Nghiên cứu các phương pháp phát hiện và điều trị tiền ung thư cổ tử cung tại 24

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN TRUNG KIÊN NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN VÀ ĐIỀU TRỊ TIỀN UNG THƯ CỔ TỬ CUNG TẠI 24 XÃ VÙNG NÔNG THÔN TỈNH THÁI BÌNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN TRUNG KIÊN NGHIÊN CỨU CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN VÀ ĐIỀU TRỊ TIỀN UNG THƯ CỔ TỬ CUNG TẠI 24 XÃ VÙNG NÔNG THÔN TỈNH THÁI BÌNH Chuyên ngành : Sản phụ khoa Mã số : 62720131 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Đức Hinh PGS. Trịnh Hữu Vách HÀ NỘI - 2021 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được nhiều sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình, tâm huyết, trách nhiệm và những sự động viên nhiệt tình từ các Thầy, Cô, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình, đặc biệt những phụ nữ đã tự nguyện tham gia nghiên cứu để cho tôi những số liệu quý giá. Với tình cảm và sự biết ơn sâu sắc, tôi xin kính gửi lời cảm ơn chân thành đến: - Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Bộ môn Phụ Sản, Trường Đại học Y Hà Nội đã đào tạo, dạy dỗ và giúp đỡ để tôi hoàn thành chương trình học tập và luận án Tiến sĩ; - Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Bộ môn Phụ Sản Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Bệnh viện Đại học Y Thái Bình, đã ủng hộ và tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình công tác, học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu.

- Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn Ông Greame Lade, Giám đốc Quỹ phòng chống Ung thư Cổ tử cung Úc, đã luôn đồng hành và tài trợ cho dự án “Tăng cường nhận thức của phụ nữ về tầm soát ung thư cổ tử cung, kết hợp hỗ trợ sàng lọc và điều trị ca bệnh” tại Việt Nam. - Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Đức Hinh - Nguyên Hiệu Trưởng Trường Đại học Y Hà Nội. Thầy là người dìu dắt em ngay từ những bước chân đầu tiên vào nghề.

Thầy luôn tâm huyết, tận tình chỉ bảo, truyền đạt cho em những kiến thức cũng như phương pháp làm việc và những sáng tạo trong nghiên cứu khoa học vô cùng quý giá. Thầy luôn động viên và tạo điều kiện tốt nhất cho em trong suốt quá trình thực hiện luận án. - Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn PGS. Trịnh Hữu Vách - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Dân số và Sức khoẻ Nông thôn - Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

Thầy đã hướng dẫn, giúp đỡ và dìu dắt em từ khi bắt đầu thực hiện luận án. Thầy luôn tạo mọi điều kiện, luôn động viên, khích lệ, chỉ bảo tỉ mỉ, tận tình, giảng dạy những kiến thức chuyên sâu trong lĩnh vực nghiên cứu và định hướng trong quá trình nghiên cứu để em tự tin hoàn thành luận án. - Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn GS. Trần Thị Phương Mai cùng với các Thầy, Cô đã dìu dắt em từ khi em bắt đầu thực hiện luận án nghiên cứu.

Thầy, Cô luôn động viên, giúp đỡ để em có được những kiến thức giá trị, định hướng nghiên cứu, tạo điều kiện và đóng góp những ý kiến rất quý báu cho em trong suốt thời gian học tập và thực hiện nghiên cứu này. - Tôi gửi lòng biết ơn sâu sắc tới những phụ nữ đã tình nguyện tham gia vào nghiên cứu để tôi thực hiện thành công đề tài luận án. Xin được cảm ơn chân thành nhất tới các Anh, Chị, Em đồng nghiệp và bạn bè đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ, luôn quan tâm, động viên, chia sẻ, thường xuyên khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu hoàn thành luận án. Nhân dịp này, Con xin được tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Cha, Mẹ, xin được trân trọng cảm ơn các Anh, các Chị, các Em và những người thân trong gia đình, trong họ tộc Nội, Ngoại đã luôn động viên, cổ vũ để con học tập, phấn đấu và trưởng thành trong cuộc sống và sự nghiệp.

