Con người nam bộ trong sáng tác văn xuôi của hồ biểu chánh bình nguyên lộc sơn n

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG DAI HQC SU PHAM HA NOI PHAM THI THU THUY CON NGUOI NAM BO TRONG SANG TAC VAN XUOI CUA HO BIEU CHANH, BINH NGUYEN LOC, SON NAM VA NGUYEN NGOC TU LUAN AN TIEN Si NGU VAN Hà Nội - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI PHẠM THỊ THU THUỶ CON NGƯỜI NAM BỘ TRONG SÁNG TÁC VĂN XUÔI CUA HO BIEU CHANH, BINH NGUYEN LỘC, SƠN NAM VA NGUYEN NGỌC TƯ Chuyén nganh: Van hoc Viét Nam Mã số: 62.21 LUẬN ÁN TIÊN SĨ NGỮ VĂN NGUOI HUONG DAN KHOA HỌC: PGS. Nguyén Thi Binh Hà Nội - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong luận án này chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tác giả luận án Phạm Thị Thu Thuỷ LỜI CẢM ƠN Tôi xin dành sự kính trọng và lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.

Nguyễn Thị Bình, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới toàn thể lãnh đạo, giảng viên khoa Ngữ văn trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi đề tôi hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu sinh. TOi xin tri an su khích lệ và ủng hộ nhiệt tình của gia đình, người thân, bạn bè, lãnh đạo trường Cao đăng Hải Dương và đồng nghiệp trong thời gian thực hiện luận án. Hà Nội, ngày.

năm 2017 Tác giả luận án Phạm Thị Thu Thuỷ MỤC LỤC 1. Lí do chọn để tải.1717111 E 1 2; Đôi tượng và phạm vì ñghiÊH CỨU ;asssgtss8iaxesssqtttestlgiistsseatsapssasai 4 3.:MIE:đicB:và:nBhiệm Vụ ñbhiÊn CỨU ¿::cocsccc c0 n6 0060603640864 5á 6066 01416546481á5 534 5 4. Phường pháp nghiÊH ỮU ¿::ccsciscsccessi6645 01111640315 44150 HỆ gà 15 36615340 644g L04g5461688 6 5. Dong gop cla LUN at.

ự CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HINH NGHIEN CUU VÀ TIỀN ĐÈ HÌNH THÀNH TÍNH CÁCH CON NGƯỜI NAM BỘ,.8 1:1¿TốñE:quani'tnh thinHifTghiiERTGỨNbssesssscsssescassiiiaddsidtitgcdtGLi6448uảngu 000164024016: ggg0Ủ § 1.1 Nghiên cứu về con người Nam Bộ trong văn học miền Nam từ đầu thé ki XX A@N NAY eesesscsscsssssssssssssesssssssessssssesesssssssesssussesssssussessssnsesassasssesssssseseesussees 8 1. Nghiên cứu về con người Nam Bộ trong sáng tác văn xuôi của Hỗ Biểu Chánh, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam và Nguyễn Ngọc Từ. Cội nguồn văn hóa - xã hội, tiền đề hình thảnh tính cách con người Nam 1. Môi trường tự nhiên nuôi dưỡng những tâm hôn phóng khoảng và khát vọng chỉnh phục, hòa động.

Môi trường xã hội: những biến thiên lịch sử đặc thù.-:--s- 26 CHƯƠNG 2: CON NGƯỜI ĐẠO LÍ TRONG SÁNG TÁC CUA HỖ BIÊU GHẨN Hxccbczcgnutisnggt6 0 2000510300 110001116316110G00150001L040. Con người gìn đạo, giữ đạo trong sáng tác của Hồ Biêu Chánh. Đề cao chuẩn THỨC GIO T010 165150 G0 G0 SSSDGIRGRSAONEGRISGGIASGRStSR 44 2:2:2.Kiên quế! chống lại cải xâu: Gấi Bế cai ciskaaddsg gágaaxaao5 2. Nghệ thuật khắc họa hình tượng con người đạo lí của Hồ Biểu Chánh.

Đặt nhân vật vào tình huống ŠO le, kịch tÍHÌh. Chú trọng miêu tả thân thể, ngoại hình, hành động, ngôn ngữ nhân ))1210001 100000110 RRR INN 68 CHƯƠNG 3: CON NGƯỜI MỞ ĐÁT TRONG SÁNG TÁC CỦA BÌNH NGUYÊN LỘC, SƠN NAM. Con người mở đất - một hình tượng văn học thê hiện kín đáo tình yêu quê hương, xứ sở của Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam. Sứ mệnh lớn lao của con người mở đất.----2-: ¿2222 5:+zz+csz+zz+ 79 3.

