Dạy học đọc hiểu văn bản nghị luận ở trường trung học phổ thông la tiến sĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM LƯU THỊ TRƯỜNG GIANG DẠY HỌC ĐỌC HIẾU VĂN BẢN NGHỊ LUẬN O TRUONG TRUNG HQC PHO THONG LUAN AN TIEN Si KHOA HOC GIAO DUC HA NOI - 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM LƯU THỊ TRƯỜNG GIANG DẠY HỌC ĐỌC HIẾU VĂN BẢN NGHỊ LUẬN O TRUONG TRUNG HOC PHO THONG CHUYEN NGANH: LY LUAN VA PHUONG PHAP DAY HOC BO MON VAN - TIENG VIET MA SO: 62.11 LUAN AN TIEN Si KHOA HOC GIAO DUC Cán bộ hướng dẫn khoa học: 1. TRÀN THỊ HIÈN LƯƠNG HÀ NỘI - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bồ trong bát kì công trình nào khác. TÁC GIÁ DANH MUC CAC CHU VIET TAT CH: Cau hoi GT: Chuong trinh DH: Day hoc DC: Déi chimg GV: Giao vién GD: Giáo dục GD & ĐT: Giáo dục và Đào tạo HS: Học sinh HCM: Hồ Chí Minh NĐC: Nguyễn Đình Chiêu PP: Phuong phap PT: Phé thong PPDH: Phuong phap day hoc PVD: Phạm Văn Đồng SGK: Sách giáo khoa SGV: Sách giáo viên TN: Thực nghiệm THCS: Trung học cơ sở THPT: Trung học phô thông TPVH: Tác phẩm văn học VB: Văn bản VBNL: Văn bản nghị luận MỤC LỤC PHẪN MŨ ĐẦU cccsocnnninonEtiEnoDEL10t1DG110100211018040100100053000000305940100.

Tổng quan van dé nghiên cứu ./ME;điGb:fighÊH'GỨU:easoroaataeatasoardgbiiitb010i0530101636340141603310801355043118455388018X18 4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu.2¿©-z2se++e+cxxeztrxezxrxerrrs 18 3: Nhiệm vụ xà Pham vi nehienicnsscsiao sonia eae 18 6;; Phữơng phap NRW GỨcuescsocaosirtaoastettiioisotiigat6A11630130460343613034601300308080 19 7. Giả thuyết khoa học của đề tài.--2- 22-5 SE SES22E22131213121122112 122 ccex 20 S.2)008/800:C02 1000, 8D:5507ã0GGIGGNGGGIGBGINRHEGEIRRSISQSGNfWfljAgquqiagtl 20 9;(GẦ0?trfE:6011108BfMissnsessoxoassatitiiotitstoE2EIDGE4G3200130g01Ẹp30120. 21 CHƯƠNG 1: CO SO KHOA HQC CUA VIEC DAY HQC DOC HIỂU VAN BAN NGHI LUAN O TRUONG TRUNG HQC PHO THONG 121, Văn bản nghị lUận :.

Vian ban rig hy lan 1a D2 acs sevsnssvcansnsosrscnaveeesessnacovsvonstscescsnaespeansveavssteed 22 1. T2< Dac tung ctavan ban neht lan ssnsonon iran nanan, 22 1. Tính thuyết phục (xét về mục đích của VBNL). VBNL thuyết phục người đọc (người nghe) bằng lí trí và tình cảm (xét về phương thức thể hiện của VBNL).--¿-+©22+z+22:z++22+z+evvrvrsrsrvrcree 1;1;3; Gác löại va tản TGHỊ Niflcoccsinicouisttiisditicoati11603013006033611816631284060g03E 1.

Việc dạy học văn bản nghị luận ở trường THPT 1. Văn bản nghị luận trong chương trình và SGK Ngữ van THPT. VỊ trí của VBNL trong chương trình và SGK Ngữ văn THPT. Đặc điểm của các VBNL trong CT, SGK Ngữ văn THPT qua một vài đôi sánh.

+ 11 1 11 HT TH TH HH TH TH TH HH Tnhh 33 1. Yêu cầu về đạy học đọc hiểu VBNL trong CT, SGK Ngữ văn THPT. Thực trạng dạy học văn bản nghị luận ở trường THPT. Nhận thức, hoạt động của GV và thực tế dạy học trên lớp.

Nhận thức và hoạt động học tập của học sinh THPT. Nhận thức và hoạt động của cán bộ quản lí, chỉ đạo về CT và PPDH VBNL. Dạy học văn bản nghị luận theo phương pháp đọc hiễu. 49 113,1: KHỗi BiệBT đú6 HIỂU sxssssst00006050000300ĐE0S0GĐNDS9Q%O9000A4G0Đ9A6s09gg 49 2 1.

Xu hướng dạy học đọc hiểu ở nước ngoài. Dạy học đọc hiểu văn bản nói chung. Dạy học đọc hiểu văn ban nghị luận. Đọc hiểu với tư cách một phương pháp dạy học.

