Đảng bộ thành phố hải phòng lãnh đạo xây dựng môi trường đầu tư từ năm 2005 đến

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Trung Dũng 3 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 12 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 12 1.

Giá trị của các công trình đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 25 Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ (2005 - 2010) 31 2. Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng bộ thành phố Hải Phòng về xây dựng môi trường đầu tư 31 2. Đảng bộ thành phố Hải Phòng chỉ đạo xây dựng môi trường đầu tư 58 Chương 3 ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ (2010 - 2015) 81 3. Những yếu tố mới tác động và chủ trương của Đảng bộ thành phố Hải Phòng về đẩy mạnh xây dựng môi trường đầu tư 81 3.

Đảng bộ thành phố Hải Phòng chỉ đạo đẩy mạnh xây dựng môi trường đầu tư 97 Chương 4 NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 126 4. Nhận xét Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo xây dựng môi trường đầu tư (2005 - 2015) 126 4. Kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo xây dựng môi trường đầu tư (2005 - 2015) 144 KẾT LUẬN 168 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 171 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 172 PHỤ LỤC 186 4 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Foreign Direct Invesment (Đầu tư trực tiếp FDI nước ngoài) 2 Gross Dometic Product (Tổng sản phẩm quốc nội) GDP 3 Hội đồng nhân dân HĐND 4 Khu công nghiệp KCN 5 Môi trường đầu tư MTĐT 6 Official Development Assistance (Hỗ trợ phát ODA triển chính thức) 7 Provincial Competitiveness Index (Chỉ số PCI năng lực cạnh tranh cấp tỉnh) 8 Ủy ban nhân dân UBND 9 World Bank (Ngân hàng Thế giới) WB 10 World Trade Organization (Tổ chức Thương WTO mại Thế giới) 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Môi trường đầu tư là tập hợp các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư của nhà đầu tư và doanh nghiệp; là tổng hòa các yếu tố của quốc gia, địa phương có ảnh hưởng tới hoạt động đầu tư kinh doanh và phát triển.

MTĐT bao gồm các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, tự nhiên, công nghệ. Trong đó, chính sách của Chính phủ, các yếu tố về địa lý, quy mô thị trường là quan trọng. MTĐT tốt sẽ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, giảm thấp chi phí và rủi ro. Một MTĐT tốt không chỉ mang lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động trên phạm vi toàn xã hội.

Thực tiễn cho thấy, các dòng vốn đầu tư của thế giới thường chảy về các quốc gia có MTĐT thuận lợi, môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch. Do vậy, xây dựng MTĐT được coi là tất yếu, bắt buộc đối với tất cả các quốc gia, từ đó có điều kiện thuận lợi thu hút các dòng vốn đầu tư từ mọi tầng lớp dân cư cũng như doanh nhân trong và ngoài nước, tập trung cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Với Việt Nam, ngay từ thời kì đầu xây dựng Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, trong những quan điểm kinh tế đầu tiên, Chủ tich Hồ Chí Minh đã khẳng định tư tưởng nhất quán về xây dựng một môi trường kinh tế tự do, bình đẳng, rộng mở nhằm thu hút, tận dụng các nguồn lực (nhất là từ bên ngoài) để xây dựng, phát triển nền kinh tế đất nước. Người khẳng định: Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa “sẽ giao dịch với tất cả các nước nào trên thế giới muốn giao dịch với Việt Nam một cách thực thà” [61, tr.] và sẽ bảo vệ lợi ích chính đáng của những người sản xuất, kinh doanh, buôn bán hợp pháp ở Việt Nam, bất kể thành phần giai cấp: “Các bạn, người buôn bán, kinh doanh, tiểu thương, tiểu chủ, công nhân và trí thức, đã chung sống với nhân dân Việt Nam.

Các bạn đã khai cơ lập nghiệp ở Việt Nam. Những hoạt động chính đáng về kinh tế và văn hóa của các bạn cũng có lợi cho Việt Nam. Vì vậy tôi khuyên các bạn: Các bạn 6 cứ yên lòng làm ăn như thường. Nhân dân và Chính phủ Việt Nam sẽ giúp đỡ và bảo hộ các bạn” [63, tr.

Trong lời kêu gọi gửi Liên Hợp quốc, Người đã tuyên bố chính sách mở cửa của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên tất cả các lĩnh vực nói chung và kinh tế nói riêng. Theo đó: “Đối với các nước dân chủ, nước Việt Nam sẵn sàng thực thi chính sách mở cửa và hợp tác trong mọi lĩnh vực: a) Nước Việt Nam dành sự tiếp nhận thuận lợi cho đầu tư của các nhà tư bản, nhà kỹ thuật nước ngoài trong tất cả các ngành kỹ nghệ của mình; b) Nước Việt Nam sẵn sàng mở rộng các cảng, sân bay và đường sá giao thông cho việc buôn bán và quá cảnh quốc tế” [60, tr. Trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế, Đảng và Nhà nước rất quan tâm lãnh đạo xây dựng MTĐT, coi đây là một trong những chủ trương lớn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Việc xây dựng, cải thiện MTĐT và nâng cao năng lực cạnh tranh trở thành một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và mỗi địa phương.

