Luận án: Chính sách tỷ giá hối đoái thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam - Nghiên cứu của Tiến sĩ Lê Mai Trang

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi. Các thông tin, dữ liệu, luận cứ được sử dụng trong luận án có trích dẫn nguồn gốc rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tiến hành một cách trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày 13 tháng 02 năm 2017 Nghiên cứu sinh Lê Mai Trang ii LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn GS,TS.

Đinh Văn Sơn và PGS,TS. Đào Minh Phúc đã nhiệt tình hướng dẫn để tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này. Nghiên cứu sinh cũng xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu Trường Đại học Thương mại, Khoa Sau đại học, đặc biệt là các Thầy Cô giáo trong ban chủ nhiệm Khoa Sau đại học, Khoa Kinh tế - Luật, Khoa Tài chính - Ngân hàng, Bộ môn Kinh tế Vĩ mô, Bộ môn Ngân hàng - Chứng khoán đã tạo điều kiện, động viện, góp ý chuyên môn trong quá trình thực hiện luận án. Nghiên cứu sinh cũng bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến các Thầy Cô trong hội đồng đánh giá chuyên đề, hội đồng đánh giá luận án cấp cơ sở và phản biện kín đã có những đóng góp cụ thể, chi tiết về mặt chuyên môn giúp cho nghiên cứu sinh hoàn thiện tốt hơn luận án của mình.

Cuối cùng nghiên cứu sinh cảm ơn gia đình đã luôn tạo điều kiện, động viên, hỗ trợ tôi trong thời gian thực hiện luận án. Cảm ơn các anh chị em ở Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê đã hỗ trợ và giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu phục vụ cho luận án. Nghiên cứu sinh Lê Mai Trang iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC HÌNH VẼ - BẢNG BIỂU. vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. viii MỞ ĐẦU…………. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Mục đích và đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án .4 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………… .Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án .Các nghiên cứu lý thuyết về mô hình phát triển kinh tế liên quan đến chính sách tỷ giá hối đoái…………… .Các nghiên cứu về lựa chọn chế độ tỷ giá hối đoái.Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại và xuất khẩu………….Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án .Các câu hỏi nghiên cứu của luận án .Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu định tính. Phương pháp nghiên cứu định lượng. Tổng hợp các phương pháp nghiên cứu và công cụ hỗ trợ nghiên cứu của luận án. 20 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

21 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI HƯỚNG TỚI MỤC TIÊU XUẤT KHẨU. Tỷ giá hối đoái và tác động của tỷ giá hối đoái đến xuất khẩu. Xuất khẩu và vai trò của xuất khẩu trong phát triển kinh tế. Tỷ giá hối đoái và các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái.

Các yếu tố tác động đến xuất khẩu. Tác động của tỷ giá hối đoái đến xuất khẩu. Chính sách tỷ giá hối đoái và lựa chọn chính sách tỷ giá hối đoái hướng tới mục tiêu xuất khẩu………………. Chế độ tỷ giá.

Chính sách tỷ giá. Chính sách tỷ giá hối đoái hướng tới mục tiêu xuất khấu. Chính sách tỷ giá hối đoái hướng tới mục tiêu xuất khẩu của một số quốc gia và bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam. Chính sách tỷ giá hối đoái của Nhật Bản.

Chính sách tỷ giá hối đoái của Trung Quốc. Chính sách tỷ giá hối đoái của Thái Lan. Chính sách tỷ giá hối đoái của Hàn Quốc. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

56 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 57 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU VÀ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI CỦA VIỆT NAM. Hoạt động xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2005-2015. Thực trạng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam giai đoạn 2005-2015.

Thực trạng xuất khẩu một số mặt hàng chủ lực giai đoạn 2005-2015. Chính sách tỷ giá hối đoái của Việt Nam giai đoạn 2005-2015. Vài nét khái quát về tình hình kinh tế thế giới, trong nước và chính sách tiền tệ của Việt Nam……………………. Diễn biến tỷ giá hối đoái giai đoạn 2005-2015.

Thực trạng chính sách tỷ giá hối đoái của Việt Nam giai đoạn 2005-2015. 87 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 97 CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Đánh giá định tính tác động của chính sách tỷ giá đến xuất khẩu.

Tác động của chính sách tỷ giá đến kim ngạch xuất khẩu .Tác động của chính sách tỷ giá đối với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Đánh giá định lượng tác động của chính sách tỷ giá đến xuất khẩu. Ứng dụng mô hình VAR phân tích tác động của tỷ giá đến xuất khẩu. Ứng dụng mô hình hồi quy đơn giản để phân tích tác động của tỷ giá hối đoái đến xuất khẩu ba mặt hàng chủ lực.

Đánh giá chung tác động của chính sách tỉ giá hối đoái tới xuất khẩu của Việt Nam. Kết quả đạt được. Hạn chế và nguyên nhân. 116 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.

118 CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG XUẤT KHẨU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ HƯỚNG TỚI MỤC TIÊU THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Định hướng xuất khẩu và chính sách tỷ giá hối đoái hướng tới mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn 2030. Định hướng xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn 2030. Yêu cầu và định hướng chính sách tỷ giá hối đoái của Việt Nam giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn 2030 125 5.

Giải pháp hoàn thiện chính sách tỷ giá hối đoái hướng tới mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam…………. Giải pháp về lựa chọn chế độ tỷ giá hối đoái. Giải pháp hoàn thiện cơ chế điều hành tỷ giá hối đoái. Lựa chọn các công cụ điều hành tỷ giá thúc đẩy xuất khẩu.

