Các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ phương pháp tiếp cận hồi quy phân v

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYỄN THANH LIÊM CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC KỲ HẠN NỢ: PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN HỒI QUY PHÂN VỊ VÀ PHÂN RÃ OAXACA – BLINDER LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh, năm 2019 ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYỄN THANH LIÊM CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC KỲ HẠN NỢ: PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN HỒI QUY PHÂN VỊ VÀ PHÂN RÃ OAXACA – BLINDER Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số chuyên ngành: 62.01 Phản biện 1: PGS.

TRỊNH QUỐC TRUNG Phản biện 2: PGS. TRƯƠNG QUANG THÔNG Phản biện 3: TS. PHẠM THỊ THANH XUÂN NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. NGUYỄN THỊ CÀNH 2.

DƯƠNG NHƯ HÙNG Phản biện độc lập 1: PGS. LÊ PHAN THỊ DIỆU THẢO Phản biện độc lập 2: TS. PHẠM THỊ THANH XUÂN Tp. Hồ Chí Minh năm 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi.

Các số liệu sử dụng trong luận án có nguồn gốc rõ ràng và trung thực. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan. Các kết quả này chưa từng được công bố trong các luận án hay luận văn khác. Tất cả những tham khảo và kế thừa đều được trích dẫn đầy đủ.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thanh Liêm ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tác giả đã nhận được sự giúp đỡ và động viên của nhiều bên. Trước tiên, tác giả xin chân thành cảm ơn GS. Nguyễn Thị Cành và TS. Dương Như Hùng đã tận tình hướng dẫn về mặt logic và sửa từng lỗi của luận án.

Nguyễn Thị Cành và TS. Dương Như Hùng đã liên tục cảm thông cho các khó khăn của tác giả và động viên tác giả hoàn thành luận án. Tác giả tri ân sự chỉ bảo tận tâm và động viên quý giá của PGS. Hoàng Công Gia Khánh, PGS.

Đỗ Phú Trần Tình và ThS. Nguyễn Thị Lài. Tác giả chân thành cảm ơn Ban chủ nhiệm Khoa Tài chính – Ngân hàng, đặc biệt là TS. Nguyễn Anh Phong, đã hỗ trợ sắp xếp các buổi học nâng cao kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm, cũng như sự động viên của Quý Ban.

Tác giả xin chân thành cảm ơn TS. Trần Hùng Sơn, TS. Trần Quang Văn và ThS. Châu Nguyễn Thanh Ngân và các đồng nghiệp khác ở Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế - Tài chính đã không quản ngại hỗ trợ công việc cho tôi, giúp tôi có thêm thời gian để hoàn thành luận án.

Cuối cùng, tác giả rất biết ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn bên cạnh, đóng góp ý kiến và chia sẻ kinh nghiệm quý báu về cuộc sống cũng như chuyên môn trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu này. iii Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục bảng biểu Danh mục hình và biểu đồ MỤC LỤC CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ---------------------------------------------------------------------------- 1 1. Tính cấp thiết của đề tài ----------------------------------------------------------------------------- 1 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án ----------------------------------------------------- 3 1.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu -------------------------------------------------------------------- 5 1. Mục tiêu nghiên cứu ------------------------------------------------------------------------------- 5 1. Câu hỏi nghiên cứu -------------------------------------------------------------------------------- 7 1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ----------------------------------------------------------------- 7 1.

Đối tượng nghiên cứu ----------------------------------------------------------------------------- 7 1. Phạm vi nghiên cứu-------------------------------------------------------------------------------- 7 1. Phương pháp nghiên cứu ---------------------------------------------------------------------------- 8 1. Những điểm mới và đóng góp của luận án -------------------------------------------------- ---11 1.

Ý nghĩa của luận án -------------------------------------------------------------------------------- 13 1. Kết cấu của luận án -------------------------------------------------------------------------------- 14 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ------------------- 16 2. Cấu trúc kỳ hạn nợ ------------------------------------------------------------------------------- 16 2. Hạn chế tài chính --------------------------------------------------------------------------------- 17 2.

Rủi ro thanh khoản------------------------------------------------------------------------------- 19 2. Chi phí người đại diện--------------------------------------------------------------------------- 20 2. Các lý thuyết giải thích cấu trúc kỳ hạn nợ -------------------------------------------------- 20 2. Lý thuyết về tác động của cấu trúc kỳ hạn nợ đến hiệu quả doanh nghiệp -------------- 26 2.

Tổng quan các nghiên cứu trước ----------------------------------------------------------------- 27 iv 2. Các nghiên cứu về các nhân tố nội bộ doanh nghiệp --------------------------------------- 27 2. Các nghiên cứu về các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp ----------------------------------- 34 2. Nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của cấu trúc kỳ hạn nợ đối với hiệu quả doanh nghiệp ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 39 2.