Thành phố Hải Phòng là một địa phương có tiềm năng phát triển mạnh mẽ, với lợi thế đặc biệt về vị trí địa lí, tài nguyên thiên nhiên và là một trong những cực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Nhận thức được tầm quan trọng của xây dựng MTĐT, trong những năm 2005 - 2015, Đảng bộ thành phố Hải Phòng luôn xác định xây dựng MTĐT là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm cần tập trung lãnh đạo. Triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XIII và XIV, trong những năm 2005 - 2015, kinh tế Thành phố nói chung và MTĐT của Thành phố nói riêng đã có nhiều chuyển biến quan trọng, Hải Phòng luôn đứng trong danh sách các tỉnh, thành có thu hút đầu tư hàng đầu cả nước. Thực tế cho thấy, nhờ có những cố gắng trong xây dựng MTĐT mà kinh tế Thành phố đã có nhiều sự chuyển biến tích cực: GDP tăng đều qua các năm, cơ cấu kinh tế dịch chuyển theo hướng ngày càng hợp lí, công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa phát triển vững chắc và đạt được những kết quả quan trọng.

7 Tuy nhiên, những chuyển biến đó chưa thực sự tương xứng với tiềm năng và thế mạnh của Thành phố. Một trong số những nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra đó là những hạn chế trong xây dựng MTĐT, được biểu hiện cụ thể ở một số khía cạnh như: chưa ban hành được nhiều cơ chế, chính sách có tính đột phá, làm đòn bẩy để tạo ra những nguồn lực mới, những chuyển biến mang tính bước ngoặt, thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế - xã hội; công tác chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước của một số ban, ngành, địa phương, cơ sở còn yếu kém, nhất là trong các lĩnh vực quản lý về xây dựng MTĐT, quy hoạch, quản lý đất đai, tài nguyên, bảo vệ môi trường. Theo báo cáo chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam công bố hằng năm cho thấy, cả 9 lĩnh vực liên quan đến năng lực điều hành của Thành phố được đánh giá còn những hạn chế nhất định, đặc biệt là việc doanh nghiệp phản ánh các chi phí không chính thức khá cao và khó tiếp cận thông tin. Điều này đã cho thấy những vấn đề còn tồn tại trong quá trình hội nhập và phát triển kinh tế ở Hải Phòng.

Đặc biệt là những hạn chế, yếu kém trong xây dựng MTĐT đang là những lực cản cho sự phát triển của Thành phố và là bài toán đặt ra cho Đảng bộ Thành phố cần tập trung tháo gỡ để đưa Hải Phòng phát triển nhanh, mạnh hơn nữa trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Thực tiễn nêu trên rất cần phục dựng lịch sử, đánh giá khách quan những chủ trương, chỉ đạo và ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế trong hoạt động lãnh đạo xây dựng MTĐT của Đảng bộ thành phố Hải Phòng từ năm 2005 đến năm 2015; đúc kết những kinh nghiệm để vận dụng trong thời gian tới. Đó là việc làm cần thiết. Trong những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan đến xây dựng MTĐT ở các các góc độ và phạm vi khác nhau.

Có những công trình nghiên cứu chung về xây dựng MTĐT trên phạm vi cả nước; có những công trình đi sâu nghiên cứu về xây dựng MTĐT ở các vùng miền, địa 8 phương, trong đó có cả những công trình bàn riêng về xây dựng MTĐT của thành phố Hải Phòng. Tuy nhiên, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách độc lập, có tính hệ thống về quá trình Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo xây dựng MTĐT trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2015, dưới góc độ ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Vì vậy, việc triển khai nghiên cứu vấn đề này không chỉ góp phần vào việc tổng kết quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng MTĐT trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế (qua thực tiễn địa bàn thành phố Hải Phòng), mà những kinh nghiệm đút rút từ quá trình này còn góp phần vào cung cấp luận cứ cho việc bổ sung, phát triển chủ trương và chỉ đạo xây dựng MTĐT của Thành phố trong thời gian tới. Từ những lí do trên đây, tác giả lựa chọn đề tài: “Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo xây dựng môi trường đầu tư từ năm 2005 đến năm 2015” làm luận án tiến sĩ ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo xây dựng MTĐT từ năm 2005 đến năm 2015; đúc rút một số kinh nghiệm để vận dụng trong thời gian tới.