Cấu trúc tham tố của tính từ trong tiếng việt đối chiếu với cấu trúc tương ứng t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------- PHẠM HỒNG HẢI CẤU TRÚC THAM TỐ CỦA TÍNH TỪ TRONG TIẾNG VIỆT (ĐỐI CHIẾU VỚI CẤU TRÚC TƯƠNG ỨNG TRONG TIẾNG ANH) LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC Thành phố Hồ Chí Minh – năm 2019 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------- PHẠM HỒNG HẢI CẤU TRÚC THAM TỐ CỦA TÍNH TỪ TRONG TIẾNG VIỆT (ĐỐI CHIẾU VỚI CẤU TRÚC TƯƠNG ỨNG TRONG TIẾNG ANH) Chuyên ngành: ngôn ngữ học so sánh – đối chiếu Mã số: 62220241 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Lê Kính Thắng 2. Nguyễn Công Đức PHẢN BIỆN ĐỘC LẬP: 1.TS Nguyễn Văn Hiệp 2. Lê Thị Ngọc Điệp PHẢN BIỆN : 1.

Nguyễn Hoàng Trung 3. Nguyễn Thị Kiều Thu Thành phố Hồ Chí Minh – năm 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và dẫn chứng đưa ra trong luận án là hoàn toàn trung thực và không sao chép từ bất kỳ một công trình nào. Tác giả luận án LỜI TRI ÂN Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến PGS.

Lê Kính Thắng, người trực tiếp hướng dẫn luận án, và cũng là người đã dìu dắt tôi đến với ngôn ngữ học từ những ngày đầu. Hơn bốn năm làm luận án đầy nhọc nhằn, thách thức, nếu không có sự giúp đỡ, động viên, chỉ bảo sát sao của Thầy thì tôi không thể có được chút thành quả như bây giờ. Tôi thật may mắn khi thực hiện đề tài về cấu trúc tham tố của tính từ - một vấn đề xuất phát từ ý tưởng của Thầy, và cũng thật may mắn có được một người hướng dẫn giỏi chuyên môn và tận tâm như Thầy. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến PGS.

Nguyễn Công Đức – người đồng hướng dẫn. Thầy luôn lo lắng cho tôi, gợi hướng cho tôi nhiều ý tưởng quan trọng để làm luận án và luôn có những ý kiến uốn nắn kịp thời trong từng chuyên đề. Sự nhiệt tâm của Thầy đã khích lệ, làm tôi tự tin hơn khi thể hiện quan điểm khoa học của mình. Xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các Thầy Cô trong hội đồng khoa học cấp đơn vị chuyên môn và phản biện độc lập về những ý kiến đóng góp quý báu, về sự chỉ bảo tận tình, giúp tôi hoàn thiện luận án.

Đặc biệt, đến TS.Nguyễn Hoàng Trung, người luôn cho tôi những phản biện chính xác, thuyết phục và không bao giờ khoan nhượng. Tinh thần khoa học của Thầy khiến những người mới chập chững nghiên cứu như tôi thật thấm thía, cảm kích. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Bộ môn ngôn ngữ học, Khoa Ngôn ngữ và Văn học, Phòng SĐH trường ĐH KHXH&NV TP.HCM – nơi đã tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu từ khi học cao học đến nay. Ban lãnh đạo trường ĐH Đồng Nai, Khoa Tiểu học - Mầm non – nơi tôi công tác đã giúp đỡ tôi về thời gian, kinh phí, cũng là nơi tôi phải mang ơn rất nhiều.

Cuối cùng, xin gửi đến gia đình, bạn bè thân hữu lòng biết ơn chân thành về sự giúp đỡ, động viên đã dành cho tôi trong suốt thời gian qua. MỤC LỤC QUY ƯỚC TRÌNH BÀY. i PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Quan điểm của giới Việt ngữ học về từ loại, về tính từ. Lịch sử nghiên cứu cấu trúc tham tố. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và nguồn ngữ liệu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án .7 Cấu trúc luận án. 31 CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 1.