Các khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án --------------------------- 40 Tóm tắt chương 2 ---------------------------------------------------------------------------------------- 45 CHƯƠNG 3: GIẢ THUYẾT, MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU -------- 46 3. Nhóm giả thuyết 1 về tác động trung bình của các biến đến cấu trúc kỳ hạn nợ ------- 46 3. Nhóm giả thuyết về tác động của các biến ở các CTKHN ngắn hạn và dài hạn -------- 51 3. Nhóm giả thuyết về vai trò của hạn chế tài chính đối với cấu trúc kỳ hạn nợ ---------- 52 3.

Nhóm giả thuyết về tác động của cấu trúc kỳ hạn nợ đến hiệu quả doanh nghiệp ----- 54 3. Các mô hình nghiên cứu -------------------------------------------------------------------------- 54 3. Mô hình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ ----------------- 54 3. Mô hình nghiên cứu về tác động của cấu trúc kỳ hạn nợ đến hiệu quả doanh nghiệp - 59 3.

Phương pháp ước lượng mô hình ---------------------------------------------------------------- 60 3. Phương pháp ước lược thông thường --------------------------------------------------------- 62 3. Phương pháp phân rã Oaxaca – Blinder (Oaxaca – Blinder decomposition) ----------- 63 3. Phương pháp hồi quy phân vị (quantile regression) ---------------------------------------- 65 3.

Dữ liệu nghiên cứu --------------------------------------------------------------------------------- 68 Tóm tắt chương 3 ---------------------------------------------------------------------------------------- 70 CHƯƠNG 4: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH CẤU TRÚC KỲ HẠN NỢ VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG CỦA DNNY ASEAN ----------------------------------------------------- 71 4. Tổng quan về ASEAN và các doanh nghiệp ASEAN ---------------------------------------- 71 4. Tổng quan về ASEAN -------------------------------------------------------------------------- 72 4. Tổng quan về các doanh nghiệp ASEAN ---------------------------------------------------- 73 4.

Thực trạng cấu trúc kỳ hạn nợ doanh nghiệp các nước ASEAN ---------------------------- 75 4. Cấu trúc kỳ hạn nợ tổng thể -------------------------------------------------------------------- 75 4. Cấu trúc kỳ hạn nợ theo quốc gia -------------------------------------------------------------- 78 4. Cấu trúc kỳ hạn nợ theo ngành ----------------------------------------------------------------- 79 4.

Mối tương quan giữa các yếu tố tác động và CTKHN doanh nghiệp ASEAN ----------- 83 v 4. Mẫu toàn bộ doanh nghiệp --------------------------------------------------------------------- 84 4. Mẫu phân theo mức hạn chế tài chính -------------------------------------------------------- 88 4. Nhận định về các ưu điểm và nhược điểm trong thực trạng về cấu trúc kỳ hạn nợ ------ 96 4.

Nhận định chung --------------------------------------------------------------------------------- 96 4. Các ưu điểm về cấu trúc kỳ hạn nợ ------------------------------------------------------------ 97 4. Các nhược điểm liên quan đến cấu trúc kỳ hạn nợ ------------------------------------------ 98 Tóm tắt chương 4 --------------------------------------------------------------------------------------- 100 CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG ----------------------------------- 101 5. Kết quả hồi quy kiểm định tác động trung bình (giả thuyết 1) ----------------------------- 101 5.

Kết quả hồi quy phân vị (giả thuyết 2. Hồi quy phân vị cho mẫu toàn bộ doanh nghiệp ------------------------------------------- 105 5. Hồi quy phân vị cho mẫu các doanh nghiệp ít hạn chế tài chính ------------------------ 111 5. Hồi quy phân vị cho mẫu các doanh nghiệp có nhiều hạn chế tài chính ---------------- 114 5.

Kết quả phân tích phân rã chênh lệch Oaxaca – Blinder ------------------------------------ 119 5. Mối quan hệ giữa cấu trúc kỳ hạn nợ và giá trị doanh nghiệp (giả thuyết 4) ------------- 123 5. Kết quả với nhóm doanh nghiệp ít hạn chế tài chính -------------------------------------- 125 5. Kết quả với nhóm doanh nghiệp nhiều hạn chế tài chính --------------------------------- 126 Tóm tắt chương 5 --------------------------------------------------------------------------------------- 131 CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH -------------------------------------- 132 6.

Tóm lược kết quả chính -------------------------------------------------------------------------- 132 6. Các hàm ý cho các đối tượng liên quan -------------------------------------------------------- 135 6. Đối với nhà quản trị doanh nghiệp ----------------------------------------------------------- 135 6. Đối với các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách ----------------------------------- 140 6.

