Luận án: Đảng bộ Vĩnh Linh lãnh đạo quân dân đánh thắng chiến tranh phá hoại Mỹ (1965-1968)

VIỆN NGHIÊN CỨU CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VÀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH ĐỒNG XUÂN QUÁCH ĐẢNG BỘ VĨNH LINH LÃNH ĐẠO QUÂN DÂN ĐỊA PHƯƠNG ĐÁNH THẮNG CHIẾN TRANH PHÁ HOẠI CỦA ĐẾ QUỐC MỸ LẦN THỨ NHẤT (1965-1968) Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Mã số : 5.16 Luận án phó tiến sĩ khoa học lịch sử Người hướng dẫn khoa học: PGS Sử học Nguyễn Đình Ước PTS Sử học Nguyễn Quý HÀ NỘI - 1996 MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU Tran g 1 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4 2 Tình hình nghiên cứu đề tài 5 3 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài 7 4 Các nguồn tư liệu 8 5 Phương pháp nghiên cứu 9 6 Kết cấu của luận án 9 Chương I: VĨNH LINH TRƯỚC CUỘC CHIẾN TRANH PHÁ HOẠI CỦA ĐẾ QUỐC MỸ (1954-1964) 1 Đảng bộ Vĩnh Linh lãnh đạo khôi phục xây dựng kinh tế - xã hội và 10 đấu tranh thực hiện Hiệp định Giơ-ne-vơ (1954-1964) 2 Tình hình Đảng bộ Vĩnh Linh trước khi có cuộc chiến tranh phá 24 hoại của đế quốc Mỹ Chương II: ĐẢNG VĨNH LINH LÃNH ĐẠO TOÀN DÂN CHIẾN ĐẤU XÂY DỰNG VÀ CHI VIỆN CHO TIỀN TUYẾN MIỀN NAM (1965-1968) 1 Lãnh đạo quân dân đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế 30 quốc Mỹ và làm tốt việc phòng không nhân dân 2 Đảng bộ lãnh đạo duy trì sản xuất, đảm bảo đời sống cho nhân dân 66 chiến đấu lâu dài, bề bỉ 3 Làm tròn nghĩa vụ hậu phương trực tiếp đối với tiền tuyến 71 Chương III: MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ LÃNH ĐẠO CHỐNG CHIẾN TRANH PHÁ HOẠI CỦA ĐẢNG BỘ VĨNH LINH 1 Phát động và tổ chức toàn dân đứng lên đánh giặc bảo vệ quê 87 hương 2 Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh làm tốt vai trò 95 nòng cốt của chiến tranh nhân dân địa phương 3 Xây dựng Đảng bộ vững mạnh luôn xứng đáng là Bộ Tham mưu 102 của chiến tranh nhân dân 4 Xử lý đúng đắn các mối quan hệ trong quá trình lãnh đạo chỉ đạo 109 chiến đấu, xây dựng và chi viện KẾT LUẬN 118 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 123 PHỤ BẢN 140 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: Dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Trung ương Đảng và Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân miền Bắc đã chiến đấu kiên cường đánh thắng chiến tranh phá hoại tàn bạo của đế quốc Mỹ, làm tròn nghĩa vụ của hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn. Trong cuộc chiến tranh nhân dân chống chiến tranh phá hoại ở miền Bắc, Vĩnh Linh với đặc điểm vừa là tuyến đầu của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, vừa là hậu phương trực tiếp của tiền tuyến lớn miền Nam, đã trở thành địa bàn ngăn chặn và đánh phá ác liệt thường xuyên của địch. Đảng bộ Vĩnh Linh đã nắm vững và vận dụng sáng tạo đường lối, chủ trương, của Trung ương Đảng, Chính phủ, phát động, tổ chức và duy trì cuộc chiến tranh nhân dân địa phương phát triển cao, cùng với miền Bắc đánh thắng chiến tranh phá hoại của địch.

