Luận án: Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo hoạt động đối ngoại giai đoạn 2001-2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------- HÀ ANH TUẤN ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI GIAI ĐOẠN 2001 - 2015 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội - 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------- HÀ ANH TUẤN ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI GIAI ĐOẠN 2001 - 2015 Chuyên ngành : Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số : 62 22 03 15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THỊ QUẾ Hà Nội – 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn của PGS. TS Nguyễn Thị Quế. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Hà Anh Tuấn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận án này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình và giúp đỡ to lớn từ các thầy cô, đồng nghiệp và gia đình. Trước hết, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới PGS. Nguyễn Thị Quế - người đã tận tình hướng dẫn và tạo mọi điều kiện cho tôi nghiên cứu trong suốt những năm vừa qua. Lòng tâm huyết với khoa học và với nghề của cô không chỉ giúp tôi hoàn thành luận án, mà còn cho tôi những kinh nghiệm quý báu trên con đường nghiên cứu khoa học.

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô trong Bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, cũng như các thầy cô trong Khoa Lịch sử - Trường Đại học KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội đã dành thời gian cho tôi những nhận xét, những kinh nghiệm quý báu và những lời động viên kịp thời trong những lúc khó khăn nhất. Tôi xin dành sự biết ơn tới người thân trong gia đình và bạn bè - những người đã cùng tôi chia sẻ khó khăn, khích lệ tôi không ngừng cố gắng trong suốt thời gian thực hiện luận án này. Đặc biệt, xin cảm ơn vợ tôi - người đã đồng hành với tôi trong mọi khó khăn, gian khổ trong cuộc sống, đã động viên kịp thời và là chỗ dựa vững chắc để tôi có thể hoàn thành luận án. Mặc dù đã cố gắng để có được thành quả tốt nhất, nhưng do năng lực còn hạn chế, kinh nghiệm nghiên cứu chưa nhiều, nên cuốn luận án này chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót.

Do vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô, đồng nghiệp, các nhà nghiên cứu và những người quan tâm để có thể tiếp tục hoàn thiện đề tài luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn! TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ của luận án.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án. Bố cục của luận án.

6 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Những vấn đề liên quan đến đề tài luận án đã được nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu ở trong nước. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài.

Đánh giá khái quát kết quả các công trình đã nghiên cứu liên quan đến luận án và những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu. Đánh giá khái quát kết quả các công trình đã nghiên cứu liên quan đến luận án. Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu. 29 Tiểu kết chương 1.

31 CHƯƠNG 2: HOÀN CẢNH LỊCH SỬ VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2015. Hoàn cảnh lịch sử giai đoạn 2001 - 2015 và khái quát đường lối và sự chỉ đạo hoạt động đối ngoại của Đảng trước năm 2001. Hoàn cảnh lịch sử giai đoạn 2001 - 2015. Khái quát đường lối, sự chỉ đạo hoạt động đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam trước năm 2001.

41 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Chủ trương đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 2001 đến năm 2015. Mục tiêu và nhiệm vụ đối ngoại. Nguyên tắc và phương châm đối ngoại.

Tư tưởng chỉ đạo và định hướng đối ngoại. Chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế. Bảo đảm sự lãnh đạo chặt chẽ của Đảng và sự quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước đối với hoạt động đối ngoại. 64 Tiểu kết chương 2.

68 CHƯƠNG 3: ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI GIAI ĐOẠN 2001 - 2015. Chỉ đạo hoạt động ngoại giao nhà nước. Phát triển ngoại giao song phương. Phát triển ngoại giao đa phương.

Chỉ đạo hội nhập quốc tế. Chỉ đạo phát triển đối ngoại nhân dân. Đối ngoại nhân dân song phương. Đối ngoại nhân dân trong các hoạt động đa phương.

Thực hiện nhiệm vụ đối ngoại của Đảng. Đối với các Đảng Cộng sản cầm quyền và Đảng ở các nước láng giềng 118 3. Đối với các đảng cộng sản và công nhân. Đối với các đảng cầm quyền, đảng tham gia chính quyền.

Đối với các đảng còn lại. Đối với với các hoạt động quốc tế và tập hợp lực lượng trong phong trào cộng sản quốc tế. 126 Tiểu kết chương 3. 128 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM.

