Luận án Tiến sĩ Y học: Nghiên cứu Đặc điểm và Xơ vữa Động mạch ở Bệnh nhân Bệnh thận mạn tại Huế

Lời Cảm Ơn Để hoàn thành luận án này, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến: Ban Giám Đốc Đại Học Huế, Ban Giám Hiệu Trường Đại Học Y Dược Huế, Ban Giám Đốc Bệnh Viện Trung ương Huế, đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện nghiên cứu sinh tại Đại Học Huế. Ban Đào tạo Sau Đại Học - Đại Học Huế, Phòng Đào tạo Sau Đại học - Trường Đại Học Y Dược Huế, Ban Chủ nhiệm Bộ môn Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi được thực hiện luận án này. Ban giám hiệu Trường Cao đẳng Y tế Huế đặc biệt là Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Huế; Tiến sĩ Nguyễn Nam Hùng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Huế, nguyên Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Huế đã luôn động viên, giúp đỡ, tạo mọi kiều kiện thuận lợi cho tôi được hoàn thành luận án. Đặc biệt, tôi xin nói lời cám ơn sâu sắc đến Phó giáo sư Hoàng Bùi Bảo, Trưởng Phòng Đào tạo Sau Đại học, Phó Trưởng Bộ môn Nội - Trường Đại Học Y Dược Huế, một bậc Thầy quý kính đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tận tình và động viên tôi trong quá trình hoàn thành luận án.

Giáo sư Võ Tam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại Học Y Dược Huế, Trưởng Khoa Nội Thận - Cơ xương khớp Bệnh viện Trung ương Huế đã tận tình hướng dẫn tôi, góp ý những vấn đề liên quan đến luận án ngay từ khi bắt đầu tiến hành đến khi kết thúc. Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Thị Anh Thư, Phụ trách Khoa Nội Thận - Cơ xương khớp Bệnh viện Trung ương Huế; Bác sĩ Chuyên khoa 2 Nguyễn Đình Vũ, Trưởng Khoa Thận Nhân tạo Bệnh viện Trung ương Huế đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình nghiên cứu. Các bác sĩ, nhân viên trong Khoa Sinh hóa Bệnh viện Trung ương Huế đặc biệt là Bác sĩ Chuyên khoa 2 Lê Thị Phương Anh; Các bác sĩ, nhân viên trong Khoa Thăm dò chức năng đặc biệt là Phó giáo sư Nguyễn Phước Bảo Quân đã nhiệt tình giúp đỡ tôi rất nhiều trong việc tiến hành các xét nghiệm liên quan đến luận án. Các bác sĩ, nhân viên trong Khoa Nội Thận - Cơ xương khớp và Khoa Thận Nhân tạo Bệnh viện Trung ương Huế đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.

Tất cả các thầy cô Giáo sư, Phó giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ, cán bộ thuộc Bộ môn Nội Trường Đại học Y Dược Huế đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập nghiên cứu sinh. Tất cả những người đi trước đã để lại cho tôi nguồn tài liệu tham khảo có giá trị giúp cho tôi hoàn thành luận án này. Tất cả các bệnh nhân và thân nhân của bệnh nhân đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu thập số liệu. Những đồng nghiệp thân thương đã chia sẻ ngọt bùi và tạo điều kiện cho tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu.

