới đạt hiệu quả. S Trăng, Trà Vinh, Bạc Liêu, Kiên Giang, An Giang,.