Một số kinh nghiệm. 146 Tiểu kết chương 4. 159 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 162 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

176 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh ADB Ngân hàng Phát triển châu Á The Asian Development Bank AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ASEAN Free Trade Agreement AIPA Hội đồng liên nghị viện các nước The ASEAN InterParliamentary Đông Nam Á Assembly APEC Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Asia-Pacific Economic Cooperation Thái Bình Dương ARF Diễn đàn khu vực ASEAN ASEAN Regional Forum ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Association of South East Asian Nations ASEM Diễn đàn hợp tác Á - Âu The Asia-Europe Meeting BTA Hiệp định thương mại tự do song Bilateral Trade Association phương CEPT Chương trình thuế quan ưu đãi có Common Effective Preferential Tariff hiệu lực chung COC Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông Code of Conduct for the South China Sea CPTPP Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến Comprehensive and Progressive bộ xuyên Thái Bình Dương Agreement for Trans-Pacific Partnership DOC Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Declarration on Conduct of the biển Đông Parties in the South China Sea EAS Hội nghị cấp cao Đông Á East Asia Sumit EC Cộng đồng châu Âu European Community ECOSOC Hội đồng kinh tế - xã hội Liên Hợp United Nations Economic and Social quốc Council EU Liên minh châu Âu European Union EVFTA Khu vực mậu dịch tự do Việt Nam - Vietnam - EU Free Trade Agreement Liên minh châu Âu FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com FTA Hiệp định mậu dịch tự do Free Trade Agrements GATT Hiệp ước chung về thuế quan và mậu General Agreement on Tariffs and dịch Trade GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product IMF Quỹ tiền tệ quốc tế International Monetary Fund ISEAS Viện nghiên cứu Đông Nam Á Institute of Southeast Asian Studies MDGs Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ Millennium Development Goals MIA Mất tích trong chiến tranh Missing in Action ODA Viện trợ phát triển chính thức Official Development Assistance PNTR Quy chế quan hệ thương mại bình Permanent Normal Trade Relations thường vĩnh viễn POW Tù binh trong chiến tranh Prisoner of War RCEP Hiệp định Thương mại Tự do toàn Regional Comprehensive Economic diện khu vực Partnership SEANWFZ Hiệp ước khu vực Đông Nam Á Southeast Asian Nuclear Weapon không có vũ khí hạt nhân Free Zone TTXVN Thông tấn xã Việt Nam USAID Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ United States Agency for International Development UN Liên Hợp quốc United Nations WB Ngân hàng Thế giới World Bank WTO Tổ chức Thương mại Thế giới World Trade Organization TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1. Đường lối, chủ trương, chiến lược đối ngoại của một quốc gia là tổng thể các quan điểm xác định mục tiêu, phương châm, nguyên tắc, phương hướng, nhiệm vụ và chỉ đạo các hoạt động đối ngoại mà quốc gia đó thể hiện với các chủ thể khác trong quan hệ quốc tế nhằm mục đích thực hiện những lợi ích của quốc gia và của giai cấp cầm quyền trong từng giai đoạn lịch sử. Năm 1945, với việc thành lập nhà nước dân chủ cộng hòa đã khởi đầu cho sự hình thành đường lối, chủ trương, chính sách đối ngoại của Đảng và nhà nước Việt Nam.

Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xã hội bằng đường lối và chủ trương, thông qua nhà nước, nhà nước thực hiện vai trò quản lý xã hội dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng. Đường lối, chủ trương, chính sách đối ngoại của Đảng và nhà nước Việt Nam là sản phẩm thực tiễn cách mạng Việt Nam và những biến đổi của tình hình chính trị thế giới. Đối ngoại là sự kế tục chính sách đối nội, góp phần bảo đảm lợi ích, chủ quyền, an ninh quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, tạo dựng, củng cố môi trường hòa bình để xây dựng, phát triển và nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế; cho nên đối ngoại là một trong lĩnh vực đặc thù của đảng cầm quyền ở mỗi quốc gia. Đối ngoại là một lĩnh vực hoạt động xã hội mang tính công khai rộng rãi nhưng đồng thời cũng có tính cơ mật của Đảng, Nhà nước; nó mang tính hữu nghị, hợp tác, đồng thời cũng có tính chiến đấu, bảo vệ, tiến công và cạnh tranh quyết liệt; đối ngoại thể hiện đầy đủ trọn vẹn tính quốc gia đồng thời mang tính quốc tế chân chính và sâu sắc.

Do đó, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo hoạt động đối ngoại là lãnh đạo toàn diện và trực tiếp.