Ảnh hưởng của phương thức chăn nuôi lợn đến chất lượng phúc lợi động vật và năng

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ PHƯƠNG GIANG ẢNH HƯỞNG CỦA PHƯƠNG THỨC CHĂN NUÔI LỢN ĐẾN CHẤT LƯỢNG PHÚC LỢI ĐỘNG VẬT VÀ NĂNG SUẤT CHĂN NUÔI Ở MỘT SỐ TỈNH VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Chuyên ngành: Chăn nuôi Mã số: 9 62 01 05 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Vũ Đình Tôn NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 9 tháng 3 năm 2018 Tác giả luận án Nguyễn Thị Phương Giang i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Vũ Đình Tôn, đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin cảm ơn GS. Marc Vandenheed, Khoa Thú y, Trường Đại học Liege đã chỉ bảo tận tình, giúp đỡ tôi có thêm nhiều kiến thức chuyên môn và thực tế trong quá trình thực hiện đề tài.

Tôi xin cảm ơn ThS. Vũ Tiến Việt Dũng, Oxford University Clinicl Research Unit-Hà Nội, là người đã đưa ra giải pháp xử lý số liệu để kết quả luận án được chặt chẽ và có độ tin cậy cao. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Chăn nuôi Chuyên Khoa, Bộ môn Sinh lý - Tập tính động vật, Khoa Chăn Nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn đến Chương trình Hợp tác Việt-Bỉ (VNUA-ARES CCD) đã cấp nguồn kinh phí thực hiện đề tài nghiên cứu này.

Cảm ơn tổ chức HSI (Humane Society International) đã tài trợ cho việc xây dựng chuồng trại thí nghiệm. Xin chân thành cảm ơn cán bộ Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo nghề Chăn nuôi, Phòng thí nghiệm Trung tâm Khoa Chăn nuôi, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cùng nhóm sinh viên nghiên cứu khoa học đã tận tình giúp đỡ nhóm tác giả thực hiện đề tài này. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 9 tháng 3 năm 2018 Tác giả luận án Nguyễn Thị Phương Giang ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình.

viii Trích yếu luận án. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu.

Phúc lợi động vật. Khái niệm và lịch sử phát triển. Vai trò của phúc lợi động vật trong chăn nuôi. Luật pháp liên quan đến phúc lợi động vật trên thế giới.

Luật pháp liên quan đến phúc lợi động vật ở Việt Nam. Các phương thức chăn nuôi lợn nái. Các phương thức chăn nuôi lợn nái trên thế giới. Các phương thức chăn nuôi lợn nái ở Việt Nam.

Ảnh hưởng của Stress đến phúc lợi ở lợn nái. Khái niệm stress và mối liên hệ với phúc lợi động vật. Các giai đoạn và cơ chế phản ứng của stress. Ảnh hưởng của stress đến phúc lợi ở lợn nái.

Các phương pháp đánh giá phúc lợi ở lợn nái. Đánh giá phúc lợi động vật dựa vào tiêu chí “5 không”. Đánh giá phúc lợi động vật dựa vào các chỉ tiêu sinh lý. Đánh giá phúc lợi động vật dựa vào các quan sát tập tính.

Đánh giá phúc lợi động vật dựa vào thể chất. Đánh giá phúc lợi động vật dựa hướng dẫn của Chất lượng Phúc lợi2009. Tình hình nghiên cứu phúc lợi động vật ở lợn nái mang thai. Tình hình nghiên cứu trên thế giới.

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều tra tình hình chăn nuôi lợn và đánh giá thực trạng phúc lợi của lợn nái theo quy mô chăn nuôi ở vùng nghiên cứu.

Đánh giá phúc lợi của lợn cái nuôi theo nhóm ở kiểu chuồng có sân và không có sân. Đánh giá phúc lợi và năng suất sinh sản của lợn cái nuôi theo nhóm và cũi cá thể. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra tình hình chăn nuôi lợn và đánh giá thực trạng phúc lợi của lợn nái theo quy mô chăn nuôi ở vùng nghiên cứu.

Phương pháp đánh giá phúc lợi của lợn cái hậu bị nuôi theo nhóm ở kiểu chuồng có sân và không có sân. Phương pháp đánh giá phúc lợi và năng suất sinh sản của lợn nái nuôi theo nhóm và cũi cá thể. Kết quả và thảo luận. Tình hình chăn nuôi lợn và thực trạng phúc lợi động vật của lợn nái ở vùng nghiên cứu.

Tình hình chăn nuôi lợn ở vùng nghiên cứu. Thực trạng phúc lợi của lợn nái ở vùng nghiên cứu. Phúc lợi của lợn cái nuôi theo nhóm có sân và không có sân. Đánh giá phúc lợi của lợn cái theo Chất lượng Phúc lợi®2009.

