Bất ổn chính trị và nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp niêm yết việt nam vai

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC BẤT ỔN CHÍNH TRỊ VÀ NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT VIỆT NAM: VAI TRÒ CỦA RÀNG BUỘC TÀI CHÍNH NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7340201 LÊ VINH LÂM TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 4 NĂM 2025 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC BẤT ỔN CHÍNH TRỊ VÀ NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT VIỆT NAM: VAI TRÒ CỦA RÀNG BUỘC TÀI CHÍNH NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7340201 Họ và tên sinh viên: LÊ VINH LÂM Mã số sinh viên: 050609211999 Lớp sinh hoạt: HQ9 – GE22 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

VƯƠNG THỊ HƯƠNG GIANG TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 4 NĂM 2025 i TÓM TẮT Nghiên cứu này xem xét tác động của bất ổn chính trị đến quyết định nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, đồng thời kiểm tra vai trò điều tiết của ràng buộc tài chính. Sử dụng dữ liệu của 270 doanh nghiệp trong giai đoạn 2013-2023 và phương pháp GMM hai bước, kết quả cho thấy bất ổn chính trị có ảnh hưởng tích cực đến lượng tiền mặt nắm giữ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tác động này bị điều chỉnh bởi ràng buộc tài chính, khi các doanh nghiệp gặp hạn chế tài chính có xu hướng gia tăng lượng tiền mặt dự trữ nhằm đối phó với môi trường bất ổn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu còn xác định vai trò của các yếu tố kiểm soát quan trọng như quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời, đòn bẩy tài chính, chi tiêu vốn, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh, tốc độ tăng trưởng kinh tế và lạm phát. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ mối quan hệ giữa môi trường thể chế và chiến lược tài chính của doanh nghiệp, đồng thời cung cấp hàm ý quan trọng cho các nhà quản lý doanh nghiệp trong việc tối ưu hóa quyết định nắm giữ tiền mặt, cũng như hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng các biện pháp ổn định kinh tế vĩ mô nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ bất ổn chính trị đối với hoạt động của doanh nghiệp. Từ khóa: Bất ổn chính trị, nắm giữ tiền mặt, ràng buộc tài chính, doanh nghiệp niêm yết, phương pháp GMM, Việt Nam. ii ABSTRACT This study examines the impact of political instability on the cash holdings of listed firms in Vietnam while investigating the moderating role of financial constraints.

Using data from 270 firms over the period 2013-2023 and employing the two-step GMM method, the results indicate that political instability positively affects corporate cash holdings. However, this effect is moderated by financial constraints, as financially constrained firms tend to increase cash reserves as a precautionary measure in response to uncertainty. Additionally, this study identifies the significant influence of control variables, including firm size, profitability, leverage, capital expenditures, operating cash flows, GDP growth, and inflation. The findings contribute to a better understanding of the relationship between the institutional environment and corporate financial strategy, providing important implications for business managers in optimizing cash-holding decisions and for policymakers in formulating macroeconomic stability measures to mitigate the adverse effects of political instability on business operations.

Keywords: Political instability, cash holdings, financial constraints, listed firms, GMM method, Vietnam. iii LỜI CAM ĐOAN Em xin cam đoan rằng khóa luận này là kết quả nghiên cứu độc lập của em. Tất cả các số liệu, phân tích và nhận định trong luận văn đều trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Những tài liệu tham khảo trong nghiên cứu đều đã được trích dẫn đầy đủ và chính xác.

Em hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực và chính xác của nội dung trong khóa luận này. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2025 TÁC GIẢ Lê Vinh Lâm iv LỜI CẢM ƠN Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến giảng viên hướng dẫn TS. Vương Thị Hương Giang vì sự tận tâm, hướng dẫn chi tiết và những đóng góp ý kiến quý giá trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành khóa luận. Sự hỗ trợ và chỉ dẫn của cô đã giúp em định hướng rõ ràng, tiếp cận các phương pháp nghiên cứu phù hợp và hoàn thiện khóa luận một cách tốt nhất.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2025 TÁC GIẢ Lê Vinh Lâm v MỤC LỤC TÓM TẮT. ii LỜI CAM ĐOAN. iii LỜI CẢM ƠN. iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

viii DANH MỤC BẢNG. ix DANH MỤC BIỂU ĐỔ. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của đề tài.

Bố cục của đề tài .6 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. Bất ổn chính trị. Khái niệm bất ổn chính trị. Đo lường bất ổn chính trị.

Các học thuyết liên quan đến nắm giữ tiền mặt. Lý thuyết đại diện (Agency theory). Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory). Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking-order theory).

Động cơ nắm giữ tiền mặt. Động cơ giao dịch. Động cơ phòng ngừa. Ràng buộc tài chính.

Vai trò của ràng buộc tài chính trong mối quan hệ bất ổn chính trị và nắm giữ tiền mặt. Tóm tắt các nghiên cứu có liên quan .19 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu. Biến phụ thuộc. Biến độc lập. Biến điều tiết giữa sự bất ổn chính trị và ràng buộc tài chính.

Biến kiểm soát. Phương pháp phân tích dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu. Phân tích sự tương quan của mô hình.

Kiểm định đa cộng tuyến .41 vii KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thống kê mô tả. Ma trận hệ số tương quan.

Kiểm định đa cộng tuyến. Kết quả mô hình hồi quy .5 Kết quả các kiểm định liên quan. Thảo luận kết quả .56 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .59 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ. Hàm ý quản trị.

Hạn chế của nghiên cứu và hướng phát triển tiếp theo .63 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .65 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nguyên nghĩa FEM Mô hình hiệu ứng cố định GMM Phương pháp mô men tổng quát HOSE Sở giao dịch chứng khoán TP. HCM HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội Phương pháp hồi quy bình phương nhỏ OLS nhất REM Mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên VIF Hệ số phóng đại phương sai WGI Chỉ số quản trị toàn cầu ix DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Tóm tắt các nghiên cứu có liên quan .1: Tổng hợp và kỳ vọng về dấu của các biến .1: So sánh các phương pháp ước lượng .1: Thống kê mô tả các biến trong mô hình .2: Ma trận hệ số tương quan .3: Kết quả kiểm định đa cộng tuyến .4: Kết quả hồi quy mô hình nghiên cứu .5: Tổng hợp các kiểm định liên quan .55 x DANH MỤC BIỂU ĐỔ Biểu đồ 1.1: Biểu đồ thể hiện xu hướng nắm giữ tiền mặt của 270 doanh nghiệp từ 2013 đến 2023. GIỚI THIỆU Chương 1 sẽ trình bày tổng quan về lý do chọn đề tài, xác định vấn đề nghiên cứu và nêu rõ mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu. Bên cạnh đó, phạm vi nghiên cứu và phương pháp tiếp cận cũng được đề cập nhằm định hướng cho các chương tiếp theo.

Những nội dung này đặt nền tảng cho việc xây dựng cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu phù hợp để giải quyết vấn đề đặt ra. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng phức tạp và khó dự đoán, các yếu tố liên quan đến bất ổn kinh tế - chính trị đã và đang nổi lên như những biến số có ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động của doanh nghiệp. Những thay đổi đột ngột trong chính sách kinh tế vĩ mô, căng thẳng địa chính trị, xung đột thương mại hay thậm chí là các bất ổn nội tại trong hệ thống chính trị của một quốc gia đều có thể tạo ra những cú sốc lớn đối với nền kinh tế và thị trường tài chính. Các nghiên cứu gần đây (Baker et al., 2016; Caldara & Iacoviello, 2018) đã chỉ ra rằng mức độ bất ổn gia tăng không chỉ làm xói mòn niềm tin thị trường mà còn ảnh hưởng đáng kể đến các quyết định tài chính và chiến lược của doanh nghiệp.

Trong số đó, chính sách nắm giữ tiền mặt – một quyết định tài chính quan trọng liên quan đến khả năng thanh khoản, khả năng chống chịu rủi ro và cơ hội đầu tư – ngày càng được doanh nghiệp quan tâm và điều chỉnh theo mức độ bất ổn của môi trường kinh doanh. Khi đối mặt với bất ổn chính trị và kinh tế, doanh nghiệp có thể phải đối diện với hàng loạt thách thức như chi phí vốn tăng cao, rủi ro thanh khoản, khó khăn trong huy động vốn từ thị trường bên ngoài cũng như sự trì hoãn trong quá trình ra quyết định. Trong bối cảnh đó, việc duy trì một lượng tiền mặt dự trữ hợp lý đóng vai trò như một “lá chắn” giúp doanh nghiệp đảm bảo hoạt động liên tục, hạn chế phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài và tận dụng các cơ hội đầu tư khi thị trường ổn định trở lại (Bates et al. Nhiều nghiên cứu thực nghiệm cũng chỉ ra rằng mức độ nắm giữ tiền mặt thường gia tăng khi bất ổn gia tăng, đặc biệt là ở những doanh nghiệp bị hạn chế trong tiếp cận nguồn vốn hoặc có mức độ ràng buộc tài chính cao (Attig et 2 al.

Trong hoàn cảnh như vậy, doanh nghiệp thường phải đánh đổi giữa chi phí cơ hội của việc giữ tiền mặt – thay vì sử dụng để đầu tư sinh lời – với rủi ro tiềm ẩn từ việc thiếu hụt thanh khoản trong điều kiện thị trường khó khăn. Bất ổn chính trị và kinh tế không còn là hiện tượng hiếm gặp mà đã trở thành đặc điểm nổi bật của nền kinh tế toàn cầu trong những năm gần đây. Các sự kiện như chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, biến động chính trị tại châu Âu, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hay ảnh hưởng kéo dài của đại dịch COVID-19 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng, gây xáo trộn dòng vốn quốc tế và tạo ra môi trường kinh doanh đầy rủi ro và bất định (Coresdman, 2019; Bown, 2020).