Kiến tạo những giá trị văn hóa .---:-- 22s 525se+ccc+seccsececrveecrcee 79 3. Bồi đắp những giá trị văn hóa .-c:--©2zse©25sz+csz+seccseeecsveesrcee 90 3. Nghệ thuật khắc hoạ hình tượng con người mở đất của Bình Nguyên Lộc, SƠN THN 25g0010006066/0E0TS0GAEDEOEEEIVEGTISKESUSSVNGESSIGSVSQSECEISSVS126/966E049265054GWE16072V30SEt SEE 100 3. Xây dựng tình huống đậm chất “cảm hoài ”.

Quan tâm hơn đến con người tâm lí bên cạnh con người hành động. 104 CHƯƠNG 4: CON NGƯỜI LƯU LẠC TRONG SÁNG TÁC CỦA NGUYẺN )'c9 em. Cảm thức lưu lạc vừa “hắt bóng” không gian văn hóa Nam Bộ cô truyền, Yữä †fHÃNSH:Hb82Hgù HIER BÍ? sa no ghdyk di 0108040013:015010:18 0086300000060 8. Con người mang nặng cảm thức lưu lạc trong sáng tác của Nguyễn Ngọc ¡5 —.

Day dứt vì phải phiêu dạt, tha NUOng. Khắc khoải trong hành trình kiểm tìm. Nghệ thuật khắc họa hình tượng con người lưu lạc của Nguyễn Ngọc Tư. Đầy nhân vật vào tình huống lưu lạc.----c2-©5ccz5c5ezcc5cse++ 133 4.

Tái điệp không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật đặc thù. Sử dụng nhuân nhuyễn ngôn ngữ dân dã, sống động, giàu cảm giác, J0 v2 PHO. 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.-----2-222©cszc2cszcccee 151 DANEEMUG TALEIRU THANE KHAO sssscssssssscssscesssssscecessusocssceccssucecesssiscescesussscssi 152 MO DAU 1. Lí do chọn đề tài 1.

Có lẽ, trong lịch sử tỉnh thần nhân loại, khám phá, suy tư về con người là “điều thú vị nhát ”, là niềm hứng khởi, say mê bat tận. Văn học không nằm ngoài quy luật đó. Văn học hướng đến con người, lấy con người làm trung tâm của sự miêu tả, biêu hiện. Việc khắc họa hình tượng con người ở những góc độ khác nhau (những khả năng kì diệu; những số phận thăng tràm; những hạnh phúc, khổ đau; những cá tính ấn tượng.) bằng các phương thức nghệ thuật độc đáo đã cuón hút, ám ảnh bạn đọc qua bao nhiêu thời đại.

Người đọc đến với văn chương không chỉ thuần túy tìm kiếm sự giải trí mà còn tìm cơ hội tự giải phóng khỏi những giới hạn quen thuộc, chật chội, thỏa sức “ốm trải những cuộc đời riêng biệt từ nhiều xứ sở, nhiều thời đại xa xôi" (M. Sự nghiệp sáng tác của người nghệ sĩ chịu sự chỉ phối mạnh mẽ của môi trường sống (các yếu tố thời đại, quê hương, hoàn cảnh gia đình. Mỗi nhà văn có “mảnh đất văn học ” riêng, bầu không khí văn chương riêng. Ở đó, họ thiết tha khám phá vẻ đẹp tiềm ẩn của con người nơi mình gắn bó và hoài niệm.

Con người trong văn học Việt Nam ngoài “âu só chung ” của dải lãnh thổ toàn vẹn, thống nhất còn có nét riêng mỗi vùng miền. Nếu người miền Bắc vẫn được tiếng thâm thúy, tỉnh tế, kĩ tính; người miền Trung cần cù, nghị lực, tiết kiệm thì người miền Nam bộc trực, hào phóng, nghĩa hiệp. Những nét tính cách cơ bản của con người ở những nơi khác nhau của Tổ quốc thường do người “đứng ngoài” phát hiện nhưng nó đã ăn sâu vào máu thịt, trở thành một nhu cầu tự giác hoặc tự phát của chính các nha văn, thê hiện qua cách nhìn nhận và biéu dat con người của họ. Thông qua việc nghiên cứu hình tượng con người mang bản sắc vùng miền trong sáng tác văn học, chúng tôi xác định được mức độ chiếm lĩnh, thê hiện, cắt nghĩa về con người ở các cấp độ và chiều kích khác nhau, nhờ đó, có thê đánh giá được sự đóng góp của tác giả và tác phẩm đối với lịch sử văn học dân tộc.