Một số vấn đề về tính từ và tính từ tiếng Việt. Khái niệm tính từ. Tiêu chí xác định từ loại tính từ. Phân loại tính từ.

Cấu trúc tham tố và cấu trúc tham tố của tính từ. Cấu trúc tham tố. Cấu trúc tham tố của tính từ. 72 CHƯƠNG 2: CẤU TRÚC THAM TỐ CỦA TÍNH TỪ TIẾNG VIỆT 2.

Vấn đề hạt nhân cấu trúc tham tố của tính từ tiếng Việt. Hạt nhân là tính từ đa tiết. Hạt nhân trong ngữ đoạn tính từ tiếng Việt. Tham tố của tính từ tiếng Việt.

Tham tố làm diễn tố và tham tố làm chu tố. Tham tố ngoại tại và tham tố nội tại. Cấu trúc đơn trị có hạt nhân là tính từ tiếng Việt. Cấu trúc đơn trị có hạt nhân là tính từ nội động.

Cấu trúc đơn trị có hạt nhân là tính từ ngoại động dùng như tính từ nội động. Cấu trúc song trị có hạt nhân là tính từ tiếng Việt. Cấu trúc song trị có hạt nhân là tính từ ngoại động. Cấu trúc song trị có hạt nhân là tính từ nội động dùng như tính từ ngoại động.

Các vai nghĩa trong cấu trúc tham tố của tính từ tiếng Việt. 122 CHƯƠNG 3: MỐI LIÊN HỆ GIỮA CẤU TRÚC THAM TỐ VÀ CẤU TRÚC CÚ PHÁP CỦA TÍNH TỪ TIẾNG VIỆT 3. Cấu trúc cú pháp của tính từ tiếng Việt. Về phạm trù nội động và ngoại động trong tiếng Việt.

Cấu trúc nội động có hạt nhân là một tính từ. Cấu trúc ngoại động có hạt nhân là một tính từ. Mối quan hệ giữa cấu trúc tham tố và cấu trúc cú pháp có hạt nhân là tính từ tiếng Việt. 145 CHƯƠNG 4: ĐỐI CHIẾU TÍNH TỪ TIẾNG VIỆT VỚI TÍNH TỪ TIẾNG ANH Ở PHƯƠNG DIỆN CẤU TRÚC THAM TỐ VÀ PHƯƠNG DIỆN CÓ LIÊN QUAN 4.

Đối chiếu tính từ tiếng Việt với tính từ tiếng Anh ở phương diện cấu trúc tham tố. Cấu trúc tham tố của tính từ tiếng Anh. Đối chiếu tính từ tiếng Việt với tính từ tiếng Anh ở phương diện cấu trúc tham tố. Đối chiếu tính từ tiếng Việt với tính từ tiếng Anh trong mối liên hệ với các từ loại khác.

172 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 176 DANH MỤC BÀI VIẾT CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 183 PHỤ LỤC QUY ƯỚC TRÌNH BÀY 1. Để giản tiện trong trình bày, một số từ ngữ thường lặp lại trong luận án sẽ được viết tắt như sau: - Tính từ : TT - Động từ : ĐT - Tính từ đơn tiết : TTĐT - Cấu trúc tham tố : CTTT - Đơn vị song tiết : ĐVST - (Tiêu chí) tự do hay ràng buộc : TD/RB 2.

Trong các ví dụ, những câu có đánh dấu * là những câu không chấp nhận được. Những câu có đánh dấu hỏi (?) là những câu không tự nhiên. Các ví dụ được đánh theo thứ tự của từng chương. Khi muốn tham chiếu về ví dụ ở chương khác sẽ có chua thêm tên chương phù hợp.

Tên gọi các vai nghĩa sẽ được viết hoa ở chữ đầu (chẳng hạn, Đích). 1 PHẦN MỞ ĐẦU 0.1 Lý do chọn đề tài Tính từ (TT) tiếng Việt, như các từ loại từ vựng khác, có vai trò rất quan trọng. Có thể nói, hầu hết các tài liệu về ngữ pháp tiếng Việt đều ít nhiều đề cập đến từ loại này. Quan điểm cũng như những nghiên cứu về nó cho thấy đây là đối tượng nghiên cứu phức tạp, còn nhiều bất đồng trong giới Việt ngữ học.

