Nghiên cứu áp dụng các giải pháp giảm thiểu ô nhiểm môi trường và bệnh nghề nghi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN ------------------- PHẠM VIẾT DUY NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG CÁC GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU Ô NHIỂM MÔI TRƢỜNG VÀ BỆNH NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC LÀNG CHẾ TÁC ĐÁ HUYỆN HOA LƢ, TỈNH NINH BÌNH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Hà Nội – Năm 2014 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. LÝ DO THỰC HIỆN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA LUẬN VĂN. CẤU TRÚC LUẬN VĂN.10 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI. Khai thác và chế tác đá. Vấn đề ô nhiễm không khí và tiếng ồn. Kinh nghiệm quản lý về an toàn lao động và an toàn sức khoẻ nghề nghiệp.

TỔNG QUAN LÀNG NGHỀ Ở VIỆT NAM. Khái niệm và lịch sử phát triển làng nghề Việt Nam. Vấn đề về môi trƣờng làng nghề. Vấn đề về bệnh nghề nghiệp làng nghề.

Các giải pháp KHCN giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng và bệnh nghề nghiệp làng nghề. TỔNG QUAN VỀ NGHỀ KHAI THÁC VÀ CHẾ TÁC ĐÁ. Tình hình khai thác và chế tác đá trong nƣớc. Làng nghề đá Hoa Lƣ – Ninh Bình.

29 CHƢƠNG 2: PHẠM VI, ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. PHẠM VI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.

Đánh giá thực trạng sản xuất, hiện trạng môi trƣờng và sức khỏe cộng đồng trong khu vực làng nghề nghiên cứu. Xây dựng mô hình cải thiện môi trƣờng lao động, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp cho ngƣời lao động tại làng nghề khai thác và chế tác đá ở Ninh Vân. Mở rộng việc áp dụng mô hình cho các cơ sở sản xuất trong huyện Hoa Lƣ và đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng, bệnh nghề nghiệp phù hợp với thực tế hiện nay. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phƣơng pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin. Phƣơng pháp lấy mẫu đất mặt, nƣớc, không khí (để phân tích đánh giá hiện trạng môi trƣờng làng nghề và tác động của sản xuất đến môi trƣờng và sức khỏe ngƣời lao động tại làng nghề nghiên cứu). Phƣơng pháp xác định mức độ bụi và tiếng ồn. 35 Bụi và tiếng ồn đƣợc đo nhanh tại địa điểm nghiên cứu bằng các thiết bị đo hiện trƣờng, cụ thể nhƣ sau:.

Phƣơng pháp phân tích mẫu đất mặt, nƣớc, không khí. Phƣơng pháp xây dựng mô hình tại làng nghề. Phƣơng pháp xử lý số liệu. 37 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG LÀNG NGHỀ. Đánh giá thực trạng sản xuất của làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân. Hiện trạng môi trƣờng tại làng nghề đá Ninh Vân. Hiện trạng bệnh nghề nghiệp tại làng nghề đá Ninh Vân.

XÂY DỰNG MÔ HÌNH CẢI THIỆN MÔI TRƢỜNG LAO ĐỘNG, PHÒNG NGỪA TAI NẠN LAO ĐỘNG VÀ BỆNH NGHỀ NGHIỆP CHO NGƢỜI LAO ĐỘNG TẠI LÀNG NGHỀ KHAI THÁC VÀ CHẾ TÁC ĐÁ Ở NINH VÂN. Triển khai mô hình. Chi phí mô hình. Hiệu quả của mô hình.

Hạn chế của mô hình. MỞ RỘNG VIỆC ÁP DỤNG MÔ HÌNH CHO CÁC CƠ SỞ SẢN XUẤT TRONG HUYỆN HOA LƢ VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƢỜNG, BNN PHÙ HỢP VỚI THỰC TẾ HIỆN NAY. Mở rộng áp dụng mô hình cho các cơ sở sản xuất trong toàn huyện Hoa Lƣ. Các giải pháp đề xuất.

84 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .89 DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Kết quả phân tích mẫu khí .2a: Kết quả đo độ ồn tại khu sản xuất tập trung ngoài khu dân cƣ .2b: Kết quả đo độ ồn tại khu vực ngã 3 Cổng cuốn –. 50 Thôn Xuân Phúc, xã Ninh Vân .2c: Kết quả đo độ ồn tại khu sơ chế Mã Vô - thôn. 51 Xuân Thành, xã Ninh Vân .2d: Kết quả đo độ ồn tại khu nghĩa trang - thôn Xuân Thành .2e: Kết quả đo độ ồn tại khu chợ, cây thị - thôn Xuân Phúc .3a: Kết quả phân tích mẫu nƣớc mặt .3b: Kết quả phân tích mẫu nƣớc sinh hoạt .3c: Kết quả phân tích mẫu nƣớc thải .4: Kết quả phân tích mẫu đất .5a: Một số bệnh thƣờng mắc theo độ tuổi ở làng nghề Ninh Vân .5b: Tình hình mắc bệnh hiểm nghèo ở xã Ninh Vân 5 năm gần đây .5c: Tình hình mắc bệnh hiểm nghèo ở xã Ninh An 3 năm gần đây .5d: Một số ca bệnh và tai nạn lao động thƣờng gặp ở làng nghề đá Ninh Vân và những biểu hiện/nguyên nhân của nó .6: Chi phí xây dựng mô hình tại DN anh Đỗ Khắc Thƣ .7: Chi phí xây dựng mô hình tại DN anh Đỗ Đình Vƣợng .8: Kết quả đo bụi trƣớc và sau khi xây dựng mô hình tại DN .9: Kết quả đo bụi trƣớc và sau khi xây dựng mô hình tại DN anh Đỗ Đình Vƣợng .10: Thống kê các số liệu điều tra trƣớc và sau khi xây dựng mô hình .11: Thống kê các số liệu điều tra trƣớc và sau khi xây dựng mô hình. 77 DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Công nhân làm việc trong điều kiện tạm bợ, không có mái che .2: Dây điện chằng chịt và bể nƣớc tự tạo ở nơi làm việc .3: Công nhân làm việc không có trang thiết bị bảo hộ lao động .4: Cơ cấu hệ thống tổ chức, quản lý hành chính xã Ninh Vân .5: Cơ cấu hệ thống quản lý môi trƣờng ở xã Ninh Vân .6: Công nhân làm việc trong môi trƣờng bụi trắng xóa .7: Hình ảnh các buổi tập huấn .8: Máy cắt đá trƣớc và sau khi lắp thêm hệ thống hút bụi .9: Hệ thống phun hơi nƣớc trong nhà xƣởng .10: Tạo mái che cho nhà xƣởng .11: Trao các trang thiết bị bảo hộ lao động cá nhân cho ngƣời lao động.

69 LỜI CẢM ƠN Sau quá trình học tập và nghiên cứu với thời gian 02 năm, dƣới sự giúp đỡ của các thầy cô giáo khoa Môi trƣờng - Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên, thầy giáo hƣớng dẫn, bạn bè và đồng nghiệp tôi đã hoàn thành luận văn thạc sĩ khoa học với đề tài “Nghiên cứu áp dụng các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng và bệnh nghề nghiệp ở các làng nghề chế tác đá huyện Hoa Lƣ, tỉnh Ninh Bình”. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo khoa Môi trƣờng - Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên đã tận tình chỉ bảo, dạy dỗ, truyền đạt kiến thức làm nền tảng cho tôi hoàn thành khoá học này. Xin chân thành cảm ơn Viện Môi trƣờng Nông nghiệp - Viện KHNNVN và Tổng Công ty ĐTPT cao su Nghệ An - Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ về thời gian và công việc để tôi có thể tập trung nghiên cứu hoàn thành luận văn đúng hạn. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy TS.

Vũ Thắng – phó bộ môn Hoá Môi trƣờng - Viện Môi trƣờng Nông nghiệp - Viện KHNNVN đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin trân trọng cảm ơn bác Nguyễn Quang Diệu (Trƣởng ban quản lý làng nghề) cùng với chính quyền địa phƣơng, các chủ doanh nghiệp, công nhân viên… làng nghề Ninh Vân, huyện Hoa Lƣ, tỉnh Ninh Bình đã đóng góp những ý kiến quý báu và giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi đƣợc nghiên cứu, khảo sát, thu thập tài liệu trong thời gian thực hiện luận văn. Trong quá trình hoàn thành luận văn này, tôi còn nhận đƣợc nguồn động viên to lớn của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà nội, tháng 11 năm 2011 Học viên Phạm Viết Duy MỞ ĐẦU 1.

LÝ DO THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Làng nghề là một trong những đặc thù của nông thôn Việt Nam. Làng nghề Việt Nam mang tính truyền thống, đặc sắc, có tính kinh tế bền vững, mang đến nhu cầu việc làm tại chỗ và các lợi ích thiết thực cho các cộng đồng cƣ dân nhỏ lẻ trên mọi miền của đất nƣớc (chủ yếu ở các vùng ngoại vi thành phố và nông thôn Việt Nam), đồng thời góp phần vào sự phát triển chung của toàn xã hội. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc, các sản phẩm của các ngành nghề truyền thống ngày càng đóng vai trò quan trọng, góp phần to lớn trong việc nâng cao mức sống ngƣời dân vùng nông thôn. Bên cạnh mặt tích cực và những đóng góp lớn cho nền kinh tế - xã hội thì sự phát triển của hoạt động sản xuất làng nghề cũng mang lại nhiều bất cập, đặc biệt về vấn đề môi trƣờng, tai nạn lao động (TNLĐ) và bệnh nghề nghiệp (BNN).

Kết quả khảo sát của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng tại 52 làng nghề điển hình trong cả nƣớc cho thấy 46% số làng nghề đƣợc khảo sát có môi trƣờng (không khí, đất, nƣớc hoặc cả ba dạng) ô nhiễm nặng. Chất lƣợng môi trƣờng tại cơ sở sản xuất và trong khu vực các làng nghề đang bị suy thoái trầm trọng. Tùy theo loại hình sản xuất, môi trƣờng ở các làng nghề bị ô nhiễm khác nhau. Ô nhiễm nguồn nƣớc diễn ra đặc biệt nghiêm trọng tại các làng nghề chế biến lƣơng thực thực phẩm, chăn nuôi và giết mổ gia súc, gia cầm, tái chế giấy, sơn mài, dệt nhuộm.

Ô nhiễm môi trƣờng đất diễn ra nghiêm trọng ở các làng nghề tái chế kim loại do phần lớn chất thải rắn không đƣợc thu gom, xử lý mà xả thẳng vào môi trƣờng. Ô nhiễm không khí diễn ra nặng nề tại nhiều làng nghề gốm sứ vật liệu xây dựng và đặc biệt là các làng nghề khai thác và chế tác đá [2]. Ô nhiễm môi trƣờng làng nghề là nguyên nhân gây ra các bệnh, dịch cho ngƣời dân đang lao động và sinh sống chính ở làng nghề. Một số kết quả điều tra nghiên cứu đã cho thấy số ngƣời mắc bệnh chung tại các làng nghề cao gấp nhiều lần so với những làng nghề thuần nông.

Tuổi thọ trung bình của ngƣời dân tại các làng nghề ngày càng giảm đi, thấp hơn 10 năm so với tuổi thọ trung bình toàn quốc. Có khoảng 31% số ngƣời lao động tại các làng nghề bị mắc bệnh liên quan đến nghề nghiệp [2]. Làm thế nào để bảo vệ sức khỏe cho ngƣời lao động và cộng đồng trong các làng nghề là câu hỏi luôn đƣợc các cấp, các ngành đặt ra và quan tâm từ lâu. Cho đến nay đã có nhiều chƣơng trình, dự án, đề tài nghiên cứu đƣợc triển khai và đã đề xuất ra không ít giải pháp khoa học, công nghệ, y học để bảo vệ sức khỏe ngƣời lao động trong nghành nghề nông thôn nói riêng và ngƣời lao động nói chung.