Nghiên cứu các giải pháp quản lý kỹ thuật tổng thể nhằm phục vụ công tác cải tạo

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT ĐẶNG THỊ HẢI YẾN NGHIÊN CỨU CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ – KỸ THUẬT TỔNG THỂ NHẰM PHỤC VỤ CÔNG TÁC CẢI TẠO VÀ PHỤC HỒI MÔI TRƯỜNG CHO CÁC MỎ KHAI THÁC THAN LỘ THIÊN VÙNG HÒN GAI – CẨM PHẢ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT HÀ NỘI – 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT ĐẶNG THỊ HẢI YẾN NGHIÊN CỨU CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ – KỸ THUẬT TỔNG THỂ NHẰM PHỤC VỤ CÔNG TÁC CẢI TẠO VÀ PHỤC HỒI MÔI TRƯỜNG CHO CÁC MỎ KHAI THÁC THAN LỘ THIÊN VÙNG HÒN GAI – CẨM PHẢ Ngành: Khai thác mỏ Mã số: 62520603 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1: PGS.TS BÙI XUÂN NAM 2: PGS.NGƯT HỒ SĨ GIAO HÀ NỘI - 2014 i LỜI CẢM ƠN Qua thời gian học tập, nghiên cứu và được đào tạo nghiên cứu sinh ngành Khai thác mỏ tại Bộ môn Khai thác lộ thiên, Khoa Mỏ, Trường Đại học Mỏ - Địa chất dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Bùi Xuân Nam, Trường Đại học Mỏ - Địa chất và PGS. Hồ Sĩ Giao, Hội Khoa học và Công nghệ Mỏ Việt Nam, tôi đã trau dồi thêm được các kiến thức chuyên sâu về lý luận và thực tiễn của chuyên ngành Khai thác mỏ lộ thiên, trong đó có kỹ thuật cải tạo và phục hồi môi trường các mỏ khai thác than lộ thiên. Đặc biệt, trong quá trình thực hiện luận án, kiến thức chuyên ngành liên quan đến nội dung nghiên cứu của tôi đã được nâng cao, góp phần giúp tôi hoàn thành tốt hơn công tác của bản thân tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh. Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận án, NCS luôn nhận được sự giúp đỡ đầy trách nhiệm và tình cảm của Tiểu ban hướng dẫn, của tập thể các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp tại Bộ môn Khai thác lộ thiên; sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều thầy, cô giáo trong Khoa Mỏ và Trường Đại học Mỏ - Địa chất.

Tôi cũng đã nhận được sự tạo điều kiện và giúp đỡ đặc biệt của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh để bản thân được tham gia những công trình nghiên cứu của địa phương có liên quan đến nội dung luận án và tập trung thời gian hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu của mình. NCS cũng đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp quý báu của các thầy công tác tại Hội Khoa học và Công nghệ Mỏ Việt Nam, Hội Kỹ thuật Nổ mìn Việt Nam, Khoa Địa Lý - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội, Bộ môn Khai thác lộ thiên - Khoa Mỏ - Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Cục thẩm định và Đánh giá tác động Môi trường,. và nhiều ý kiến bổ ích của các nhà khoa học, các chuyên gia về môi trường tại tỉnh Quảng Ninh. Với tất cả lòng chân thành, NCS xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những cá nhân và tập thể trên đã góp phần quan trọng cho sự thành công của luận án.

Nhân dịp này, cho phép NCS gửi lời cám ơn chân thành tới Ban Giám hiệu Trường Đại ii học Mỏ - Địa chất, Ban Chủ nhiệm Khoa Mỏ, Ban Chủ nhiệm Bộ môn Khai thác lộ thiên. các cơ quan, các nhà khoa học cùng bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 08 tháng 7 năm 2014 Nghiên cứu sinh Đặng Thị Hải Yến iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng bản Luận án này là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi. Số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận án này là trung thực, chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.

Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự tham khảo cho việc thực hiện Luận án đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 08 tháng 7 năm 2014 Nghiên cứu sinh Đặng Thị Hải Yến iv MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN i LỜI CAM ĐOAN iii MỤC LỤC iv KÝ HIỆU VIẾT TẮT viii DANH MỤC BẢNG ix DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ x MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của luận án 1 2. Mục tiêu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án 2 3.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài 3 4. Điểm mới của luận án 3 5. Luận điểm bảo vệ 4 6. Cơ sở tài liệu 4 7.

Nơi thực hiện đề tài 5 8. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu 5 9. Cách tiếp cận 7 10. Quy trình nghiên cứu 9 11.

Phương pháp nghiên cứu 11 12. Quan điểm nghiên cứu 12 13. Cấu trúc, nội dung của luận án 14 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC CẢI TẠO PHỤC HỒI 15 MÔI TRƯỜNG CHO CÁC MỎ LỘ THIÊN TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM 1. Tổng quan về công tác CTPHMT cho các mỏ lộ thiên trên thế giới 15 1.

Khái quát công tác CTPHMT sau khai thác tại một số mỏ lộ thiên ở 15 khu vực ASEAN 1. Trồng rừng CTPHMT và cải tạo các khu khai thác khoáng sản 16 thành các trung tâm du lịch, giải trí, thể thao 1. CTPHMT khai trường khai thác thành hồ chứa nước 21 1. CTPHMT bãi thải để sử dụng cho nông nghiệp hoặc lâm nghiệp 22 1.

Ổn định các sườn dốc 22 v 1. Hòa nhập khu vực được hoàn thổ với phong cảnh xung quanh 23 1. CTPHMT khu mỏ thành trung tâm vui chơi giải trí 24 1. Tổng quan về công tác CTPHMT tại các mỏ lộ thiên ở Việt Nam 25 1.

Khái quát về tình hình khai thác khoáng sản ở Việt Nam 25 1. Hiện trạng công tác CTPHMT sau khai thác ở Việt Nam 27 1. Đánh giá chung về công tác CTPHMT tại các mỏ lộ thiên trên thế 29 giới và ở Việt Nam 1. Công tác CTPHMT cho các mỏ lộ thiên trên thế giới 29 1.

Công tác CTPHMT cho các mỏ lộ thiên ở Việt Nam 31 1. Kết luận chương 33 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CẢI TẠO PHỤC HỒI 35 MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC MỎ KHAI THÁC THAN LỘ THIÊN VÙNG HÒN GAI - CẨM PHẢ 2. Tổng quan về điều kiện tự nhiên vùng Hòn Gai - Cẩm Phả 35 2. Tài nguyên đất vùng Hòn Gai - Cẩm Phả 36 2.

Thực trạng khai thác than lộ thiên vùng Hòn Gai - Cẩm Phả 37 2. Khái quát hoạt động khai thác than lộ thiên 37 2. Đánh giá chung về những tác động môi trường chính gây ra 40 do khai thác than lộ thiên tại vùng Hòn Gai - Cẩm Phả 2. Hiện trạng công tác cải tạo, phục hồi môi trường tại các mỏ khai 43 thác than lộ thiên tại vùng Hòn Gai - Cẩm Phả 2.

Cơ sở pháp lý và công tác CTPHMT giai đoạn 1993-2008 43 2. Cơ sở pháp lý và công tác CTPHMT giai đoạn 2008-2013 45 2. Phương án CTPHMT của các mỏ than lộ thiên được lập theo 47 quy định tại Quyết định số 71/2008/QĐ-TTg. Định hướng giải pháp cải tạo và phục hồi môi trường chung của 50 ngành than.

Công tác quản lý CTPHMT cho các mỏ khai thác than lộ 51 thiên vùng Hòn Gai - Cẩm Phả 2. Công tác quản lý cải tạo và phục hồi môi trường của Vinacomin 51 vi 2. Công tác quản lý nhà nước về cải tạo và phục hồi môi trường 53 2. Vai trò của các tổ chức chính trị xã hội và cộng đồng đối với công 56 tác quản lý tài nguyên và môi trường trong hoạt động khoáng sản 2.

