Nghiên cứu chi phí - hiệu quả Nilotinib so với Imatinib điều trị Bạch cầu mạn dòng tủy tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI NGUYỄN THỊ THU CÚC NGHIÊN CỨU CHI PHÍ - HIỆU QUẢ CỦA NILOTINIB SO VỚI IMATINIB TRONG ĐIỀU TRỊ BẠCH CẦU MẠN DÒNG TỦY TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƢỢC HỌC CHUYÊN NGÀNH : TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC MÃ SỐ : 62720412 Người hướng dẫn khoa học : GS. Nguyễn Thanh Bình PGS. Nguyễn Thị Thu Thủy HÀ NỘI, NĂM 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong các công trình nghiên cứu nào khác.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thu Cúc ii LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến GS.Nguyễn Thanh Bình và PGS.Nguyễn Thị Thu Thủy, những người Thầy đã tận tình dìu dắt, hướng dẫn, trang bị cho tôi những kiến thức khoa học quý giá; định hướng phát triển tư duy cho tôi trong nghiên cứu khoa học; xây dựng tính cách và tư chất của nhà nghiên cứu; luôn ân cần động viên, nhắc nhở và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.Nguyễn Thị Song Hà, PGS.Nguyễn Thị Thanh Hƣơng, TS.Đỗ Xuân Thắng, PGS.Phạm Trí Dũng, PGS. Hà Văn Thúy, PGS.Nguyễn Hà Thanh, TS.Phạm Lƣơng Sơn, TS.Vũ Đức Bình, TS.Nguyễn Khánh Phƣơng, TS.Nguyễn Quỳnh Anh, TS.Trần Thị Lan Anh, Quý thầy/cô đã luôn dành nhiều thời gian tận tình nhận xét, góp ý để giúp tôi có một đề tài nghiên cứu hoàn thiện nhất. Tôi xin chân thành cảm ơn TS.Phạm Nữ Hạnh Vân, TS.Lã Thị Quỳnh Liên, ThS.Dƣơng Viết Tuấn, DS.Kiều Thị Tuyết Mai đã luôn động viên, chia sẻ kinh nghiệm và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án.

Tôi xin cám ơn các anh/chị/em đồng nghiệp, các bạn sinh viên đã luôn đồng hành và hỗ trợ để tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban Giám hiệu, Phòng Sau đại học Trƣờng Đại học Dƣợc Hà Nội đã quan tâm tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban lãnh đạo Viện Huyết học - Truyền Máu Trung Ƣơng và Bệnh viện Truyền máu - Huyết học Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi thu thập được nguồn số liệu này. Cuối cùng, cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè thân thiết đã luôn ở bên động viên và là chỗ dựa tinh thần để tôi vượt qua những khó khăn vất vả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.

iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii LỜI CẢM ƠN. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT.

viii DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU. xi DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. xii ĐẶT VẤN ĐỀ .1 Tổng quan về bệnh bạch cầu mạn dòng tủy. Đặc điểm bệnh học.

Chẩn đoán và điều trị bệnh bạch cầu mạn dòng tủy. Tổng quan về imatinib và nilotinib. Tiêu chí đánh giá hiệu quả điều trị của các thuốc TKI. Chính sách chi trả .3 Tổng quan về kinh tế dược.

Các phương pháp nghiên cứu kinh tế dược. Đối tượng nghiên cứu kinh tế dược. Mô hình hóa trong kinh tế dược. Đánh giá chất lượng các nghiên cứu Kinh tế Dược.

Vai trò và sự cần thiết của nghiên cứu Kinh tế Dược trong bối cảnh hiện nay trên thế giới và Việt Nam. Tổng quan hệ thống và đánh giá chất lượng các nghiên cứu liên quan đến đề tài. Đặc điểm và phương pháp tiến hành nghiên cứu. Phân tích kết quả của các nghiên cứu.

Đánh giá chất lượng báo cáo và chất lượng mô hình phân tích quyết định 35 1. Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Xác định phạm vi nghiên cứu. Đặc điểm mô hình. Các tham số đầu vào của mô hình.

