Luận án: Đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy phát triển kinh tế CHDCND Lào

Tính cấp thiết của đề tài Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là một hình thức chủ yếu của quan hệ kinh tế thế giới, là một nhân tố quan trọng hàng đầu của nhiều nước nhằm hỗ trợ và phát huy lợi thế của mỗi quốc gia để phát triển. Nhu cầu đầu tư càng trở nên bức thiết trong điều kiện tiến bộ khoa học kỹ thuật và phân công lao động quốc tế ngày nay. Sẽ không có sự phát triển hoàn chỉnh, nếu không có sự đầu tư tư bản và kỹ thuật giữa các nước và khu vực trên thế giới. Đối với các nước đang phát triển thì đầu tư của nước ngoài là một trong những nhân tố chủ yếu cho sự tăng trưởng kinh tế.

CHDCND Lào tiến hành xây dựng đất nước từ điểm xuất phát rất thấp, nền kinh tế lạc hậu, tự cung tự cấp, khoa học kỹ thuật, kết cấu hạ tầng chưa phát triển, năng suất lao động thấp, thu nhập quốc dân trên đầu người xếp vào loại thấp nhất thế giới. Nhưng CHDCND Lào là một nước có nhiều tiềm năng kinh tế còn chưa được khai thác một cách có hiệu quả vì trình độ phát triển kinh tế thấp và thiếu thốn về nhiều mặt, từ nguồn vốn đầu tư đến nguồn nhân lực, từ cơ sở vật chất - kỹ thuật đến kinh nghiệm trong tổ chức quản lý, sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường và mở rộng hợp tác quốc tế. Vấn đề đặt ra là phải giải quyết một trong những khó khăn, thiếu thốn đó. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đáp ứng yêu cầu tích lũy để phát triển kinh tế là phù hợp với xu hướng thời đại hiện nay và cũng là một trong những vấn đề cấp bách hiện nay ở CHDCND Lào.

Do đó đề tài nghiên cứu vấn đề "Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong việc phát triển kinh tế Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào", là có ý nghĩa lý luận, thực tiễn và mang tính cấp thiết đối với CHDCND Lào hiện nay. Tình hình nghiên cứu của đề tài Vì tính thiết yếu và quan trọng của vấn đề đầu tư nước ngoài, và vai trò của nó trong nền kinh tế ngày càng tăng, cho nên ngày càng có nhiều tác giả ngoài nước quan tâm nghiên cứu chủ đề này dưới các khía cạnh: vấn đề di chuyển vốn và chuyển giao công nghệ, các chính sách biện pháp nhằm thu hút đầu tư quốc tế, vai trò, tính hai mặt của đầu tư trực tiếp nước ngoài, mối quan hệ giữa các công ty đa quốc gia với quá trình phát triển kinh tế của các nước đang phát triển. ở Việt Nam đã có các công trình nghiên cứu: Những giải pháp chính trị, kinh tế nhằm thu hút có hiệu quả ĐTTNN vào Việt Nam, của Chu Văn Cấp - Nguyễn Khắc Thân (chủ biên); ĐTTNN trong việc phát triển kinh tế Việt Nam, Luận án phó tiến sĩ của Mai Đức Lộc, 1994; ĐTTNN một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, của Võ Thanh Thu; ĐTTNN thực trạng và giải pháp, của Nguyễn Mai; và nhiều công trình nghiên cứu khác. Ở CHDCND Lào, Hội nghị ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 4 khóa VI năm 1997 đã khẳng định tiếp tục lấy chủ trương chính sách mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài, nhất là với CHXHCN Việt Nam, khai thác sử dụng tốt nguồn tài nguyên, thu hút đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào sự phát triển kinh tế, dưới sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN.

Nhưng ở Lào, đối với việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài hiện nay về mặt lý luận và thực tiễn chưa được nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện. Mục đích và nhiệm vụ của luận án 3. Mục đích - Phân tích sự tác động của các nhân tố, do hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài tạo ra đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia hiện nay. - Phân tích và tổng kết những bài học kinh nghiệm trong việc thu hút đầu tư và phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài của các nước 7 NICs, ASEAN và của Lào trong thời gian qua.

Từ đó, xác định những điều kiện và những giải pháp chủ yếu để thúc đẩy việc thu hút nguồn FDI trong việc phát triển kinh tế CHDCND Lào. Nhiệm vụ Để đạt những mục đích trên nhiệm vụ của luận án là: - Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tìm ra mối liên hệ khách quan giữa việc phát triển kinh tế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. - Phân tích tác động của FDI trong việc phát triển kinh tế CHDCND Lào, khái quát những thành tựu cũng như những tồn tại của thu hút đầu tư nước ngoài, xuất phát từ những phân tích tình hình thực tiễn luận án đề xuất các phương hướng và những biện pháp chủ yếu nhằm thu hút có hiệu quả nguồn vốn FDI tại CHDCND Lào.

Giới hạn và phạm vi nghiên cứu Đầu tư nước ngoài có nhiều loại, nhiều hình thức khác nhau, song luận án chỉ tập trung nghiên cứu thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trong việc phát triển kinh tế ở Lào. - Thời gian nghiên cứu từ năm 1988 đến nay trong phạm vi cả nước. - Luận án trình bày một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đầu tư trực tiếp nước ngoài dưới góc độ kinh tế - chính trị với những giải pháp mang tính định hướng. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Luận án được thực hiện trên cơ sở những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác trong KTCT và triết học.