Những người thân trong gia đình: Ba, Mẹ và Các Em đã giúp đỡ, động viên chia sẻ những khó khăn trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Lời cuối cùng, xin cảm ơn người Chồng thương yêu đã không quản gian khổ, giúp đỡ và chia sẻ với tôi lúc thuận lợi cũng như khó khăn để tôi có thể hoàn thành tốt công việc. Huế, tháng 8 năm 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT A : Atherosclerosis (Xơ vữa động mạch) BTM : Bệnh thận mạn BMI : Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) CCS : Canadian Cardiovascular Society (Hiệp Hội Tim mạch Canada) CRP : C reactive protein (Protein phản ứng C) CKD-EPI : Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration (Hợp tác dịch tễ bệnh thận mạn) ĐTĐ : Đái tháo đường HATT : Huyết áp tâm thu HATTr : Huyết áp tâm trương Hb : Hemoglobin HDL-C : High Density Lipoprotein Cholesterol (Cholesterol của liporotein tỷ trọng cao) HR : Hazard ratio (Tỷ số nguy cơ) hs-CRP : High sensitivity C reactive protein (Protein phản ứng C độ nhạy cao) HT : Huyết thanh I : Inflammation (Viêm) IDPN : Intra-dialysis parenteral nutrition (Dinh dưỡng đường tĩnh mạch trong lọc máu) IPN : Intra-peritoneal parenteral nutrition (Dinh dưỡng đường tĩnh mạch trong lọc màng bụng) IGF-1 : Insulin-like growth factor 1 (Yếu tố tăng trưởng giống Insulin 1) IMT : Intima media thickness (Độ dày lớp nội trung mạc) IL : Interleukin KDIGO : Kidney Disease Improving Global Outcome (Cải Thiện Kết Quả Toàn Cầu Về Bệnh Thận) KDOQI : Kidney Disease Outcomes Quality Initiative (Hội Đồng Lượng Giá Về Hiệu quả Điều trị Bệnh Thận) KTC : Khoảng tin cậy LMCK : Lọc máu chu kỳ LDL-C : Low Density Lipoprotein Cholesterol (Cholesterol của liporotein tỷ trọng thấp) M : Malnutrition (Suy dinh dưỡng) MAC : Mid Arm Circumference (Chu vi giữa cánh tay) MDRD : Modification of Diet in Renal Disease Study (Nghiên cứu thay đổi chế độ ăn ở bệnh thận) MIA : Malnutrition - Inflammation - Atherosclerosis (Suy dinh dưỡng - Viêm - Xơ vữa động mạch) MLCT : Mức lọc cầu thận MIC : Malnutrition-inflammation complex (Phức hợp suy dinh dưỡng - viêm) MIS : Malnutrition-inflammation score (Chỉ số suy dinh dưỡng-viêm) MXV : Mảng xơ vữa nPCR : Normalized Protein Catabolic Rate (Tốc độ giáng hóa protein bình thường) NKF : National Kidney Foundation (Hội Thận Quốc Gia Hoa Kỳ) NO : Nitric oxid OR : Odds Ratio (Tỷ số Odds) RLLM : Rối loạn lipid máu SAA : Serum amyloid A (Amyloid A huyết thanh ) SDD : Suy dinh dưỡng SGA : Subjective global assessment (Đánh giá dinh dưỡng tổng thể theo chủ quan) TC : Total Cholesterol (Cholesterol toàn phần) TL : Trọng lượng THA : Tăng huyết áp TG : Triglycerid TPPM : Thẩm phân phúc mạc TNF : Tumor necrosis factor (Yếu tố hoại tử u) TSF : Triceps skinfold (Nếp gấp da cơ tam đầu) XVĐM : Xơ vữa động mạch MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cảm ơn Lời cam đoan Danh mục chữ viết tắt Mục lục Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các sơ đồ Danh mục các hình ĐẶT VẤN ĐỀ. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Đóng góp của luận án.3 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Bệnh thận mạn, bệnh thận mạn giai đoạn cuối và các biến cố tim mạch ở bệnh thận mạn. Hội chứng suy dinh dưỡng - viêm - xơ vữa động mạch (hội chứng MIA) và đặc điểm các thành tố của hội chứng MIA. Tình hình nghiên cứu về hội chứng MIA ở bệnh nhân bệnh thận mạn 29 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đạo đức trong nghiên cứu.59 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung.

Tỷ lệ, đặc điểm các thành tố và một số yếu tố liên quan đến hội chứng suy dinh dưỡng - viêm - xơ vữa động mạch (hội chứng MIA) ở bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn cuối. Một số biến cố tim mạch, tỷ lệ và giá trị tiên lượng của hội chứng suy dinh dưỡng - viêm - xơ vữa động mạch (hội chứng MIA) trên các biến cố tim mạch và tử vong trong 18 tháng theo dõi.79 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung. Tỷ lệ, đặc điểm các thành tố và một số yếu tố liên quan đến hội chứng suy dinh dưỡng - viêm - xơ vữa động mạch (hội chứng MIA) ở bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn cuối.