Phân tích chi phí - hiệu quả của NL so với IM trong điều trị BCMDT. Xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thiết lập mô hình phân tích chi phí-hiệu quả của NL và IM trong điều trị BCMDT tại Việt Nam.

Cấu trúc mô hình. Đặc điểm dân số đầu vào mô hình. Xác suất dịch chuyển giữa các trạng thái bệnh. Kết quả ước tính chi phí.

Kết quả ước tính hiệu quả. Phân tích chi phí-hiệu quả của NL so với IM trong điều trị BCMDT tại Việt Nam. Phân tích nền. Phân tích tính bất định.

So sánh với các nghiên cứu trên thế giới. Bàn luận về kết quả thiết lập mô hình phân tích chi phí-hiệu quả của NL và IM trong điều trị BCMDT tại Việt Nam. Lựa chọn mô hình và đặc điểm mô hình. Các tham số đầu vào của mô hình.

Bàn luận về kết quả phân tích chi phí – hiệu quả của NL so với IM trong điều trị BCMDT tại Việt Nam. Kết quả phân tích nền. Kết quả phân tích tính bất định. Tổng hợp và phân tích các đề xuất nâng cao hiệu quả kinh tế của thuốc.

Hạn chế và những đóng góp của đề tài. Hạn chế của đề tài. Đóng góp của đề tài. 113 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

Thiết lập mô hình phân tích chi phí-hiệu quả của NL và IM trong điều trị BCMDT tại Việt Nam. Phân tích chi phí-hiệu quả của NL so với IM trong điều trị BCMDT tại Việt Nam. 116 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 118 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

119 vi PHỤ LỤC 1. BẢNG TỔNG HỢP CÁC ĐẶC ĐIỂM CÁC NGHIÊN CỨU TƢƠNG TỰ TRÊN THẾ GIỚI. PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN. TỶ LỆ TỬ VONG THEO TUỔI VÀ GIỚI CỦA VIỆT NAM NĂM 2016.

KẾT QUẢ PHÂN TÍCH GỘP ĐẶC ĐIỂM DÂN SỐ ĐẦU VÀO MÔ HÌNH. DANH SÁCH BỆNH NHÂN THAM GIA NGHIÊN CỨU vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt AP Accelerated phase Giai đoạn tăng tốc BCCL Bạch cầu cấp lympho BCCT Bạch cầu cấp tủy BCMDT Bạch cầu mạn dòng tủy BCR-ABL Gen BCR-ABL BHYT Bảo Hiểm Y Tế BP Blast phase Giai đoạn chuyển cấp BVTMHHHCM Bệnh viện Truyền máu Huyết học TP.Hồ Chí Minh CcyR Complete cytogenetic response Đáp ứng di truyền tế bào toàn phần CEA Cost-effectiveness analysis Phân tích chi phí-hiệu quả CER Cost-effectiveness Ratio Chỉ số chi phí-hiệu quả CHEERS Consolidated Health Economic Bảng kiếm đánh giá chất lượng Evaluation Reporting báo cáo Kinh tế Y tế Standards CHR Complete hematologic Đáp ứng huyết học hoàn toàn response CML Chronic myeloid leukemia Bệnh bạch cầu mạn dòng tủy CLCS Chất lượng cuộc sống CP Chronic phase Giai đoạn mạn tính CP-HQ Chi phí-hiệu quả CPI Consumer price index Chỉ số giá tiêu dùng cs Cộng sự GIPAP Global Imatinib Patient Chương trình hỗ trợ bệnh nhân Assistance Program toàn cầu sử dụng thuốc Glivec HRQoL Health Related Quality of Life Chỉ số chất lượng cuộc sống viii liên quan đến sức khỏe HU Hydroxyure Thuốc Hydroxyure IFN Interferon – α Thuốc Interferon – α LYG Life Years Gain Số năm sống đạt được IM Imatinib Imatinib ICER Incremental Cost-effectiveness Chỉ số gia tăng chi phí – hiệu Ratio quả MMR Major molecular response Đáp ứng sinh học phân tử NL Nilotinib Nilotinib NST Ph+ Nhiễm sắc thể Philadelphia dương tính PF-LYs Progression free life years Số năm sống không tiến triển bệnh PSA Probabilistic Sensitivity Phân tích độ nhạy xác suất Analysis QALY Quality Adjusted Life Years Số năm sống được điều chỉnh chất lượng cuộc sống VĐNB Vòng đời người bệnh VPAP Viet Nam Patient Assistance Chương trình hỗ trợ bệnh nhân Program Việt Nam sử dụng thuốc Glivec, Tasigna SCT Stem cell transplantation Cấy ghép tế bào gốc SHPT Sinh học phân tử RCT Randomized Controlled Trial Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng TKI Tyrosine kinase inhibitor Thuốc ức chế men tyrosine kinase TNM Tumor, Node, Metastatis Khối u, Hạch bạch huyết, Di căn ix VHHTMTW Viện Huyết Học - Truyền Máu Trung Ương WHO World Health Organization Tổ chức Y tế Thế Giới x DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 1. Phân loại đáp ứng điều trị BCMDT giai đoạn mạn tính. So sánh các phương pháp phân tích kinh tế dược.

