Chương trình môn triết học dùng cho các lớp cao học và nghiên cứu sinh 5 tín chỉ của TS. Nguyễn Văn Sanh

BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH CHƯƠNG TRÌNH MÔN TRIẾT HỌC DÙNG CHO CÁC LỚP CAO HỌC VÀ NGHIÊN CỨU SINH (5 TÍN CHỈ) TS. NGUYỄN VĂN SANH HÀ NỘI - 2009 1 CHƯƠNG I KHÁI LUẬN VỀ TRIẾT HỌC VÀ LỊCH SỬ TRIẾT HỌC I.Triết học- chức năng thế giới quan và phương pháp luận của triết học. Khái niệm Triết học và nguồn gốc của Triết học. Khái niệm Triết học 1.

Sự ra đời của Triết học. Triết học-Hạt nhân lý luận của thế giới quan. Thế giới quan và cấu trúc. Các loại hình thế giới quan.

Đặc điểm thế giới quan Triết học. Đối tượng của Triết học. Nguồn gốc của Triết học. Nguồn gốc nhận thức.

Nguồn gốc xã hội. Chức năng thế giới quan và phương pháp luận của Triết học. Chức năng thế giới quan. Vai trò thế giới quan trong cuộc sống.

Vai trò thế giới quan Triết học.Quan hệ Triết học và khoa học cụ thể về mặt thế giới quan. Chức năng phương pháp luận. Phương pháp luận và các cấp độ phương pháp luận. Vai trò phương pháp luận Triết học.Quan hệ Triết học và khoa học cụ thể về mặt phương pháp luận.

Vấn đề cơ bản của Triết học. Vấn đề cơ bản của Triết học. Nội dung vấn đề cơ bản của Triết học. Định nghĩa vấn đề cơ bản.

Hai mặt vấn đề cơ bản. Vai trò vấn đề cơ bản của Triết học 1. Phân chia trường phái Triết học. Qui định các vấn đề khác của Triết học.

Các trường phái Triết học. Trường phái nhất nguyên và nhị nguyên. Chủ nghĩa duy vật. Chủ nghĩa duy tâm.

Nhị nguyên luận. Phái khả tri và bất khả tri. Thuyết khả tri. Thuyết bất khả tri.

Thuyết hoài nghi và thuyết không thể biết. Biện chứng và siêu hình. Phương pháp siêu hình và phương pháp biện chứng. Phương pháp siêu hình.

Đặc điểm phương pháp tư duy siêu hình. Nguồn gốc của phương pháp tư duy siêu hình. Phương pháp biện chứng. Đặc điểm phương pháp tư duy biện chứng.

Vai trò của phương pháp tư duy biện chứng. Các hình thức cơ bản của phép biện chứng. Phép biện chứng. Biện chứng khách quan và tư duy biện chứng.

Định nghĩa phép biện chứng. Các hình thức của phép biện chứng. Phép biện chứng tự phát. Phép biện chứng duy tâm.

Phép biện chứng duy vật. Lịch sử Triết học và phân kỳ lịch sử Triết học. Khái niệm lịch sử Triết học. Lịch sử khách quan của Triết học.

Lịch sử Triết học với tư cách là lịch sử phát triển của tư duy. Lịch sử Triết học và các tác phẩm Triết học. Khoa học lịch sử Triết học. Sự phản ánh lịch sử khách quan Triết học.

Phương pháp lịch sử Triết học. Phương pháp kinh nghiệm - lịch sử. Phương pháp lý luận – logic. Các tính quy luật phát triển của lịch sử Triết học.

Mối quan hệ với điều kiện kinh tế xã hội. Điều kiện kinh tế. Điều kiện chính trị xã hội. Mối quan hệ với các khoa học cụ thể.

Khoa học tự nhiên. Khoa học xã hội. Sự thâm nhập của đấu tranh giữa các trường phái Triết học. Đấu tranh giữa các trường phái.

Sự thâm nhập, bổ sung lẫn nhau giữa các trường phái. Phân kỳ lịch sử Triết học. Các căn cứ phân kỳ lịch sử Triết học. Căn cứ lịch sử.

Căn cứ tương đồng. Phân chia các thời kỳ lịch sử Triết học. Triết học phương Đông cổ trung đại. Triết học phương Tây cổ, trung, cận và hiện đại.

Triết học Mác Lênin. 4 CHƯƠNG II KHÁI LƯỢC LỊCH SỬ TRIẾT HỌC PHƯƠNG ĐÔNG CỔ - TRUNG ĐẠI I.Triết học Ấn Độ cổ - trung đại 1. Điều kiện ra đời và nét đặc thù 1. Điều kiện ra đời 1.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Các giai đoạn phát triển văn hóa. Nét đặc thù. Tính duy linh 1.

Mang dấu ấn sâu đậm về tín ngưỡng. Tính thần bí trong nội dung và hình thức Triết học. Xu hướng hướng nội và học thuyết cứu khổ 1. Xu hướng hướng nội và xuất thuế.

Học thuyết cứu khổ và phương thức nhận thức. Tính kế tục và tránh mâu thuẫn. Những tư tưởng cơ bản. Tư tưởng triết học thời kỳ Vêđa 2.

Tư tưởng triết học trong kinh Vêđa 2. Tư tưởng triết học trong kinh Upanisad 2. Tư tưởng triết học trong sử thi Râmyana và Mahabharata. Tư tưởng triết học của 9 trường phái thời cổ đại 2.

Các trường phái chính thống. Trường phái Vaisesika và Nyaya.2 Trường phái Samkhya và Yoga. Trường phái Mimansa và Vêđanta. Các trường phái không chính thống.

Trường phái Jaina. Trường phái Lôkayata. Trường phái Budda. Tư tưởng triết học Ấn Độ trung đại.

Sự phát triển tư tưởng phật giáo. Tư tưởng triết học thời kỳ hồi giáo. Triết học trung hoa cổ - trung đại 1.Điều kiện ra đời và nét đặc thù 1. Điều kiện ra đời 1.

Điều kiện kinh tế - xã hội 1. Các giai đoạn phát triển xã hội. Nét đặc thù 1. Quan tâm giải quyết những vấn đề chính trị- đạo đức 1.

Coi trọng chữ tâm 1. Các quan điểm đã dạng, khác nhau, thậm chí đối lập 2. Tư tưởng triết học 2. Thuyết Âm – Dương, ngũ hành 2.

Thuyết Âm - Dương 2. Sự thống nhất Âm - Dương 2. Thuyết ngũ hành 2. Ngũ hành và tương sinh, tương khắc 2.

Ngũ hành và ứng dụng trong đời sống 2. Quan hệ giữa Âm – Dương và ngũ hành 2. Học thuyết triết học Khổng Tử 2. Chữ nhân và các khái niệm nho gia 2.

Lý luận nhận thức 2. Thuyết chính danh (Lễ trị - Đức và hình) 2. Sự bổ sung và phát triển Khổng tử 2. Mạnh tử - Khổng tử thời chiến quốc 2.

Tuân tử - Nho học thực nghiệm 2. Học thuyết triết học Lão tử 2. Phép biện chứng tự phát 2. Thuyết vô vi (nhưng lại bất vô vi) 2.

Sự phát triển Đạo gia 2. Học thuyết triết học Mặc tử 2. Lý luận nhận thức 2. Phái hậu Mặc 2.

Sự hình thành phái pháp gia 2. Học thuyết triết học Hàn Phi Tử 6 2. Chủ nghĩa tham nghiệm 2. Thuyết Pháp – Thuật – Thế 3.

Diễn biến tư tưởng triết học trong xã hội phong kiến Trung hoa 3. Sự phát triển tư tưởng trong cac thời kỳ 3. Thời Ngụy – Tấn 3. Thời Tùy – Đường 3.

Thời Minh - Thanh 3. Một số xu hướng phát triển 3. Sự thống trị của Nho giáo và cuộc đấu tranh giữa các trường phái 3. Sự xâm nhập Phật giáo và khuynh hướng dung hòa Nho – Phật – Đạo trong lý học III.

Khái lược về lịch sử tư tưởng triết học Việt Nam 1. Điều kiện lịch sử và nét đặc thù 1.Điều kiện lịch sử 1. Điều kiện kinh tế - xã hội 1. Lịch sử dành và giữ độc lập dân tộc 1.

Nét đặc thù 1. Ảnh hưởng tư tưởng triết học Trung Hoa 1. Khuynh hướng nhân văn, nhân đạo 2. Một số nội dung cơ bản 2.

Sự đan xen giữa tư tưởng duy vật và duy tâm 2. Lập trường duy tâm 2. Lập trường duy vật 2. Tư tưởng yêu nước 2.

Nhận thức về dân tộc và độc lập dân tộc 2. Quan niệm về Nhà nước ngang hàng phương Bắc 2. Nhận thức động lực cuộc đấu tranh cứu nước và giữ nước 2. Quan niệm về đạo làm người 2.