Đánh giá mức độ Stress thông qua biến đổi nồng độ cortisol trong huyết tương và nước bọt. Đánh giá phúc lợi của lợn cái thông qua thể hiện tập tính. Đánh giá phúc lợi và năng suất sinh sản của lợn nái nuôi nhóm và nuôi cũi cá thể ở các giai đoạn. Đánh giá phúc lợi của lợn nái theo Chất lượng Phúc lợi® 2009.

Đánh giá mức độ stress thông qua biến đổi nồng độ cortisol ở các giai đoạn. Đánh giá phúc lợi của lợn nái thông qua thể hiện tập tính ở các giai đoạn. Đánh giá năng suất sinh sản. Kết luận và kiến nghị.

97 Danh mục các công trình công bố liên quan đến luận án. 98 Tài liệu tham khảo. 120 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Viết đầy đủ Nghĩa tiếng Việt ACTH Adrenocorticotropic Hormone Kích vỏ thượng thận tố CRH Corticotropin Releasing Hormone Hormone giải phóng corticotropin EC European Commission Ủy ban Châu Âu ELISA Enzyme Linked ImmunoSorbent Assay Phân tích hấp phụ miễn dịch gắn enzym EU European Union Liên minh Châu Âu F1(LxY) F1(LandracexYorkshire) Lợn lai Landrace và Yorkshire HSUS Humane Society of the United States Tổ chức nhân đạo của Mỹ HSI Humane Society International Tổ chức nhân đạo quốc tế OIE World Organisation for Animal Health Tổ chức thú y thế giới RSPCA Royal Society for Prevention of Hiệp hội Hoàng gia phòng Cruelty to Animals chống ngược đãi động vật TSPCA Thai Society for the Prevention of Hiệp hội phòng chống ngược đãi Cruetly to Animals động vật Thái Lan UDAW Universal Declaration on Aninmal Công ước quốc tế về phúc lợi Welfare động vật WAP World Animal Protection Tổ chức bảo vệ động vật thế giới WF Welfare Quality Chất lượng phúc lợi v DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2. Quy định liên quan đến phúc lợi động vật ở lợn nái của Châu Âu (Chỉ thị số 2008/120/EC).

Các tiêu chí đánh giá chất lượng phúc lợi động vật theo Chất lượng Phúc lợi®2009. Đặc điểm các quy mô chăn nuôi. Điều kiện chuồng trại và thức ăn trong chăn nuôi lợn tại vùng nghiên cứu. Mối liên hệ giữa quy mô và các chỉ tiêu đánh giá về nuôi dưỡng và chuồng trại.

Ảnh hưởng của quy mô đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi về nuôi dưỡng và chuồng trại. Mối liên hệ giữa quy mô và các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi về sức khỏe. Ảnh hưởng của quy mô đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi về sức khỏe. Mối liên hệ giữa quy mô và các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi về tập tính.

Ảnh hưởng của quy mô đến các tiêu chí đánh giá phúc lợi về tập tính. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi về nuôi dưỡng và chuồng trại. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi về sức khỏe và tập tính. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến biến động nồng độ cortisol trong nước bọt của lợn cái hậu bị.

Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến biến động nồng độ cortisol trong huyết tương của lợn cái hậu bị. Ảnh hưởng của kiểu chuồng có sân và không có sân tới thời gian thể hiện tập tính ở lợn cái hậu bị. Tỷ lệ thời gian hoạt động của lợn cái hậu bị trong một ngày đêm. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi ở lợn cái hậu bị.

Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi ở lợn cái hậu bị. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi ở lợn nái giai đoạn từ 1 đến 30 ngày sau phối. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi ở lợn nái giai đoạn từ 1 đến 30 ngày sau phối. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi ở lợn nái mang thai từ 31 đến 100 ngày.

Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến các chỉ tiêu đánh giá phúc lợi ở lợn nái mang thai từ 31 đến 100 ngày. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến biến động nồng độ cortisol trong nước bọt của lợn cái hậu bị. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến biến động nồng độ cortisol trong nước bọt của lợn nái qua các ngày sau khi phối. Ảnh hưởng của kiểu chuồng nuôi đến thời gian thể hiện tập tính lợn cái ở giai đoạn hậu bị.

Ảnh hưởng của kiểu chuồng nuôi đến thời gian thể hiện tập tính lợn nái ở giai đoạn sau phối từ 1 đến 30 ngày. Ảnh hưởng của kiểu chuồng nuôi đến thời gian thể hiện tập tính lợn nái ở giai đoạn mang thai 31 đến 100 ngày. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến một số chỉ tiêu sinh lý sinh dục. Ảnh hưởng của kiểu chuồng đến một số chỉ tiêu năng suất sinh sản .