Chi phí thành phần theo quan điểm chi trả [88]. Xác suất chuyển đổi trạng thái bệnh. Các phương pháp giải quyết tính không chắc chắn. Kỹ thuật PICO.

Tổng hợp các biến số phân tích. Đặc điểm bệnh nhân BCMDT trong các nghiên cứu. Xác suất dịch chuyển trạng thái bệnh. Tổng hợp thông tin khảo sát chi phí.

Đặc điểm bệnh nhân BCMDT sử dụng IM hoặc NL. Cấu phần chi phí trực tiếp y tế 1 lần tái khám. Chi phí trực tiếp ngoài y tế và chi phí gián tiếp 1 lần tái khám. Tổng chi phí 1 lần tái khám bệnh nhân BCMDT giai đoạn mạn.

Chi phí điều trị bệnh nhân BCMDT giai đoạn mạn hóa trị và giai đoạn tăng tốc. Đặc điểm bệnh nhân bạch cầu cấp. Cấu phần chi phí điều trị tấn công. Cấu phần chi phí 1 lần điều trị duy trì.

Đặc điểm người bệnh ghép tủy. Cấu phần chi phí trực tiếp y tế bệnh nhân ghép tủy. CLCS người bệnh BCMDT sử dụng IM bước 1 và NL bước 2. Chỉ số thỏa dụng các trạng thái bệnh trong mô hình.

Chi phí và hiệu quả của các phác đồ điều trị. Chi phí và hiệu quả của các phác đồ điều trị. Xác suất đạt chi phí – hiệu quả theo các mức ngưỡng chi trả từ quan điểm xã hội. 79 xi DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1.

Số lượng người bệnh BCMDT hiện mắc trên toàn thế giới [146]. Phần trăm bệnh BCMDT được chẩn đoán mới theo tuổi ở Mỹ [65], [152]. Tiên lượng sống của bệnh nhân bạch cầu mạn dòng tủy theo giai đoạn bệnh. Sơ đồ các bước chẩn đoán và điều trị BCMDT bằng IM [25].

Chi phí thuốc Glivec/bệnh nhân/năm ở các quốc gia [82]. Phân loại chi phí dựa trên quan điểm người sử dụng dịch vụ. Mô hình Markov. Các bước phát triển mô hình quyết định.

Sơ đồ tìm kiếm và lựa chọn các nghiên cứu. So sánh ICER giữa các quốc gia. Kết quả đánh giá chất lượng báo cáo nghiên cứu. Kết quả đánh giá chất lượng mô hình quyết định.

Các bước tiến hành và phương pháp thực hiện nghiên cứu. Các phác đồ được đánh giá. Sơ đồ các bước thu thập số liệu. Mô hình Markov .