Các quan điểm về phát triển kinh tế ở CHDCND Lào được thể hiện ở các Văn kiện Đại hội IV, V, VI của Đảng NDCM Lào và sử dụng lý luận kinh tế học một cách chọn lọc. Nghiên cứu 8 tiếp thu kinh nghiệm thực tế của một số nước, nhất là của Việt Nam trong lĩnh vực thu hút FDI. Để giải quyết tốt nhiệm vụ của luận án, tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phương pháp khảo sát, phân tích tổng hợp, khái quát hoạt động thực tiễn đầu tư được sử dụng nhiều trong nghiên cứu. Những điểm mới về mặt khoa học của luận án - Phân tích những đặc điểm vận động của dòng đầu tư trực tiếp ở các nước ASEAN.

- Phân tích sự tác động qua lại của đầu tư trực tiếp nước ngoài với sự phát triển kinh tế của nước CHDCND Lào. - Phân tích những bài học kinh nghiệm trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của các nước ASEAN và thực trạng đầu tư trực tiếp ở Lào trong đó trình bày quan điểm phương hướng và những biện pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài để thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội CHDCND Lào. Ý nghĩa thực tiễn của luận án Với những phân tích và kết quả mà luận án đạt được, tác giả hy vọng qua công trình này góp phần vào việc nhận thức về vai trò, tác dụng và ý nghĩa của nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đề xuất các hướng triển khai và những giải pháp chủ yếu để hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm thu hút có hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài ở CHDCND Lào hiện nay. Luận án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy cũng như có thể sử dụng vào việc hoạch định chủ trương, chính sách thuộc lĩnh vực hợp tác và đầu tư nước ngoài ở CHDCND Lào.

Kết cấu luận án 9 Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận án gồm 3 chương, 7 tiết. 10 Chương 1 ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI - MỘT NGUỒN LỰC QUỐC TẾ CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN 1. ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI; MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Đầu tư (Investment): Khái niệm và phân loại * Khái niệm đầu tư - Đầu tư là việc sử dụng vốn vào quá trình tái sản xuất xã hội nhằm tạo ra năng lực vốn lớn hơn.

Vốn đầu tư là phần tích lũy xã hội của các ngành, các cơ sở sản xuất kinh doanh, là tiền tiết kiệm của dân và vốn huy động từ các nguồn khác được đưa vào tái sản xuất xã hội. Trên bình diện doanh nghiệp, đầu tư là việc di chuyển vốn vào một hoạt động nào đó nhằm mục đích thu lại một khoản tiền lớn hơn [19, tr. - Đầu tư là hoạt động sử dụng tiền vốn, tài nguyên trong một thời gian tương đối dài nhằm thu lợi nhuận hoặc lợi ích kinh tế xã hội. "Đặc điểm của đầu tư là nó xảy ra trong một thời gian tương đối dài, thường từ 2 năm trở lên đến 50, 70 năm hoặc lâu hơn nữa.

Những hoạt động kinh tế ngắn hạn thường trong vòng một năm không nên gọi là đầu tư" [10, tr. - Đầu tư kinh tế, là việc bỏ vốn vào một doanh nghiệp, vào một công trình hay một sự nghiệp bằng nhiều biện pháp như cấp phát ngân sách, vốn tự do, liên doanh hoặc vay dài hạn để mua sắm thiết bị, xây dựng mới, hoặc thực hiện việc hiện đại hóa, mở rộng xí nghiệp nhằm thu doanh lợi hay phát triển phúc lợi công cộng [28, tr. Dù cách diễn đạt các khái niệm như đã nêu trên có khác nhau song không có sự khác biệt lớn, theo đó, để xác định một hoạt động được coi là đầu tư căn cứ vào mấy đặc điểm sau: 11 - Đầu tư là một hoạt động tài chính (bỏ vốn thu lợi nhuận) vốn đầu tư có thể là tiền hoặc các loại tài nguyên nói chung. - Đầu tư là hoạt động trong một thời gian tương đối dài.

- Hoạt động đầu tư có tính rủi ro cao và độ rủi ro càng cao khi nhà đầu tư đưa vốn ra nước ngoài để hoạt động đầu tư ở nước ngoài. Vậy: "Đầu tư là hoạt động bỏ vốn trong một thời gian tương đối dài nhằm thu lợi nhuận hoặc các lợi ích kinh tế - xã hội. Vốn đó từ nhiều nguồn khác nhau như quỹ tích lũy của tái sản xuất xã hội hoặc thu hút từ nước ngoài dưới nhiều hình thức". * Phân loại đầu tư Đầu tư hay hoạt động đầu tư được phân loại theo những tiêu thức khác nhau tùy theo mục đích của việc phân loại.

Chẳng hạn:  Phân loại theo tính chất của đầu tư thì có: - Hoạt động đầu tư phát triển. - Hoạt động đầu tư chuyển dịch mà không làm thay đổi giá trị của nó (ví dụ chuyển nhượng cổ phần từ người này sang người khác chẳng hạn).