Một số biến cố tim mạch, tỷ lệ và giá trị tiên lượng của hội chứng suy dinh dưỡng - viêm - xơ vữa động mạch (hội chứng MIA) trên các biến cố tim mạch và tử vong trong 18 tháng theo dõi. Hạn chế của nghiên cứu. 141 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tiêu chuẩn bệnh thận mạn (triệu chứng tồn tại > 3 tháng).

Các giai đoạn của bệnh thận mạn. Tần suất các biến cố tim mạch nặng (/100 bệnh nhân-năm). Nguyên nhân suy dinh dưỡng trong BTM. Các nguyên nhân của viêm trong bệnh thận mạn.

Một số chỉ điểm viêm trong bệnh thận mạn. Các tiêu chuẩn chẩn đoán suy tim theo khuyến cáo của Hội Tim mạch Châu Âu 2012. Phân độ đau thắt ngực. Đặc điểm tuổi.

Đặc điểm giới. Đặc điểm huyết áp theo nhóm nghiên cứu. Đặc điểm BMI theo nhóm nghiên cứu. Thời gian phát hiện bệnh ở nhóm CLM.

Thời gian lọc máu trung bình của nhóm nghiên cứu. Nồng độ prealbumin huyết thanh theo nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ bệnh nhân thiếu máu theo nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ bệnh nhân RLLM ít nhất 1 thành phần theo nhóm nghiên cứu.

Tỷ lệ thành tố suy dinh dưỡng (M) theo nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ thành tố viêm (I) theo nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ thành tố xơ vữa động mạch (A) theo nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ bệnh nhân có ít nhất 1 thành tố của hội chứng MIA theo nhóm nguyên nhân BTM.

Tỷ lệ bệnh nhân có ít nhất 1 thành tố của hội chứng MIA theo nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ các nhóm MIA theo nhóm nghiên cứu. Đặc điểm tình trạng suy dinh dưỡng (M) trong nhóm nghiên cứu. Đặc điểm tình trạng viêm (I) trong nhóm nghiên cứu.

Đặc điểm tình trạng xơ vữa động mạch (A) trong nhóm nghiên cứu 74 Bảng 3. Đặc điểm tình trạng suy dinh dưỡng (M) theo nhóm MIA 74 Bảng 3. Đặc điểm tình trạng viêm (I) theo nhóm MIA. Đặc điểm xơ vữa động mạch (A) theo nhóm MIA.

Liên quan nhóm MIA với một số đặc điểm chung. Liên quan nhóm MIA với các thông số dinh dưỡng. Liên quan nhóm MIA với các thông số viêm. Liên quan nhóm MIA với thời gian phát hiện bệnh ở nhóm chưa lọc máu.

Liên quan nhóm MIA với thời gian điều trị thay thế thận suy (TPPM và lọc máu chu kỳ). Đặc điểm biến đổi bệnh nhân. Các biến cố tim mạch trong nhóm nghiên cứu. Đặc điểm chung bệnh nhân có biến cố tim mạch.

Đặc điểm tình trạng dinh dưỡng ở bệnh nhân có biến cố tim mạch 81 Bảng 3. Đặc điểm các thông số viêm ở bệnh nhân có biến cố tim mạch. Phân tích hồi quy COX đơn biến các yếu tố liên quan biến cố tim mạch ở nhóm nghiên cứu. Kết quả phân tích Kaplan Meier thành tố M liên quan đến nguy cơ xuất hiện biến cố tim mạch trong nhóm nghiên cứu.

Kết quả phân tích Kaplan Meier thành tố I liên quan đến nguy cơ xuất hiện biến cố tim mạch trong nhóm nghiên cứu. Kết quả phân tích Kaplan Meier thành tố A liên quan đến nguy cơ xuất hiện biến cố tim mạch trong nhóm nghiên cứu.