Trong tiếng Việt, từ loại này được nhiều học giả cho là có nhiều nét tương đồng với từ loại động từ (ĐT) tuy nhiên cơ sở cho kết luận như vậy thường chủ yếu dựa trên những tương đồng về hoạt động cú pháp. Bằng cách khảo sát cấu trúc tham tố (CTTT), luận án này góp phần tìm hiểu bản chất của tính từ (TT) tiếng Việt cũng như sự tương đồng của TT với động từ (ĐT) trong tiếng Việt ở một góc độ khác. Đó cũng chính là lý do chúng tôi lựa chọn đề tài: "Cấu trúc tham tố của tính từ trong tiếng Việt (đối chiếu với cấu trúc tương ứng trong tiếng Anh)". Đề tài của Luận án được phát triển từ cùng một đề tài của luận văn.

Luận văn đã khảo sát, làm rõ CTTT của TT dựa trên tập hợp TT đơn tiết ở một mức độ nhất định, như: - Phân chia TT thành TT nội động và TT ngoại động. - Xác định những tham tố cơ bản trong CTTT của TT (diễn tố, chu tố). - Tìm hiểu khả năng làm hạt nhân của TT trong CTTT (kết hợp với một tham tố và hai tham tố). - Mối liên hệ giữa CTTT và cấu trúc cú pháp của TT tiếng Việt.

- Đối chiếu CTTT của TT tiếng Việt với CTTT của TT tiếng Anh ở phương diện CTTT. Ở luận án này, chúng tôi tiếp tục làm rõ những vấn đề chưa được xử lý triệt để, những vấn đề mới được đặt ra trong luận văn, bằng cách củng cố thêm cơ sở lý luận, khảo sát thêm tập hợp TT đa tiết để xác định đúng hơn bản chất CTTT của TT tiếng Việt. 2 Vấn đề trọng tâm mà đề tài đặt ra, cần tiếp tục giải quyết là: xác định CTTT của TT tiếng Việt để thấy sự tương đồng của nó với CTTT của ĐT tiếng Việt. Để giải quyết được vấn đề này, phải làm rõ được: (i) Về vấn đề phân định từ loại (ii) Về ý nghĩa đặc trưng của TT (iii) Những đơn vị đơn tiết và đa tiết làm TT.

(iv) Về phạm trù nội động/ ngoại động (v) Mối liên hệ giữa CTTT và cấu trúc cú pháp của TT trong câu tiếng Việt (vi) Các vai nghĩa cơ bản trong cấu trúc tham tố có tính từ làm hạt nhân trong tiếng Việt (vii) So sánh CTTT của TT tiếng Việt với CTTT của TT tiếng Anh một cách toàn diện hơn. Giải quyết được các vấn đề trên, chúng tôi hy vọng tìm hiểu một cách hệ thống, đầy đủ hơn về CTTT của TT tiếng Việt. Từ đó, cung cấp thêm cơ sở chứng minh cho sự gần gũi giữa TT và ĐT trong tiếng Việt.2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 0. Quan điểm của giới Việt ngữ học về từ loại, về tính từ 0.

Quan điểm cho rằng tiếng Việt không có từ loại Vấn đề từ loại trong ngôn ngữ nói chung và trong tiếng Việt nói riêng, luôn là vấn đề phức tạp và gây tranh cãi. Nhiều nhà Việt ngữ học, do bị ảnh hưởng bởi lý luận ngôn ngữ châu Âu, đã nghi ngờ về khả năng phân định từ loại trong tiếng Việt. Grammont - Lê Quang Trinh (1911-1912), xuất phát từ thực tế tiếng Việt đã cho rằng không thể xác định từ loại trong ngôn ngữ này vì lẽ ở đó từ không có các đặc trưng như ở ngôn ngữ châu Âu.