Cám ơn Vợ và hai con thân yêu đã hy sinh rất nhiều cả tâm, sức, thời gian, tiền bạc và là nguồn sức mạnh thôi thúc để tôi phấn đấu vươn lên, chuyên tâm học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 16 tháng 06 năm 2021 Học viên Nguyễn Trung Kiên LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Trung Kiên, nghiên cứu sinh khóa 32 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Sản Phụ khoa, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Đức Hinh và PGS.TS Trịnh Hữu Vách. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 16 tháng 06 năm 2021 Nguyễn Trung Kiên DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ ĐỊNH NGHĨA THUẬT NGỮ Từ viết tắt Giải thích (chú giải) CIN Cervical Intraepithelial Neoplasia (Tân sản trong biểu mô cổ tử cung) CIS Carcinoma In Situ (Ung thư biểu mô vảy tại chỗ) CTC Cổ tử cung FIGO International Federation of Gynecology and Obstetrics (Hội sản phụ khoa quốc tế) HPV Human Papiloma Virus (Virus sinh u nhú ở người) HSIL High - grade Squamous Intraepithelium Lesions (Tổn thương nội biểu mô vảy mức độ cao) IUAC International Union Against Cancer (Hiệp hội quốc tế chống ung thư) LEEP Loop Electrosurgical Excision Procedure (Phương pháp phẫu thuật cắt bỏ bằng dao điện) LSIL Low - grade Squamous Intraepithelium Lesions (Tổn thương nội biểu mô vảy mức độ thấp) MBH Mô bệnh học PAP Smear Phết tế bào cổ tử cung QHTD Quan hệ tình dục SIL Squamous Intraepithelium Lesions (Tổn thương nội biểu mô vảy) TBH Tế bào học TC Tử cung TT Tổn thương TTTUT Tổn thương tiền ung thư UT Ung thư UTCTC Ung thư cổ tử cung VIA Visual Inspection of the cervix with acetic Acid wash (Quan sát cổ tử cung bằng mắt thường với dung dịch acid acetic) VILI Visual Inspection with Lugol’s Iodine (Quan sát cổ tử cung sử dụng dung dịch Lugol) WHO World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Cấu tạo giải phẫu, mô học và sinh lý cổ tử cung. Cấu tạo giải phẫu cổ tử cung. Cấu trúc mô học của niêm mạc âm đạo cổ tử cung. Đặc điểm sinh lý cổ tử cung.

Diễn tiến của ung thư cổ tử cung. Tình hình ung thư cổ tử cung trên thế giới. Tình hình ung thư cổ tử cung ở Việt Nam. Một số yếu tố nguy cơ và nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung.

Yếu tố nguy cơ cho sự hình thành ung thư cổ tử cung. Vai trò của HPV. Các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung. Các tổn thương tiền ung thư qua soi cổ tử cung.

Tổn thương tiền ung thư trên tế bào học cổ tử cung. Tổn thương tiền ung thư trên mô bệnh học. Các phương pháp sàng lọc ung thư cổ tử cung. Xét nghiệm tế bào học cổ tử cung.

Xét nghiệm DNA HPV. Quan sát cổ tử cung bằng mắt thường với dung dịch acid acetic. Quan sát cổ tử cung sử dụng dung dịch Lugol. Điều trị các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung.

Phương pháp phá hủy tổ chức. Các phương pháp cắt bỏ tổn thương cổ tử cung. Phương pháp điều trị triệt để. Các nghiên cứu sàng lọc ung thư cổ tử cung tại Việt Nam.

Giới thiệu về dự án nghiên cứu: “Tăng cường nhận thức của phụ nữ về tầm soát ung thư cổ tử cung, kết hợp hỗ trợ sàng lọc và điều trị ca bệnh”. 42 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Phương tiện nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Các biến số và tiêu chuẩn nghiên cứu.

Các đặc điểm chung về dịch tễ học của phụ nữ nghiên cứu. Các đặc điểm về lâm sàng và cận lâm sàng của phụ nữ nghiên cứu. Kết quả các phương pháp sàng lọc và chẩn đoán. Điều trị tổn thương bất thường cố tử cung bằng laser CO2.

Các tiêu chuẩn nghiên cứu. Xử lý số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 64 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Một số đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về nhóm tuổi của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về tiền sử sản phụ khoa. Đặc điểm về tuổi bắt đầu quan hệ tình dục và số bạn tình của phụ nữ.

Tình trạng sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục. Tình trạng hút thuốc lá. Phát hiện tổn thương tiền ung thư cổ tử cung trong cộng đồng bằng VIA và các yếu tố liên quan. Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu.

Các phương pháp sàng lọc và chẩn đoán tổn thương ở cổ tử cung. Một số yếu tố liên quan đến kết quả sàng lọc VIA trong cộng đồng. Đánh giá kết quả điều trị tổn thương tiền ung thư cổ tử cung bằng phương pháp laser CO2. Tỷ lệ khỏi bệnh khi điều trị bằng phương pháp laser CO2.

Tỷ lệ khỏi bệnh theo nhóm tuổi. Tỷ lệ khỏi bệnh theo kết quả TBH. Tỷ lệ khỏi bệnh theo đường kính tổn thương. Thời gian khỏi bệnh theo đường kính tổn thương.

Thời gian tiết dịch sau điều trị bằng laser CO2. Biến chứng sau điều trị bằng phương pháp laser CO2. Kết quả xét nghiệm lần 2 sau điều trị 12 tháng. 91 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.

Một số đặc điểm chung của đối tương nghiên cứu. Đặc điểm về dân số học. Đặc điểm về tiền sử sản khoa. Đặc điểm về tiền sử phụ khoa.

Đặc điểm về tuổi quan hệ tình dục lần đầu và số bạn tình của phụ nữ. Tình trạng sử dụng bao cao su và hút thuốc lá .