Từ cuộc chiến đấu mảnh đất Vĩnh Linh kiên cường, bất khuất, Đảng bộ đã rút ra được kinh nghiệm về lãnh đạo cuộc chiến tranh nhân dân toàn dân, toàn diện rất bổ ích góp phần làm phong phú kho tàng kinh nghiệm lãnh đạo và chỉ đạo của Đảng bộ Vĩnh Linh có ý nghĩa thực tiễn và lý luận nhằm vận dụng nó vào nhiệm vụ hiện nay là xây dựng chủ nghĩa xã hội đồng thời bảo vệ độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa. Đối với nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân ngày nay, những kinh nghiệm của Vĩnh Linh trong những năm chiến tranh vẫn còn rất bổ ích, nhằm chuẩn bị thiết thực trong thời bình những nhân tố để khi có chiến tranh thì phát huy được sức mạnh của quân dân, chủ động đánh thắng kẻ thù, biến từng địa phương thành khu vực phòng thủ vững chắc của thế trận chiến tranh nhân dân của cả nước. Với lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu này làm luận án phó tiến sĩ sử học. Để giới hạn phạm vi nghiên cứu, nhằm tập trung và đi sâu vào đối tượng, chúng tôi nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ Vĩnh Linh trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất (1965-1968).

Tình hình nghiên cứu đề tài Chủ đề Đảng bộ Vĩnh Linh lãnh đạo nhân dân đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1965-1968), đã có nhiều tác giả đề cập đến ở các công trình với nhiều mức độ khác nhau: Một số tác phẩm lịch sử gián tiếp như chiến tranh nhân dân đánh thắng chiến tranh phá hoại, tập I và II, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (Nxb QĐND) Hà Nội (H) 1995; Lịch sử kháng chiến chống mỹ cứu nước (1954-1975) tập II Nxb CTQG. 1995; Tổng kết cuộc kháng chiến chống mỹ cưú nước. Thắng lợi và bài học Nxb CTQG. 1995; Kiên quyết tiến lên đánh bại hoàn toàn chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ của Văn Tiến Dũng, Tạp chí Quân đội nhân dân, 4-1968; Mấy thu hoạch về quan điểm chiến tranh nhân dân trong điều kiện mới của Lê Quang Hoà Tạp chí quân đội nhân dân, số 3-1965; Bài giảng về đường lối quân sự của Võ Nguyên Giáp, Viện khoa học quân sự 1974.

Các tác phẩm trên đã trình bày rõ những nội dung quan điểm cơ bản về chiến tranh nhân dân ở nước ta, trình bày những âm mưu thủ đoạn đánh phá của đế quốc Mỹ đối với nước ta và ở miền Bắc. Những tác phẩm đó có nhiều tư liệu về cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, nhiều nội dung có tính lý luận nhưng còn ít đề cập đến cụ thể. Một số tác phẩm lịch sử trực tiếp đi vào Vĩnh Linh như: sơ thảo lịch sử Đảng huyện Bến Hải (1930-1975), 1994; Mấy kinh nghiệm công tác quân sự địa phương ở Quân khu 4, Nxb Quân đội nhân dân. 1971 của Lê Quang Hoà; Các báo cáo tổng kết về chiến tranh nhân dân chống chiến tranh phá hoại của Vĩnh Linh và Quân khu 4 thời kỳ 1965-1968; Vĩnh Linh chiến đấu và chiến thắng của Hồ Sĩ Thản, Tạp chí Quân đội nhân dân 4- 1965… đã khái quát được quá trình chiến đấu và lao động sản xuất cũng như làm nhiệm vụ hậu phương trực tiếp của tiền tuyến.

Tuy có nhiều tư liệu về Vĩnh Linh, nhưng nội dung còn dàn đều mang tính tổng kết và biên niên lịch sử. Một số tác phẩm văn học trực tiếp viết về cuộc chiến tranh ở Vĩnh Linh thời kỳ này như: Ký sự miền đất lửa của Vũ Kỳ Lân và Nguyễn Sinh, Nxb Tác phẩm mới. 1978; Giọng nói trong nhà (1973); Tiếng hát tuyến đầu (1967); Đôi bờ (1965); Người Vân Kiều (1966) của Ty Văn hoá - Thông tin Vĩnh Linh. Các tác phẩm này đã đi vào từng mặt của chiến tranh và lao động của nhân dân Vĩnh Linh.