Công tác quản lý kỹ thuật cải tạo và phục hồi môi trường 57 2. Kết luận chương 64 CHƯƠNG III: NGHIÊN CỨU CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ TỔNG 67 THỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CẢI TẠO VÀ PHỤC HỒI MÔI TRƯỜNG CHO CÁC MỎ KHAI THÁC THAN LỘ THIÊN TẠI VÙNG HÒN GAI – CẨM PHẢ 3. Các giải pháp quản lý hành chính 67 3. Cơ sở thực tiễn định hướng công tác quản lý hành chính 67 CTPHMT 3.

Các giải pháp về tổ chức bộ máy 68 3. Các giải pháp cơ chế chính sách 68 3. Các giải pháp về khoa học công nghệ 70 3. Các giải pháp về tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức công đồng 71 3.

Giải pháp quản lý kỹ thuật 72 3. Cơ sở thực tiễn định hướng quản lý kỹ thuật CTPHMT 72 3. Các giải pháp quản lý kỹ thuật 74 3. Giải pháp quản lý nâng cao hiệu quả sử dụng đất của khu vực 76 CTPHMT cho các mỏ khai thác than lộ thiên vùng Hòn Gai - Cẩm Phả 3.

Giải pháp áp dụng hệ số điều chỉnh kinh phí ký quỹ CTPHMT 76 theo vị trí khai thác 3. Giải pháp nghiệm thu công tác CTPHMT theo các tiêu chí 78 đánh giá kết quả CTPHMT 3. Giải pháp quản lý bằng một số nội dung quy định cần thiết 81 khác liên quan đến công tác CTPHMT 3. Giải pháp quản lý CTPHMT cho các mỏ than khai thác than lộ thiên 81 tại vùng trọng điểm.

Giải pháp quản lý môi trường vùng (trong đó có CTPHMT) bằng 84 công cụ ”Đánh giá môi trường tổng hợp”. Giải pháp phân vùng chức năng sử dụng đất phục vụ công tác 98 vii quản lý CTPHMT 3. Dự kiến kết quả mô hình định hướng vùng chức năng 103 CTPHMT phục vụ công tác quản lý CTPHMT cho một số mỏ than KTLT vùng Hòn Gai 3. Kết luận chương 108 CHƯƠNG IV: NGHIÊN CỨU CÁC GIẢI PHÁP KỸ THUẬT CẢI 113 TẠO VÀ PHỤC HỒI MÔI TRƯỜNG CHO CÁC MỎ THAN LỘ THIÊN VÙNG HÒN GAI – CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH 4.

Định hướng công tác kỹ thuật CTPHMT 113 4. Các dạng biến đổi địa hình do KTLT gây ra 115 4. Các dạng biến đổi địa hình khai trường mỏ lộ thiên 115 4. Các dạng bãi thải mỏ lộ thiên 116 4.

Đề xuất các phương án CTPHMT 119 4. Phương án cải tạo, phục hồi môi trường đối với khai trường 119 4. Phương án cải tạo phục hồi môi trường đối với bãi thải đất đá 122 4. Cải tạo phục hồi môi trường đa mục tiêu 123 4.

CTPHMT bờ mỏ, bãi thải bằng giải pháp lập lại thảm thực vật 123 4. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể cho mỗi mỏ than KTLT lồng 127 ghép trong quá trình khai thác mỏ 4. Giải pháp đổ thải trên một số địa hình đặc trưng 127 4. Giải pháp kỹ thuật cải tạo hình dáng khai trường 129 4.

Giải pháp kỹ thuật cải tạo mặt tầng (thực hiện ngay trong quá 131 trình khai thác tại giai đoạn kết thúc khai thác) 4. Giải pháp kỹ thuật cải tạo sườn tầng khai thác 132 4. Giải pháp kỹ thuật cải tạo bãi thải 133 4.