61 CHƯƠNG 2: TỎ CHỨC DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN NGHỊ LUẬN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỎ THÔNG. Nguyên tắc dạy học đọc hiểu văn bản nghị luận. Dạy đọc hiểu văn bản nghị luận bám sát đặc trưng thể loại. Việc dạy học đọc hiểu bám sát đặc trữHE tHếD§Eciasissaayasaaa-aaaaasd 63 2.

Yêu cầu đọc hiểu VBNL bám sát đặc trưng thể loại. Day hoc đọc hiểu văn bản nghị luận theo hướng tích hợp. Việc dạy học đọc hiểu theo Hướnhg tIGN HỮ can ciosctiisatvntiaaiaadoaagf 67 2. Yêu cầu dạy học đọc hiểu VBNL theo hướng tích hợp.

Dạy đọc hiểu VBNL theo phương pháp tô chức hoạt động. Việc day hoc doc hiểu theo phương pháp tổ chức hoạt động. Yêu cầu đạy học đọc hiểu VBNL theo PP tổ chức hoạt động. Quy trình tổ chức giờ dạy học đọc hiểu văn bán nghị luận ở trường THPT.

Xác định đề tài và chia sẻ trải nghiệm về đề tài của VBNL. Xác định đề tài, chủ đề của VBNL. Chia sẻ trải nghiệm của HS về đề tài, chủ đề nghị luận. Xác định mục đích nghị luận của VBNL.

Xác định các luận điềm, luận cứ của VBNL. Xác định quan điểm, thái độ của tác giả đối với vấn đề nghị luận, các đối tượng liên: quan và ñgHời đŒi:ccscacoccccisicits00046380456800008610015104613136634146114g0d2. Đánh giá nghệ thuật lập luận và trình bày của tác giả. Liên hệ với thực tiễn văn học và đời sông, đánh giá khả năng tác động của VBNL đến nhận thức và hành động của người đọc - học sinh.

Tổ chức hoạt động ngoài giờ dạy học đọc hiểu VBNL = 2. Các hình thức tổ chức hoạt GONG eee .1;1,GHUấB:BỊ BÄÏgosotoossegssyoso9 A505 SĐNDSRRISGGSISMGEREGGSĐ5S)9G3A0%u56588 3 2. Trải nghiệm sáng tạo (tham quan những địa điểm lịch sử - văn hóa liên quan, gặp gỡ các nhân chứng lịch sử, các nhà nghiên cứu; hội sách; câu lạc bộ đọc văn nghị luận) a. Ứng dụng phương pháp nghị luận vào việc tao lập VBNL.

Sắp xép thời gian thực hiện hoạt động.----2 + :eezsrxezxzseez 109 Tiện Kế GHI at congccllStEbiGttBlgSaGXAENEGSRISGEOSgpqasat 110 CHUONG 3: THUC NGHIEM SƯ PHẠM. Một số vấn đề chung .---222+2222+2222+ttCErEeerErxrerrrrrrerrrrree 3-1-1: NIỤC địch THưG HGHIẾTH. v00 ty0pvongrrrvfotovtii0 or mena 3/122, Địa bàn thực HGHIỆHcisc<ccsccoicicnccii2060116144 004518086431146351346831366283401E28442086 3. Cách thức tiến hành thực nghiệm.

3:2;Giáo ấn tiC NGHIÊN: s::c2706004GG6GG8SSG0ã6QSWS80Gi4Wtokcqdqigs 3:2.1,Bãï tay thự nEhiỆH cascstciisictiicassiDttix20045084368011661511146381361483666118016088 3. Giáo án vòng 1 bài “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Giáo án vòng 1 bài “Về luân lí xã hội ở nước ta”. Dưới đây chúng tôi giới thiệu giáo án vòng 1 bài “Nguyễn Đình Chiều, WRGUSAG SANG vệ hoxtotnotito1EY10X1GY3311001X618/30860010434/110300129000P00019102033/5V3010100.

Kết quá thực nghiệm. 2-22 te +SxtS22E2EAEE2EEEE212E2212e2EExerkrrrre 3:3.1,“ThựE PHIM VON 1lciscecsiecoisictiioastibstiixaat04508/151011461521146281861480666118016086 3. Mô tả và phân tích diễn biến giờ dạy thực nghiệm. Đánh giá các giờ dạy thực nghiệm vòng Ì.2 Những điều chỉnh sau thực nghiệm vòng L.

Điều chỉnh giáo án. Điều chỉnh phương pháp đạy học .------ 2 :z222sz+ecserecxee 93:3, Thựẽ nghiệm VÒNHÑ 7 cicsiocoiiictoiciat0D2tùa50003508186801146161113683036148366518142086 3. Mô tả và phân tích diễn biến g1ờ:dạy thực HGHIỆT‹caaassseasaeasasasze 3. Kết quả đánh giá học sinh.