Nam Bộ là vùng đất mới. Theo các nhà nghiên cứu, lịch sử hình thành và phát triển văn hóa Nam Bộ có thê được bắt đầu bằng mốc 1623, năm mà vua Chân Lạp cho chúa Nguyễn di dân Việt đến định cư ở Prey Kôr (thành phố Hồ Chí Minh hiện nay). Nữa sau thế kỉ 17, khi được tiếp quản cả một vùng đất rộng lớn, chúa Nguyễn đã cho các di thần nhà Minh đến khai phá và định cư ở Biên Hòa, Đồng Nai. Năm 1698, nội chiến phân tranh Nam Bắc chấm dứt, Minh Vương Nguyễn Phúc Chu đã phái vị quan kinh lược toản tài Nguyễn Hữu Cảnh vào miền Nam có nhiệm vụ mộ dân từ Quảng Bình vào dé chia doanh, huyện, lập hộ tịch, chuẩn bị cho việc “ảnh lập phủ Gia Định, đánh dấu cột móc quan trọng của vùng dat mới ” [L70].

Nền tảng của văn hóa Nam Bộ, trước hết, là truyền thống dân tộc Việt. Những lưu dân Việt vào Nam đa phần thuộc tầng lớp dưới, họ mang đến miền đất mới các giá trị văn hóa Việt đậm màu sắc dân chủ, bình dân của nông thôn chứ không phải tính chất “thượng tầng”. Những cư dân vốn sinh sống doc dải đất miền Trung nắng gió khắc nghiệt, được tôi luyện tinh thần cần cù, chăm chỉ, sức chịu đựng dẻo dai, khi đến khai phá vùng đất mới, đủ khả năng đương đầu với gian khổ, hiểm nguy. Họ bám đất, bám nước, dùng sức người cải biến thiên nhiên, “biến đổi bùn lây ra cơm, sẽ lập đình chùa trên biển cỏ” [209, 30] đê bảo lưu văn hóa cội nguồn.

Nhưng văn hóa là “kiến /qo” chứ không phải nhất thành bất biến nên văn hóa Nam Bộ được bồi đắp, tiếp biến tùy thuộc bối cảnh tự nhiên, xã hội đặc biệt của vùng đất mới. Về tự nhiên, Nam Bộ không quá nóng, ẩm như thời tiết miền Bắc, không quá khô và không phải hứng chịu nhiều bão lớn như miền Trung mà là vùng đồng bằng rộng lớn, màu mỡ bậc nhất của nước ta, là ngã ba các tuyên đường biên quốc tế Đông Nam Á, Thái Bình Dương, Án Độ Dương. là nơi giao cắt và lắng kết văn hóa của nhiều tộc người đến từ nhiều khu vực. Các nhà khảo cô khẳng định Nam Bộ từng tồn tại các nền văn hoá Đồng Nai, Oc Eo và tiếp đó là dòng văn hoá Trung Hoa bình dân hội nhập thông qua những nhóm nghĩa binh “phản Thanh phục Minh ” tìn đến lánh nạn.

Họ “như những con ong theo dòng lịch sử đã đem phán hoa của văn hoá Trung Hoa gieo trong” [171] trén vùng đất sa bồi này. Mặt khác, Nam Bộ sớm giao lưu và hội nhập sâu với văn hóa phương Tây. Bằng bản lĩnh kiên cường bất khuất và đầu óc năng động cởi mở, người Nam Bộ biết chọn lấy những yếu tố tích cực từ nền văn hóa công nghiệp tư bản Âu - Mĩ, biến chúng thành “»hững kinh nghiệm thực tiễn trong thời kì hậu chiến tranh để xây dựng đát nước ” [L7I]. Tóm lại, từ căn bản văn hóa của các di dân Việt, vùng đất trẻ Nam Bộ đầy tiềm năng được tiếp biến cả kinh nghiệm “zội sinh ” và “ngoại nhập ” để trở thành một nền văn hóa đa sắc, đa trị.

Rất nhiều nghệ sĩ, nhà khoa học coi Nam Bộ như một nguồn đề tài phong phú, phì nhiêu, không bao giờ vơi cạn những bí ẩn, bất ngờ, gọi mời niềm khao khát tìm hiểu. Con người Nam Bộ trong văn học theo thời gian dần hiện lên như một chủ thê lịch sử, vừa hòa điệu vừa khu biệt, vừa thân quen vừa cá tính, góp một chân dung đẹp dé vào bản sắc văn hóa Việt Nam, sức mạnh Việt Nam.