Đó là nguồn tài liệu có giá trị bổ trợ cho tác giả đi sâu và nghiên cứu đề tài. Đến này chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập sâu và tập trung vào sự lãnh đạo của Đảng bộ Vĩnh Linh chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ lần thứ nhất (1965-1968). Mục đích nhiệm vụ của đề tài Mục đích của luận án: Trình bày sự lãnh đạo của Đảng bộ Vĩnh Linh, lãnh đạo quân, dân địa phương đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại. Nhiệm vụ của luận án - Trình bày khái quát tình hình Vĩnh Linh trước cuộc chiến tranh phá hoại (1954-1964).

- Trình bày những chủ trương, biện pháp và những kết quả của Đảng bộ trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cuộc chiến tranh (1965-1968). - Rút ra một số bài học kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng bộ chống chiến tranh phá hoại. Đóng góp của luận án - Giúp người đọc có điều kiện nắm được quá trình cuộc chiến tranh đầy khó khăn quyết liệt và tinh thần anh dũng, bất khuất của Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Linh trong cuộc chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1965-1968). - Làm rõ những kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng bộ Vĩnh Linh, vận dụng sáng tạo những chủ trương của Trung ương vào hoàn cảnh cụ thể của địa phương mình, góp phần làm phong phú kinh nghiệm chỉ đạo chiến tranh nhân dân của Đảng.

- Cung cấp một số tư liệu mới và góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần quật cường của nhân dân nhất là đối với thế hệ trẻ. Nguồn tư liệu - Các tác phẩm Mác- Ăngghen-Lênin về chiến tranh và hậu phương chiến tranh. - Các bài viết, nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh có liên quan đến đề tài. - Các văn kiện của Đảng, Chính phủ, các ngành, Quân khu 4 và Vĩnh Linh, các văn bản baó cáo tổng kết… có liên quan đến đề tài.

- Các báo xuất bản thời kỳ 1954-1975, chủ yếu thời kỳ 1965-1968 và hiện nay như: Nhân dân, Quân đội, Quân khu 4, Quảng Trị. - Các tạp chí lãnh đạo: Lịch sử Đảng; xây dựng dân tộc; lịch sử quân sự, Quân sự nước ngoài. Các văn bản của Trương ương, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng bàn về Vĩnh Linh và tư liệu của đối phương đã công bố và còn lưu trữ ở cơ quan Trung ương, địa phương. Một số luận văn tốt nghiệp đại học của khoa sử trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và Viện lịch sử Đảng viết về Quảng Bình-Vĩnh Linh.

Gặp gỡ khai thác một số cán bộ lãnh đạo, chỉ huy chiến đấu công tác tại Vĩnh Linh thời kỳ 1965-1968 và hiện nay. Trong quá trình khai thác tư liệu trên, luôn so sánh, đánh giá, xác minh chính xác để sử dụng. Phương pháp nghiên cứu Trong luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu chủ yếu lầ phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp lôgíc; sử dụng phương pháp so sánh, phân tích và tổng hợp; phương pháp giám định kết luận trên cơ sở phát huy tư duy độc lập của tác giả. Kết cấu luận án Luận án ngoài phần mở đầu và kết luật gồm 3 chương 8 tiết, tài liệu tham khảo và vụ bản.

Chương I VĨNH LINH TRƯỚC CUỘC CHIẾN TRANH PHÁ HOẠI CỦA ĐẾ QUỐC MỸ (1954-1964) 1. Đảng bộ Vĩnh Linh lãnh đạo khôi phục, xây dựng kinh tế - xã hội và đấu tranh thực hiện Hiệp địch Giơ-ne-vơ (1954-1964) Vĩnh Linh là một huyện của tỉnh Quảng Trị, hình thành năm 1065. Từ khi có Hiệp định Giơ-ne-vơ (ngày 20-7-1954) lập lại hoà bình ở Việt Nam, Lào và Căm- Pu-Chia, nước ta tạm chia làm hai miền, lấy vĩ tuyến 17 (sông bến Hải chạy ngang qua Vĩnh Linh) làm đường ra giới quân sự tạm thời. Từ đó phần lớn đất đai Vĩnh linh (820km2) và dân cư (44.