Hạn chế và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo ---------------------------------------------- 143 Tóm lược chương 6 ------------------------------------------------------------------------------------ 145 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ASEAN ----------------------------------------------------------- Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CTKHN ------------------------------------------------------------------------------- Cấu trúc kỳ hạn nợ DN ------------------------------------------------------------------------------------------- Doanh nghiệp DNNVV----------------------------------------------------------------------- Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNY ---------------------------------------------------------------------------- Doanh nghiệp niêm yết FEM ------------------------------------------------------------------------- Mô hình ảnh hưởng cố định GDP ------------------------------------------------------------------------------- Tổng sản phẩm nội địa GICS-------------------------------------------------------------------------- Chuẩn phân ngành quốc tế GMM ---------------------------------------------------------Phương pháp hồi quy moment tổng quát HCTC ----------------------------------------------------------------------------------- Hạn chế tài chính NĐD ---------------------------------------------------------------------------------------- Người đại diện OLS --------------------------------------------------------Phương pháp hồi quy bình phương bé nhất QG ------------------------------------------------------------------------------------------------- Quốc gia REM -------------------------------------------------------------------- Mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên RRTK --------------------------------------------------------------------------------- Rủi ro thanh khoản vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tổng hợp một số nghiên cứu thực nghiệm về tác động của các biến giải thích đến cấu trúc kỳ hạn nợ --------------------------------------------------------------------------------------- 36 Bảng 3.1: Tổng hợp về tác động trung bình của các yếu tố đến CTKHN ----------------------- 50 Bảng 3.2: Tổng hợp về tác động của các yếu tố lên cấu trúc kỳ hạn nợ ở cấu trúc kỳ hạn nợ ngắn hạn và dài hạn ------------------------------------------------------------------------------------- 52 Bảng 4.1: Tăng trưởng kinh tế, số lượng và vốn hóa của các DNNY ASEAN ---------------- 75 Bảng 4.2: Cấu trúc kỳ hạn nợ các DN niêm yết ASEAN ------------------------------------------ 77 Bảng 4.3: Phân bổ doanh nghiệp theo ngành và quốc gia ----------------------------------------- 81 Bảng 4.4: Thống kê mô tả của các biến trong mô hình -------------------------------------------- 84 Bảng 4.5: Giá trị trung bình các yếu tố của DN ASEAN theo thời gian ------------------------ 88 Bảng 4.6: Ma trận tương quan của DN ASEAN ---------------------------------------------------- 88 Bảng 4.7: Giá trị trung bình của các yếu tố của nhóm DN có nhiều HCTC -------------------- 91 Bảng 4.8: Ma trận tương quan nhóm DN có nhiều HCTC ---------------------------------------- 92 Bảng 4.9: Giá trị trung bình của các yếu tố của nhóm DN có ít HCTC ------------------------- 95 Bảng 4.10: Ma trận tương quan nhóm DN có ít HCTC -------------------------------------------- 96 Bảng 5.1: Kết quả hồi quy OLS của cả mẫu (mô hình 1)----------------------------------------- 103 Bảng 5.2: Kết quả hồi quy REM của cả mẫu ------------------------------------------------------- 104 Bảng 5.3: Hồi quy phân vị cho mẫu toàn bộ DN (mô hình 1) ----------------------------------- 110 Bảng 5.4: Hồi quy phân vị đối với mẫu các DN ít HCTC (mô hình 1) ------------------------- 114 Bảng 5.5: Kết quả hồi quy phân vị của nhóm DN nhiều HCTC (mô hình 1)------------------ 118 Bảng 5.6: Chênh lệch về CTKHN trung bình của nhóm DN có ít và có nhiều HCTC ------- 119 Bảng 5.7: Chênh lệch giải thích được về CTKHN giữa 2 nhóm DN --------------------------- 120 Bảng 5.8: Hồi quy OLS – Chênh lệch không giải thích được------------------------------------ 123 Bảng 5.9: Phân rã chênh lệch không giải thích được ---------------------------------------------- 123 Bảng 5.10: Thống kê mô tả cho các biến trong mô hình 2 --------------------------------------- 124 Bảng 5.11: Kết quả hồi quy về tác động của CTKHN đến ROA, nhóm DN ít HCTC có CTKHN thấp hơn trung vị ---------------------------------------------------------------------------- 125 Bảng 5.12: Kết quả hồi quy về tác động của CTKHN đến ROA, nhóm DN ít HCTC có CTKHN cao hơn trung vị ----------------------------------------------------------------------------- 126 viii Bảng 5.13: Kết quả hồi quy về tác động của CTKHN đến ROA, nhóm DN nhiều HCTC có CTKHN thấp hơn trung vị ---------------------------------------------------------------------------- 127 Bảng 5.