Ý kiến của giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục. Một số nhận định từ thực nghiệm Tiểu kết chương 3. KẾT HUẤN 6š s580a103280DSGBSSGGI885SRDSNEAS0S3S0 98900500888 nangsgi TAI LIEU THAM KHẢO .--2--©2222SES22EE+ZE2EEEEEE22E222212222222ee, 4 PHÀN MỞ ĐÀU 1. Lí do chọn đề tài 1.

Trong chương trình (CT) va sách giáo khoa (SGK) Ngữ văn phổ thông hiện nay, bên cạnh các văn bản văn học, văn bản thông tin, hoc sinh (HS) còn được học một số văn bản nghị luận (VBNL). Tuy số lượng VBNL được học ở cả hai cấp Trung học cơ sở (THCS) và Trung học phô thông (THPT) không nhiều, chỉ chiếm 12% tổng só văn bản được học trong CT nhưng các văn bản này đóng vai trò rất quan trọng đối với việc tăng cường hiều biết, rèn luyện tư duy và rèn luyện kĩ năng diễn đạt của HS. Trước hết, đề tài của VBNL trong CT, SGK đề cập nhiều vấn đề trọng đại của đất nước, nhân loại và những vấn đề gần gũi, có ý nghĩa với đời sống con người. Vì vậy, nếu việc dạy học đọc hiểu các VBNL đạt kết quả tốt, HS sẽ có được những hiều biết sâu sắc về các vấn đề liên quan đến đất nước va con người, mở rộng tri thức về thế giới, từ đó xác định cho mình nhận thức đúng đắn về các các vấn đề của đời sống và có hành động tích cực trong việc phát hiện, giải quyết những vấn đề nảy sinh hằng ngày hằng giờ trong cuộc sống, góp phần hoàn thiện nhân cách của các em.

Bên cạnh đó, VBNL trong CT đều là những áng văn tiêu biểu. Được tiếp cận với tác phẩm của những cây bút nghị luận tài hoa, bản lĩnh, có trái tim nhiệt huyết, HS sẽ có điều kiện học hỏi phương pháp lập luận, tư duy phê phán, năng lực sáng tạo và cách sử dụng ngôn ngữ đề diễn đạt gãy gọn quan điểm của mình, thuyết phục người đọc, người nghe tin tưởng và hành động theo quan điểm đó. Tuy nhiên, trong thực tế, có thể thấy việc dạy và học VBNL vẫn chưa đạt được hiệu quả mong đợi. Thực trạng này một phần xuất phát từ phương pháp dạy học.

Khảo sát thực tế dạy học đọc hiểu VBNL ở trường THPT hiện nay, chúng tôi nhận thấy GV khi dạy học vẫn thiên về trang bị kiến thức cho HS hơn là coi trọng việc tổ chức hoạt động đề rèn kĩ năng đọc hiểu cho HS. Đặc biệt, giờ đọc hiểu VBNL mới chỉ dừng lại ở việc đọc hiểu các VB cụ thể trong SGK mà chưa giúp HS hình thành phương pháp đọc hiểu đề đọc những VB cùng thể loại 5 nghị luận ngoài CT. Phương pháp dạy học này đã khiến học sinh thụ động, thiếu sáng tạo, chưa có phương pháp tự học. Đề nâng cao chất lượng dạy đọc hiểu VBNL ở trường trung học phổ thông, tạo những chuyền biến tích cực về nhận thức, hành động cho HS, giúp HS có phương pháp tự học VBNL, cần đổi mới đổi mới mạnh mẽ PPDH, xây dựng một quy trình tô chức giờ dạy học đọc hiều VBNL phù hợp với đặc trưng thể loại và có tính khả thi, đồng thời chú trọng tô chức những hoạt động học tập phù hợp ngoài giờ học, giúp HS có thêm điều kiện để hiểu VBNL được học trong CT, SGK và vận dụng những hiểu biết đó vào cuộc sống.

Đây là những lí do, xuất phát từ nhu cầu thực tế của một giáo viên (GV) Ngữ văn, đã thúc đây chúng tôi chọn vấn đề dạy học đọc hiểu văn bản nghị luận ở trường THPT làm đề tài luận án của mình. Việc lựa chọn đề tài của chúng tôi cũng xuất phát từ yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông (CT GDPT) nói chung và CT giáo dục Ngữ văn nói riêng nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của người học. Cũng như nhiều lĩnh vực khác, trong giáo dục, “đồi mới, biến đổi, cách tân và cải cách giáo dục ở những mức độ khác nhau là trào lưu của thời đại mang tính toàn cầu” [28, tr. Ở Việt Nam, trước những đòi hỏi của từng thời kì lịch sử cụ thể, giáo dục cũng đã có những cải cách đáng kề, tạo chuyền biến mạnh mẽ về chất lượng nhân lực phục vụ cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Ngày nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, khoa học giáo dục, sự cạnh tranh quyết liệt trên nhiều lĩnh vực giữa các quốc gia, giáo dục phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa.