Luận án tiến sĩ: Chuẩn bị cho sinh viên sư phạm Toán giúp học sinh phổ thông tự học có hướng dẫn - Phan Thị Phương Thảo

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM PHAN THỊ PHƯƠNG THẢO CHUẨN BỊ CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TOÁN GIÚP HỌC SINH PHỔ THÔNG TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Mã số: 9 14 01 11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phạm Đức Quang 2. Đỗ Tiến Đạt Hà Nội, 2021 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan Luận án tiến sĩ “Chuẩn bị cho sinh viên sư phạm Toán giúp học sinh phổ thông tự học có hướng dẫn” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được hoàn thành nhờ sự hướng dẫn khoa học tận tình của PGS. Phạm Đức Quang và PGS.

Đỗ Tiến Đạt tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong Luận án là mới, trung thực và chưa từng công bố trong bất kì công trình nào của người khác. Hà Nội, ngày tháng 3 năm 2021 Tác giả Phan Thị Phương Thảo i LỜI CẢM ƠN Tác giả xin cảm ơn Phòng Quản lí khoa học, Đào tạo và Hợp tác quốc tế cùng các thầy, cô, các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cũng như đưa ra những góp ý quý báu giúp tác giả thực hiện và hoàn thành luận án. Tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy PGS.

Phạm Đức Quang và Thầy PGS. Đỗ Tiến Đạt những người đã tận tình hướng dẫn, dìu dắt trong suốt thời gian học và hoàn thành luận án. Tác giả xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ từ phía Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo, giảng viên, sinh viên Khoa Toán trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, học sinh trường Trung học phổ thông Thái Nguyên đã hợp tác, giúp đỡ trong nghiên cứu, nhất là thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính khả thi của các biện pháp được đề xuất trong luận án. Cuối cùng tác giả xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp luôn động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận án.

Hà Nội, ngày tháng 3 năm 2021 Tác giả Phan Thị Phương Thảo ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH.vii MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Vấn đề đưa ra bảo vệ.

Dự kiến bố cục của luận án. Nơi thực hiện đề tài nghiên cứu. 5 Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN. Tổng quan những nghiên cứu liên quan đến đề tài.

Về tự học có hướng dẫn. Về dạy học theo hướng giúp học sinh tự học có hướng dẫn. Về những chuẩn bị cần thiết để SV sư phạm Toán sau khi ra trường có thể DH theo hướng giúp HS THCHD. Về tự học và tự học có hướng dẫn.

Tự học có hướng dẫn. Dạy học theo hướng giúp tự học có hướng dẫn. Dạy học toán theo hướng giúp tự học có hướng dẫn. Những kĩ năng cần rèn luyện cho SV sư phạm Toán để sau khi ra trường có thể dạy học theo hướng giúp người học tự học có hướng dẫn.

Một số kĩ năng dạy học của GV Toán. Các yêu cầu về kĩ năng cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán. Những kĩ năng cần chuẩn bị cho SV sư phạm toán để có thể dạy học theo hướng giúp tự học có hướng dẫn, sau khi ra trường. Cơ hội rèn luyện KN cho SV sư phạm Toán để có thể DH theo hướng giúp tự học có hướng dẫn.

Đặc điểm HĐ học tập của SV sư phạm Toán. Rèn luyện KN dạy học cho SV sư phạm Toán. Cơ hội rèn luyện KNDH cho SV sư phạm Toán trong đào tạo ở trường ĐHSP để sau này có thể DH theo hướng giúp THCHD.53 Kết luận chương 1.60 Chương 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC TOÁN THEO HƯỚNG TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN. Khái quát về khảo sát thực trạng.

Phương pháp và công cụ.1 Những kĩ năng cần chuẩn bị cho sinh viên sư phạm toán để sau khi ra trường có thể dạy học theo hướng giúp HS THCHD.2 Thực trạng dạy học theo hướng giúp học sinh tự học có hướng dẫn.Thực trạng rèn luyện KNDH cho SV sư phạm Toán ở trường đại học.71 Kết luận chương 2.76 Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHUẨN BỊ CHO SV SƯ PHẠM TOÁN NHỮNG KĨ NĂNG ĐỂ SAU NÀY CÓ THỂ DẠY HỌC THEO HƯỚNG GIÚP HỌC SINH TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN. Định hướng xây dựng biện pháp chuẩn bị cho SV sư phạm Toán sau khi ra trường có thể dạy học theo hướng giúp HS THPT THCHD. Một số biện pháp sư phạm nhằm chuẩn bị cho SV sư phạm toán sau khi ra trường có thể dạy học theo hướng giúp HS THPT THCHD.1 Biện pháp 1: Rèn luyện kĩ năng tự học có hướng dẫn cho sinh viên sư phạm toán. Biện pháp 2: Rèn luyện kĩ năng thiết kế tài liệu hướng dẫn học cho SV thông qua học phần Lí luận và phương pháp dạy học môn Toán.

Biện pháp 3: Rèn luyện kĩ năng hướng dẫn học theo TLHDH cho SV qua rèn luyện nghiệp vụ sư phạm.4 Biện pháp 4: Rèn luyện kĩ năng giúp học sinh tự học có hướng dẫn qua TTSP ở trường phổ thông.5 Biện pháp 5: Chuẩn bị cho SV sư phạm Toán một số KN hướng dẫn HS TH thông qua Zalo, facebook, trang dạy học trực tuyến.125 Kết luận chương 3.130 Chương 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm. Đối tượng và thời gian thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm.133 Kết luận chương 4.

152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.154 TÀI LIỆU THAM KHẢO. v DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ BPSP Biện pháp sư phạm CH Câu hỏi CNTT Công nghệ thông tin DH Dạy học ĐHSP Đại học sư phạm ĐHSP - ĐHTN Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên GD Giáo dục GD&ĐT Giáo dục và đào tạo GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên HĐ Hoạt động HS Học sinh KHGD Khoa học giáo dục KN Kĩ năng KNDH Kĩ năng dạy học KNGD Kĩ năng giáo dục KNNN Kĩ năng nghề nghiệp KT Kiến thức LL&PPDH Lý luận và phương pháp dạy học NXB Nhà xuất bản NL Năng lực PH&GQVĐ Phát hiện và giải quyết vấn đề PPDH Phương pháp dạy học RLNVSP Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm SGK Sách giáo khoa SV Sinh viên STT Số thứ tự TĐ Thái độ TH Tự học THCHD Tự học có hướng dẫn TLHDH Tài liệu hướng dẫn học THPT Trung học phổ thông TNSP Thực nghiệm sư phạm TTSP Thực tập sư phạm vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH Bảng Bảng1. Một số KN cần thiết của GV để dạy học theo hướng giúp HS TH.2 Kĩ năng tự học, tự học có hướng dẫn, tự học toán. Bảng so sánh DH truyền thống và DH theo hướng giúp THCHD.4 Những KN cần thiết của GV để dạy học theo hướng giúp THCHD.5 Kĩ năng dạy học của GV Toán.

Yêu cầu về KN dạy học của SV sư phạm sau khi tốt nghiệp ở một số nước. Kĩ năng cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán. Những KN cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán để sau khi ra trường có thể DH theo hướng giúp THCHD.9 Thời lượng các học phần (thuộc khối KT nghiệp vụ) của một số trường ĐHSP. Khung chương trình một số học phần thuộc khối KT nghiệm vụ của Khoa Toán trường ĐHSP - ĐHTN.11 Cơ hội rèn luyện KNDH theo hướng giúp THCHD.

Cơ hội rèn luyện những KN cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán để sau khi ra trường có thể DH theo hướng giúp HS THCHD. Những KNDH cần chuẩn bị cho SV sư phạm Toán để dạy học theo hướng giúp HS THCHD. Những KNDH cần rèn luyện cho SV sư phạm Toán để dạy học theo hướng giúp HS THCHD.3 Những phương thức có thể chuẩn bị KN cho SV sư phạm Toán để DH theo hướng giúp HS THCHD. Những phương thức có thể chuẩn bị KN cho SV sư phạm Toán để DH theo hướng giúp HS THCHD.

Vai trò của dạy học theo hướng giúp HS THCHD.6 Ý kiến về những yếu tố gây khó khăn trong việc DH theo hướng giúp HS THCHD.7 Kĩ năng DH được trang bị cho SV sư phạm Toán trong các trường sư phạm.8 Kĩ năng DH được trang bị cho SV sư phạm Toán trong các trường sư phạm. Những PPDH được thực hành trong RLNVSP. Hiểu biết của SV sư phạm Toán về DH theo hướng giúp HS THCHD.1 Sơ đồ Tự học có hướng dẫn theo mođun. Các giai đoạn hình thành KN.3 Quá trình rèn luyện kĩ năng.12 vii MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Bước sang Thế kỷ XXI xu hướng hội nhập và toàn cầu hóa đã diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội như chính trị, kinh tế, khoa học, kĩ thuật, GD … Theo đó, GD đóng một vai trò rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia, tạo nên những con người đáp ứng được yêu cầu của xã hội. Theo [78], UNESCO đã chỉ ra bốn trụ cột của GD đó là: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định và học để cùng chung sống. GD ở thế kỷ XXI hướng đến cá nhân, do đó mục tiêu có nhiều thay đổi, hướng vào đào tạo những con người có NL tự làm chủ bản thân, mỗi người học sẽ phải có đủ phẩm chất TH, tự quyết định và tự phát triển. Vì vậy, bồi dưỡng NL TH cho HS khi còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông là một yêu cầu quan trọng.

TH giúp nâng cao kết quả học tập của HS và chất lượng GD của nhà trường. Giúp HS TH, dạy HS cách học là một trong những định hướng đổi mới PPDH ở trường phổ thông ngày nay. Vấn đề TH, tự đào tạo đã được Đảng, Nhà nước ta quan tâm, quán triệt từ nhiều năm qua. Hội nghị lần thứ 8, Ban chấp hành Trung ương khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện GD.

Nghị quyết đã chỉ rõ: Phát triển GD&ĐT là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh GD từ trang bị KT sang phát triển toàn diện NL và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, GD nhà trường kết hợp với GD gia đình và GD xã hội. Chương trình GDPT tổng thể 2018 cũng chỉ rõ các nhóm NL mà HS cần đạt được, trong đó NL tự chủ và NL TH được xem là những nhóm NL rất cần thiết đối với HS phổ thông[74].

Môn Toán chiếm vị trí quan trọng trong các môn học ở nhà trường phổ thông.