Các giải pháp hỗ trợ và điều kiện. Phối hợp hiệu quả chính sách tỷ giá hối đoái với chính sách tiền tệ, chính sách lãi suất và chính sách tài khóa. Đổi mới mô hình tăng trưởng xuất khẩu hướng tới xuất khẩu bền vững. 146 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5.

154 KẾT LUẬN: DANH SÁCH CÁC BÀI BÁO CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .x TÀI LIỆU THAM KHẢO. xi PHỤ LỤC………. xiv Phụ lục 1: Phân loại chính sách tỷ giá của IMF. xiv Phụ lục 2: Tỷ trọng các nước áp dụng cơ chế tỷ giá theo phân loại của IMF.

xiv Phụ lục 3: Tỷ giá JPY/USD. xiv Phụ lục 4: Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Nhật Bản (triệu USD). xv Phụ lục 5: Một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của Trung Quốc (1994-1997). xv Phụ lục 7: Tỷ giá và xuất khẩu của Thái Lan (1997-2005).

xvi Phụ lục 8: Tỷ giá và xuất khẩu của Hàn Quốc (1997-2005). xvii Phụ lục 9: Thị trường xuất khẩu dệt may Việt Nam giai đoạn 2005-2015. xvii Phụ lục 10: Tăng trưởng thương mại hàng hóa thế giới. xviii Phụ lục 11: Kim ngạch và tỷ trọng một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam giai đoạn 2005-2009………….

xix Phụ lục 12: Kim ngạch và tỷ trọng một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam giai đoạn 2010-2015………. xx Phụ lục 13: Diện tích, năng suất và sản lượng cà phê Viêt Nam giai đoạn 2005-2015. xxii Phụ lục 14: Cơ cấu thị trường xuất khẩu cà phê Việt Nam giai đoạn 2005-2015. xxii Phụ lục 15: Thị trường xuất khẩu cà phê Việt Nam sang Châu Âu đoạn 2005-2015.

xxiii Phụ lục 16: Sản lượng thủy sản của Viêt Nam giai đoạn 2005-2015. xxiii Phụ lục 17: Thị trường xuất khẩu thủy sản Việt Nam giai đoạn 2010-2015. xxiv Phụ lục 18: Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu thủy sản Việt Nam giai 2010-2015. xxiv Phụ lục 19: Tăng trưởng kinh tế thế giới 2005-2015.

xxv Phụ lục 20: Một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô giai đoạn 2005-2015. xxvi Phụ lục 21 :Tỷ giá USD so với VND và các ngoại tệ chính trong khu vực Đông Nam Á giai đoạn 2006-2015…………. xxvi Phụ lục 22: Tỷ giá hiệu lực danh nghĩa (NEER) và tỷ giá hiệu lực thực tế (REER). xvii Phụ lục 23: Kiểm định tính dừng.

xviii Phụ lục 24: Xác định độ trễ tối ưu. xviii Phụ lục 25: Kiểm định tương quan chuỗi và tính ổn định của mô hình. xix Phụ lục 26: Kết quả hồi quy 3 mặt hàng: Dệt may-Cà phê-Thủy sản. xx vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nội dung CNY Đồng Nhân dân tệ Trung Quốc DTNH Dự trữ ngoại hối EUR Đồng Euro FED Cục dự trự liên bang JPY Đồng Yên Nhật KRW Đồng Won Hàn Quốc NEER Tỷ giá hiệu lực danh nghĩa NH Ngân hàng NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng Trung ương NK Nhập khẩu NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn PBOC Ngân hàng trung ương Trung Quốc REER Tỷ giá thực hữu dụng SGD Đồng Đô la Singapore TCHQ Tổng cục hải quan TCTD Tổ chức tín dụng TCTK Tổng cục thống kê TGBQLNH Tỷ giá bình quân liên ngân hàng THB Đồng Bath Thái Lan TPCP Trái phiếu chính phủ TWD Đồng tiền của Đài Loan USD Đồng Đô la Mỹ VND Việt Nam đồng XK Xuất khẩu XNK Xuất nhập khẩu vii DANH MỤC HÌNH VẼ - BẢNG BIỂU Hình/Bảng Tên hình vẽ - bảng biểu Trang Hình 1.1 Đồ thị Swan 6 Hình 1.2 Tam giác bất khả thi 7 Hình 1.3 Xu hướng hội tụ của mẫu hình bộ ba bất khả thi ở các quốc gia 8 thị trường mới nổi Hình 2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu 32 Hình 2.2 Tác động của tỷ giá đến khối lượng hàng xuất khẩu 35 Hình 2.3 Tác động của xuất khẩu đến tỷ giá hối đoái 36 Hình 4.1 Kết quả hàm phản ứng đẩy của các biến số với cú sốc tỷ giá 109 Hình 4.2 Kết quả hàm phản ứng đẩy của tỷ giá với cú sốc xuất khẩu 110 hàng hóa Bảng 3.4 Chế độ tỷ giá của Việt Nam giai đoạn 2005-2015 87 Bảng 3.5 Các công cụ của chính sách tỷ giá giai đoạn 2005-2015 89 Bảng 4.1 Các biến số trong mô hình VAR 106 Bảng 4.2 Kết quả ước lượng mô hình VAR 107 Bảng 5.1 Tổng hợp định hướng chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu thời 123 kỳ 2016-2012 Bảng 5.