Vận dụng tư tưởng nhân đạo trong Nho gia, Đạo gia và Phật gia 2. Tư tưởng đoàn kết, chia sẻ, tương trợ (chữ tình) 2. Tư tưởng lấy dân làm gốc 3. Sự kế thừa và phát triển tư tưởng triết học Việt Nam của Hồ Chí Minh 3.

Tư tưởng yêu nước 3. Tư tưởng về dân tộc và giải phóng dân tộc 7 3. Tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc 3. Tư tưởng về đạo làm người 3.

Trung với Đảng, hiếu với dân 3. Lấy dân làm gốc, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân 3. Tư tưởng nhân văn trong quan niệm đạo đức, văn hóa 8 CHƯƠNG III KHÁI LƯỢC LỊCH SỬ TRIẾT HỌC PHƯƠNG TÂY I.Triết học Hy Lạp cổ đại 1. Điều kiện ra đời và nét đặc thù 1.

Điều kiện ra đời 1. Hoàn cảnh kinh tế - xã hội 1. Sự phát triển của tư tưởng, khoa học kỹ thuật 1. Nét đặc thù 1.

Tính bách khoa 1. Cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật và duy tâm 1. Chứa đựng mầm mống của các loại thế giới quan triết học 2. Tư tưởng triết học 2.

Các trường phái trong thời kỳ đầu 2. Liên minh Pitago 2. Trường phái Êlê 2. Các trường phái trong thời kỳ phát triển 2.

Empêđôcơlơ và Anaxago 2. Thuyết nguyên tử 2. Triết học duy tâm 2. Các trường phái triết học thời kỳ sau 2.

Trường phái Pơlatôn và Tiêu dao 2. Chủ nghĩa khắc kỷ sơ khai 2. Chủ nghĩa hoài nghi II. Triết học Tây Âu thời trung cổ 1.

Điều kiện ra đời và nét đặc thù 1. Hoàn cảnh kinh tế - xã hội 1. Vai trò tôn giáo và sự áp chế về tư tưởng 1. Nét đặc thù 1.

Sự độc tôn của chủ nghĩa kinh viện 1. Đấu tranh giữa phái duy danh và duy thực 9 2. Tư tưởng triết học 2. Chủ nghĩa kinh viện 2.

Giáo phụ học 2. Các đại biểu điển hình 2. Cuộc đấu tranh giữa phái duy danh và phái duy thực 2. Quan điểm đối lập giữa phái duy danh và phái duy thực 2.

Đại biểu phái duy danh và duy thực 2. Các khuynh hướng duy vật trước thời phục hưng 2. Xôgieđơ Barabăng 2. Uyliam ôccam III.

Triết học châu Âu thời phục hưng và cận đại 1.Điều kiện ra đời và nét đặc thù 1. Điều kiện ra đời 1. Hoàn cảnh kinh tế - xã hội 1. Sự phát triển tư tưởng nhân văn và khoa học kỹ thuật 1.

Nét đặc thù 1. Sự thắng lợi của chủ nghĩa duy vật 1. Sự gắn kết giữa triết học và khoa học tự nhiên. Phương pháp siêu hình, máy móc.

Sự xuất hiện trao lưu tư tưởng triết học chủ nghĩa xã hội không tưởng. Tư tưởng triết học 2. Triết học Tây Âu thời kỳ Phục hưng 2. Nicơlai Kudan 2.

Gioocđanô Brunô 2. Triết học Tây Âu thời Phục hưng và cận đại 2. Chủ nghĩa duy vật Anh 2. Phơraxi Bêcơn 2.

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan Anh 2. Giooc Beccơli 10 2. Chủ nghĩa duy vật máy moc Pháp 2. Giuyliêng ôphơroa Đơ Lametri 2.

Pie Giăng giooc Cabanit 2. Chủ nghĩa duy vật thuộc phái “Bách khoa toàn thư” 2. Đơni Đidơrô 2. Côlôđơ Ađơrien Henvêtiuyt 2.

Pôn Hăngri Hônbach IV. Triết học cổ điển Đức 1. Điều kiện ra đời và nét đặc thù 1. Điều kiện ra đời 1.

Hoàn cảnh kinh tế - xã hội 1. Mâu thuẫn tư tưởng trong xã hội Đức và giai cấp tư sản Đức 1. Nét đặc thù 1. Lý luận Đức của cách mạng Pháp 1.

Hệ thống duy tâm và phương pháp biện chứng 2. Tư tưởng triết học 2. Thời kỳ trước phê phán 2. Thời kỳ phê phán 2.

Vật tự nó và antinôni 2. Hệ phạm trù và logic biênj chứng 2.